UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

teatrum

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. teatrum
teatra
D. teatrum
teatrów
C. teatrum
teatrom
B. teatrum
teatra
N. teatrum
teatrami
Ms. teatrum
teatrach
W. teatrum
teatra

Pochodzenie

łac. theātrum

z gr. théātron ''widownia'

1.a instytucja

Definicja

książk. 
instytucja zajmująca się wystawianiem na scenie różnych widowisk

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka teatr

Relacje znaczeniowe

synonimy:  teatr
hiperonimy:  instytucja

Cytaty

Novigrad, powiadam ci, to stolica świata. [...] Zamek i kordegarda, że aż dech zapiera. I rozrywki - szafot, szubienica z zapadnią, trzydzieści pięć oberży, teatrum, zwierzyniec, bazar i dwanaście zamtuzów.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Miecz przeznaczenia, 1992

Niejednemu wydawało się, że stadion przemienił się w trybunę greckiego teatrum.

źródło: NKJP: Współpracownik: Pożegnanie Mistrza, Tygodnik Ciechanowski, 2006-07-25

1.b miejsce

Definicja

książk. 
budynek lub miejsce wyposażone w scenę, w którym wystawia się różne widowiska, należący do teatru - instytucji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka teatr

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo rodzaje budowli i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  teatr

Cytaty

[...] nie było budynku teatralnego; sztuki grało się w kościele lub pod gołym niebem, granica między sceną a widownią była nieostra: nieostro wyznaczony był też (co nie mniej ważne) teren widowni (szczególnie gdy teatrum mieściło się na miejskim placu).

źródło: NKJP: Jerzy Ziomek: Renesans, 1973

2. sztuka

Definicja

książk. 
sztuka wystawiania scenicznych utworów literackich

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka teatr

Relacje znaczeniowe

synonimy:  teatr
hiperonimy:  sztuka

Cytaty

[...] rozpowszechnili w naszych stronach nabożeństwa Drogi Krzyżowej i misteria Męki Pańskiej. Z nimi wiązać należy początki średniowiecznego teatrum [...].

źródło: NKJP: Zbigniew Wojtiuk: Odpusty i misteria, Dziennik Polski, 2006-04-14

Starożytna Hellada harcerska w Rudawce rozbrzmiewała tekstami antycznego teatrum, najlepsze przedstawienia oceniano iście po starogrecku, bo demokratycznie - za pomocą białych i czarnych kamieni.

źródło: NKJP: (apl): Harcerskie początki demokracji, Gazeta Krakowska, 2004-07-14

3. widowisko

Definicja

książk. 
konkretne widowisko sceniczne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka teatr

Relacje znaczeniowe

synonimy:  teatr

Cytaty

[...] młodzi adepci aktorstwa z Krakowa i Olkusza odegrali teatrum zniechęcające do wsiadania za kierownicę po spożyciu alkoholu.

źródło: NKJP: Bez promili, bez problemu, Dziennik Polski, 2008-09-22

S. buduje bowiem dramat, by tak rzec, piętrowy. Losy Merlina relacjonowane są nie wprost, stanowią one treść opowieści snutej przez postaci rodem z jakiegoś moralitetowego teatrum [...].

źródło: NKJP: Wanda Zwinogrodzka: Trzy piętra znaczeń, Gazeta Wyborcza, 1993-12-08

4. wojny

Definicja

książk. 
miejsce, w którym rozgrywają się jakieś wydarzenia

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

synonimy:  scena, teatr, widownia

Cytaty

- Było to teatrum niemal apokaliptyczne. Zobaczyłam, jak trąba powietrzna podniosła dach szopy [...]. Pozbawione naciskowego łącznika ściany złożyły się jak domek z kart. Później dach runął,

źródło: NKJP: Tekst i fot. (WOJ.): Trąba nad Łaszowem, Dziennik Polski, 2006-07-08

Byliśmy już nad lotniskiem, kiedy całe teatrum zorzy polarnej nagle zgasło, rozpłynęło się w mroku.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Imperium, 2005

5. udawanie

Definicja

książk. 
udawanie czegoś mające na celu wprowadzenie innych w błąd

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  gra, inscenizacja, przedstawienie, spektakl, teatr

Cytaty

[...] uważam, że nie należy odbierać polityki przez pryzmat publicznych wystąpień polityków. Za tym teatrum jest jednak sfera poufnych spotkań, gdzie politycy rozmawiają, robią ze sobą interesy…

źródło: KWJP: Michał Sutowski: Rok dobrej zmiany. Wywiady Michała Sutowskiego, 2017

Sądzę, że należy - naprawdę, w interesie tej debaty, ze względu na potrzebę naszego poważnego zastanowienia się - przerwać to teatrum. Powinniśmy się wyrwać z tego zaklętego kręgu, bo przecież przyszliśmy tutaj nie po to, by odgrywać swoje role przed telewizją [...]. Raczej należy tutaj rozpatrywać sprawy, a nie wygłaszać oracje.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 18.02.1999

Data ostatniej modyfikacji: 19.12.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json