UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wstrzemięźliwość

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wstrzemięźliwość	wstrzemięźliwości
D.	wstrzemięźliwości	wstrzemięźliwości

C.	wstrzemięźliwości	wstrzemięźliwościom
B.	wstrzemięźliwość	wstrzemięźliwości
N.	wstrzemięźliwością	wstrzemięźliwościami
Ms.	wstrzemięźliwości	wstrzemięźliwościach
W.	wstrzemięźliwości	wstrzemięźliwości

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Zob. wstrzemięźliwy

1. w ocenie

Definicja

książk.

to, że ktoś stara się robić coś lub poddawać się jakiemuś stanowi w sposób mało intensywny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

duża, wielka wstrzemięźliwość
wstrzemięźliwość w ocenie
wstrzemięźliwość i ostrożność
apel o wstrzemięźliwość
wstrzemięźliwość obowiązuje
wymagać wstrzemięźliwości
nawoływać, wzywać, zachęcać do wstrzemięźliwości
prosić o wstrzemięźliwość

Cytaty

	Był pełen podziwu dla wstrzemięźliwości tubylców, że nie zjadali całego zapasu mięsa od razu. źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999
	Podwórze jest zamknięte. Tu nie rządzą reguły ulicy nakazujące wstrzemięźliwość zachowań. Tu i zaśpiewać wypada, i głośno śmiać się [...]. źródło: NKJP: Piotr Adamczewski, Andrzej Garlicki: Najlepsze są polskie świnie, Polityka, 2003-12-13
	[...] wstrzemięźliwość prezydenta, by cokolwiek powiedzieć na temat naszej współpracy, była od razu interpretowana jako powstrzymywanie się przed oceną negatywną. źródło: NKJP: Barbara Piegdoń: Rachunek nieprawdopodobieństwa, Gazeta Wyborcza, 1997-08-20
	Znany był ze swej wstrzemięźliwości w okazywaniu uczuć nawet rodzicom i bratu, toteż teraz wznosił oczy ku niebu i drżał z niechęci i gniewu. źródło: NKJP: Andrzej Zaniewski: Król Tanga, 1997

Składnia

	+	wstrzemięźliwość	+	(w CZYM)
	+	wstrzemięźliwość	+	(KOGO/CZEGO)

2. post

Definicja

książk.

powstrzymywanie się przez pewien czas z różnych powodów od jedzenia lub innych zwyczajów, przyjemności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

post

Połączenia

całkowita, okresowa wstrzemięźliwość; wstrzemięźliwość alkoholowa, płciowa, seksualna
wstrzemięźliwość od alkoholu, od mięsa, od potraw mięsnych
wstrzemięźliwość przed ślubem
wstrzemięźliwość w jedzeniu
wstrzemięźliwość i wierność; czystość i wstrzemięźliwość, post i wstrzemięźliwość
cnota, zasada; okres wstrzemięźliwości
zachować/zachowywać; zalecać wstrzemięźliwość

Cytaty

Choć wstrzemięźliwość seksualna obowiązywała duchownych niemal od początku chrześcijaństwa, formalnie celibat został wprowadzony dopiero w XVI w. przez sobór trydencki.

źródło: NKJP: Komitet pomocy dla kochanek księży, Gazeta Wyborcza, 1992-05-18

W Wielki Piątek wiernych greckokatolickich, podobnie jak w obrządku łacińskim, obowiązuje post gatunkowy [...], co oznacza całkowitą wstrzemięźliwość od mięsa [...] .

źródło: NKJP: Święto Paschy, Dziennik Polski, 2005-03-25

Kobiety uczestniczące w biesiadach winny natomiast zachować wstrzemięźliwość w piciu i jedynie dotykać kielicha ustami podczas toastów.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, 2004

Składnia

+	wstrzemięźliwość	+	JAKA
+	wstrzemięźliwość	+	od CZEGO
+	wstrzemięźliwość	+	w CZYM

Odesłania

Zob. też:

abstynencja

Data ostatniej modyfikacji: 30.10.2017