UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wić II

I

czasownik

Chronologizacja

SStp, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

psł. *viti, *vьjǫ 'przez zwijanie nadawać czemuś okrągły, owalny, kolisty kształt; wić, splatać; obracać'

1. wianek

Definicja

łączyć pędy lub pasma, wielokrotnie przekładając je przez siebie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

antonimy:  odplatać, rozplatać

Połączenia

  • dziewczyna, kobieta, panna wije
  • wić wianek

Cytaty

Jak się zdaje, w dożynkowym ceremoniale ważniejszy był jednak wieniec i w wielu okolicach tylko na nim poprzestawano. Wiły go kobiety z kłosów, musiały być w nim kwiaty, jagody, dorodne jabłka [...].

źródło: NKJP: Jolanta Flach: Korowód, wieńce i moskole, Tygodnik Podhalański, nr 35, 1999

Szlachcianki wiły wianki z żywych roślin i kwiatów, chłopki i mieszczki używały też papieru, blaszek i świecidełek.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów wzspółczesnych, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wiję
wijemy
2 os. wijesz
wijecie
3 os. wije
wiją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wiłem
+(e)m wił
wiłam
+(e)m wiła
wiłom
+(e)m wiło
wiliśmy
+(e)śmy wili
wiłyśmy
+(e)śmy wiły
2 os. wiłeś
+(e)ś wił
wiłaś
+(e)ś wiła
wiłoś
+(e)ś wiło
wiliście
+(e)ście wili
wiłyście
+(e)ście wiły
3 os. wił
wiła
wiło
wili
wiły

bezosobnik: wito

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę wił
będę wić
będę wiła
będę wić
będę wiło
będę wić
będziemy wili
będziemy wić
będziemy wiły
będziemy wić
2 os. będziesz wił
będziesz wić
będziesz wiła
będziesz wić
będziesz wiło
będziesz wić
będziecie wili
będziecie wić
będziecie wiły
będziecie wić
3 os. będzie wił
będzie wić
będzie wiła
będzie wić
będzie wiło
będzie wić
będą wili
będą wić
będą wiły
będą wić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wijmy
2 os. wij
wijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wiłbym
bym wił
wiłabym
bym wiła
wiłobym
bym wiło
wilibyśmy
byśmy wili
wiłybyśmy
byśmy wiły
2 os. wiłbyś
byś wił
wiłabyś
byś wiła
wiłobyś
byś wiło
wilibyście
byście wili
wiłybyście
byście wiły
3 os. wiłby
by wił
wiłaby
by wiła
wiłoby
by wiło
wiliby
by wili
wiłyby
by wiły

bezosobnik: wito by

bezokolicznik: wić

imiesłów przysłówkowy współczesny: wijąc

gerundium: wicie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wicie
wicia
D. wicia
wić
C. wiciu
wiciom
B. wicie
wicia
N. wiciem
wiciami
Ms. wiciu
wiciach
W. wicie
wicia

imiesłów przymiotnikowy czynny: wijący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wijący
wijący
wijący
wijące
wijąca
D. wijącego
wijącego
wijącego
wijącego
wijącej
C. wijącemu
wijącemu
wijącemu
wijącemu
wijącej
B. wijącego
wijącego
wijący
wijące
wijącą
N. wijącym
wijącym
wijącym
wijącym
wijącą
Ms. wijącym
wijącym
wijącym
wijącym
wijącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wijący
wijący
wijące
wijące
D. wijących
wijących
wijących
wijących
C. wijącym
wijącym
wijącym
wijącym
B. wijących
wijących
wijących
wijące
N. wijącymi
wijącymi
wijącymi
wijącymi
Ms. wijących
wijących
wijących
wijących

imiesłów przymiotnikowy bierny: wity

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wity
wity
wity
wite
wita
D. witego
witego
witego
witego
witej
C. witemu
witemu
witemu
witemu
witej
B. witego
witego
wity
wite
witą
N. witym
witym
witym
witym
witą
Ms. witym
witym
witym
witym
witej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wici
wici
wite
wite
D. witych
witych
witych
witych
C. witym
witym
witym
witym
B. witych
witych
witych
wite
N. witymi
witymi
witymi
witymi
Ms. witych
witych
witych
witych

odpowiednik aspektowy: uwić

Składnia

Rzosobowy + wić +
CO

2. gniazdo

Definicja

budować z przełożonych przez siebie pędów lub pasm

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

Połączenia

  • ptak wije
  • wić gniazdko, gniazdo

Cytaty

Przed sezonem na zamku Montsegur jest tak pusto, że w szczelinach zrujnowanych murów ptaki wiją gniazda.

źródło: NKJP: Monika Piątkowska, Leszek K. Talko: Langwedocja, Gazeta Wyborcza, 1998-08-13

Za oknem królowała szarówka, ale gołębie na balkonie nie próżnowały. Wiły sobie gniazdko. Zza szyby dobiegało irytujące gruchanie.

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Martwe światło, 2009

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wiję
wijemy
2 os. wijesz
wijecie
3 os. wije
wiją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wiłem
+(e)m wił
wiłam
+(e)m wiła
wiłom
+(e)m wiło
wiliśmy
+(e)śmy wili
wiłyśmy
+(e)śmy wiły
2 os. wiłeś
+(e)ś wił
wiłaś
+(e)ś wiła
wiłoś
+(e)ś wiło
wiliście
+(e)ście wili
wiłyście
+(e)ście wiły
3 os. wił
wiła
wiło
wili
wiły

bezosobnik: wito

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę wił
będę wić
będę wiła
będę wić
będę wiło
będę wić
będziemy wili
będziemy wić
będziemy wiły
będziemy wić
2 os. będziesz wił
będziesz wić
będziesz wiła
będziesz wić
będziesz wiło
będziesz wić
będziecie wili
będziecie wić
będziecie wiły
będziecie wić
3 os. będzie wił
będzie wić
będzie wiła
będzie wić
będzie wiło
będzie wić
będą wili
będą wić
będą wiły
będą wić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wijmy
2 os. wij
wijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wiłbym
bym wił
wiłabym
bym wiła
wiłobym
bym wiło
wilibyśmy
byśmy wili
wiłybyśmy
byśmy wiły
2 os. wiłbyś
byś wił
wiłabyś
byś wiła
wiłobyś
byś wiło
wilibyście
byście wili
wiłybyście
byście wiły
3 os. wiłby
by wił
wiłaby
by wiła
wiłoby
by wiło
wiliby
by wili
wiłyby
by wiły

bezosobnik: wito by

bezokolicznik: wić

imiesłów przysłówkowy współczesny: wijąc

gerundium: wicie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wicie
wicia
D. wicia
wić
C. wiciu
wiciom
B. wicie
wicia
N. wiciem
wiciami
Ms. wiciu
wiciach
W. wicie
wicia

imiesłów przymiotnikowy czynny: wijący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wijący
wijący
wijący
wijące
wijąca
D. wijącego
wijącego
wijącego
wijącego
wijącej
C. wijącemu
wijącemu
wijącemu
wijącemu
wijącej
B. wijącego
wijącego
wijący
wijące
wijącą
N. wijącym
wijącym
wijącym
wijącym
wijącą
Ms. wijącym
wijącym
wijącym
wijącym
wijącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wijący
wijący
wijące
wijące
D. wijących
wijących
wijących
wijących
C. wijącym
wijącym
wijącym
wijącym
B. wijących
wijących
wijących
wijące
N. wijącymi
wijącymi
wijącymi
wijącymi
Ms. wijących
wijących
wijących
wijących

imiesłów przymiotnikowy bierny: wity

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wity
wity
wity
wite
wita
D. witego
witego
witego
witego
witej
C. witemu
witemu
witemu
witemu
witej
B. witego
witego
wity
wite
witą
N. witym
witym
witym
witym
witą
Ms. witym
witym
witym
witym
witej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wici
wici
wite
wite
D. witych
witych
witych
witych
C. witym
witym
witym
witym
B. witych
witych
witych
wite
N. witymi
witymi
witymi
witymi
Ms. witych
witych
witych
witych

odpowiednik aspektowy: uwić

Składnia

Rzżywotny + wić +
CO

Frazeologizmy

ktoś wije gniazdko
ktoś wije gniazdo
ktoś wije gniazdko
ktoś wije gniazdo
Data ostatniej modyfikacji: 27.12.2012
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json