UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

cyklon

Chronologizacja

SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

fr. cyclone

niem. Zyklon

z gr. kyklón, kykléōn 'krążący, kołujący'

1. wiatr

Definicja

wirowy układ wiatrów, przemieszczający się z dużą prędkością i powodujący zniszczenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda zjawiska atmosferyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  wiatr

Połączenia

  • potężny cyklon; cyklony pozazwrotnikowe, tropikalne
  • centrum, wędrówka cyklonu
  • wiatr w cyklonie
  • cyklon przemieszcza się, szaleje

Cytaty

Czy nie widzi pan, że cyklon mknie ze wschodu na zachód, czyli wprost na Wielką Rafę Koralową?

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek wśród łowców głów, 1996

Prędkość wiatru w cyklonie tropikalnym przekracza 100 m/s [...].

źródło: NKJP: Michał Bartoszewicz: Mała Encyklopedia Pogody, Gazeta Wyborcza, 1994-09-17

W stanie Orisa wiatry towarzyszące cyklonowi dochodziły w piątek i w sobotę do 260 kilometrów na godzinę.

źródło: NKJP: Zabójczy żywioł, Dziennik Polski, 1999-11-02

Obecnie narodziny i wędrówkę cyklonu tropikalnego obserwuje się za pośrednictwem satelitów meteorologicznych i specjalnie do tego celu wyposażonych samolotów.

źródło: NKJP: Alojzy Woś: Meteorologia dla geografów, 1997

Cyklony szalały w marcu raczej nad Zatoką Baffina i po przeciwnej stronie morza – na północ od Europy.

źródło: NKJP: Marek Kamiński, Wojciech Moskal, Sławomir Swerpel: Nie tylko biegun, 1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cyklon
cyklony
D. cyklonu
cyklonów
C. cyklonowi
cyklonom
B. cyklon
cyklony
N. cyklonem
cyklonami
Ms. cyklonie
cyklonach
W. cyklonie
cyklony

2. gaz

Definicja

chem. 
substancja chemiczna nasycona trucizną, służąca do zabijania drobnoustrojów i szkodników, wykorzystywana w czasie drugiej wojny światowej także do zagłady więźniów w obozach koncentracyjnych

Noty o użyciu

Zapisywane także wielką literą.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara

Połączenia

  • cyklon B
  • gaz cyklon
  • używać cyklonu

Cytaty

W obozie w Brzezince od 1943 czynne były 4 komory gazowe i krematoria, w których zabijano cyklonem B ok. 8000 osób na dobę.

źródło: NKJP: Lech Szaraniec: Górny Śląsk, 1997

[...] firma Hochst wchodzi w skład koncernu IGFarben Industrie, który w czasie wojny na przemysłową skalę produkował gaz Cyklon B.

źródło: NKJP: Grzegorz Dobiecki: Jak początek świata, Gazeta Wyborcza, 1992-08-12

[...] w niektórych obozach koncentracyjnych gaz cyklon B stosowano do dezynfekcji, a nie do mordowania więźniów.

źródło: NKJP: Streścił poglądy, Dziennik Polski, 1999-12-08

Kto przy pomocy cyklonu zabija ludzi, ten jest winien nie tylko śmierci ludzi, lecz także nadużycia dobrej wiary tych, którzy w dobrych intencjach cyklon produkowali.

źródło: NKJP: Józef Tischner: Świat ludzkiej nadziei: wybór szkiców filozoficznych 1966-1975, 1992

Alchemiczni kapłani produkują gaz sarin, lepszy od cyklonu [...].

źródło: NKJP: Zbigniew Kruszyński: Na lądach i morzach: opisy i opowiadania, 1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cyklon
cyklony
D. cyklonu
cyklonów
C. cyklonowi
cyklonom
B. cyklon
cyklony
N. cyklonem
cyklonami
Ms. cyklonie
cyklonach
W. cyklonie
cyklony

Inne uwagi

Zwykle lp

3. urządzenie

Definicja

techn. 
urządzenie, mające postać zbiornika z otworem, służące do oczyszczania gazu z pyłów lub kropli cieczy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny rodzaje urządzeń i maszyn

Cytaty

Gazy odlotowe (1400 m3/min), zawierające siarkowodór i ditlenek siarki, oczyszczano w [...] cyklonie, a następnie kierowano do komina wraz ze strumieniem ozonowanego powietrza.

źródło: NKJP: Joanna Kośmider, Barbara Mazur-Chrzanowska, Bartosz Wyszyński: Odory, 2002

Na 99 emitorach znajdujących się w zakładzie zainstalowane zostały baterie cyklonów [...].

źródło: NKJP: Stanisław Laskowski: Wartość użytkowa gleb gminy Praszka, 1998

Przewody wentylacyjne przed miejscem wprowadzenia do komór pyłowych i cyklonów powinny być wyposażone w urządzenia zapobiegające przeniesieniu się ognia.

źródło: NKJP: Dz.U. z 2002r. Nr 75, poz. 690

Schemat zastosowano w myjni w New Jersey, gdzie powstają ścieki zawierające 300g/m3 zawiesin. Po cyklonach zawartość zawiesin zmniejsza się do 30g/m3.

źródło: NKJP: Bronisław Bartkiewicz: Oczyszczanie ścieków przemysłowych, 2002

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cyklon
cyklony
D. cyklonu
cyklonów
C. cyklonowi
cyklonom
B. cyklon
cyklony
N. cyklonem
cyklonami
Ms. cyklonie
cyklonach
W. cyklonie
cyklony

Frazeologizmy

oko cyklonu
Data ostatniej modyfikacji: 10.06.2010
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json