UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sęk

Chronologizacja

1420, SStp

Pochodzenie

psł. *sǫkъ 'sęk' < 'kołek, gałąź, zakrzywiony konar'

1. w drzewie

Definicja

stercząca z pnia pozostałość po uschniętej lub uciętej gałęzi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

Połączenia

  • sosnowy; sterczący, wystający; spróchniały, zdrowy, zepsuty, wypadły, wypadający, zmurszały sęk; wyschnięte sęki
  • sęk pnia; topoli
  • wygładzać, wyrównywać sęki
  • obciosać pień z sęków
  • zahaczyć o sęk
  • zawiesić coś na sęku

Cytaty

Uderzył czołem o wystający sęk i otrzeźwiał krzynę.

źródło: KWSJP: Franciszek Fenikowski: Długie morze, 1963

Nie zwalniając naporu sięgnął ku ziemi po strunę, naciągnął ją ku sobie i zahaczył jej pętlę o niewielki sęk sterczący u wolnego wierzchołka drzewca.

źródło: KWSJP: Piotr Korda: Wadera, 1968

Józio odwiązał latarnię, położył worek w głębi szałasu, potem zawiesił latarnię na sęku pnia, rozścielił koc i położył się na nim.

źródło: KWSJP: Henryk Panas: Grzesznicy, 1966

A może to tam, w tym zielnym zakątku, rozdarłam sobie brzuch sosnowym sękiem i nakarmiłam swoją krwią spłoszone mrówki, wędrowniczki sosnowych pni?

źródło: KWSJP: Joanna Kulmowa: Topografia myślenia, 2001

Wymogi jakościowe za to na dobrą sprawę nie istniały: można było stosować drewno najgorszego gatunku - najwyżej wyrównywało się sęki szpachlą, gipsem, papierem - i nikt nie zgłaszał pretensji.

źródło: KWSJP: Magazyn - Na wsi umierać, Dziennik Polski, 2004-01-23

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. sęk
sęki
D. sęka
sęków
C. sękowi
sękom
B. sęk
sęki
N. sękiem
sękami
Ms. sęku
sękach
W. sęku
sęki

2. w desce

Definicja

ślad na powierzchni pnia lub deski po podstawie gałęzi wrośniętej w pień

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

Połączenia

  • wielki; wypadły sęk
  • sęk w desce, w parkiecie
  • dziura, dziurka, otwór po sęku

Cytaty

Poznawał jakieś detale: zamek okna, sęk w parkiecie, elegancką butelkę po drogim winie, bieliznę żony, jej włosy rozrzucone w nieładzie, ale całość była mu obca.

źródło: KWSJP: Stanisław Pasternak: Zapamiętywanie nagiej córki, 1972

Na powrót wracały z nią widziane codziennie rośliny i zwierzęta, złote wzgórza i czarny las z przekłutym nad nim smokiem, dróżka wybita w błoniu przez weselne bryczki i sęk w desce z kroplą żywicy pośrodku.

źródło: KWSJP: Tadeusz Nowak: A jak królem, a jak katem będziesz, 1968

Na wysokości półtora metra od ziemi znajduje się ślad, sęk, po uciętej niegdyś gałęzi, okorowany owal wielkości mniej więcej 10 na 20 centymetrów.

źródło: KWSJP: K.C.: Cud w Radzyminie, Wieści Podwarszawskie nr 21, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. sęk
sęki
D. sęka
sęków
C. sękowi
sękom
B. sęk
sęki
N. sękiem
sękami
Ms. sęku
sękach
W. sęku
sęki

Frazeologizmy

ktoś ma sęki
pies trącał kogoś/coś
jechał sęk kogoś/coś
sęk w tym
sęk tkwi w tym
Data ostatniej modyfikacji: 30.10.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json