UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

proskrypcja

Chronologizacja

1595, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	proskrypcja	proskrypcje
D.	proskrypcji	proskrypcji	neut
D.	proskrypcji	proskrypcyj	char
C.	proskrypcji	proskrypcjom
B.	proskrypcję	proskrypcje
N.	proskrypcją	proskrypcjami
Ms.	proskrypcji	proskrypcjach
W.	proskrypcjo	proskrypcje

Pochodzenie

łac. proscriptio

1. w starożytnym Rzymie

Definicja

w starożytnym Rzymie pozbawienie praw obywatelskich i konfiskata majątku osób przeciwnych władzy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Prawo i łamanie prawa ➔ więzienie i kara

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Cytaty

Ku zgrozie senatu dogadał się z innymi cezarianami. Wspólnie zarządzili fizyczną likwidację opozycjonistów, ich krewnych i przyjaciół. Proskrypcje objęły 300 senatorów i 2 tysiące ekwitów. Później August bagatelizował swój udział w tej akcji, zwalając winę na pozostałych triumwirów.

źródło: KWJP: Wiesław Chełminiak: Polityk prawie doskonały, Rzeczpospolita, 2014-07-19

W tym czasie Sekstus Pompejusz, syn Pompejusza Wielkiego, na czele ocalałych z proskrypcji zyskał znaczną flotę i opanował Sycylię i inne wyspy w zachodniej części Morza Śródziemnego.

źródło: KWJP: Szymon Cydzik: Jak Oktawian stał się Augustem, Mówią Wieki, 2019-08-01

2. w dawnej Polsce

Definicja

w dawnej Polsce pozbawienie kogoś ochrony prawnej i praw obywatelskich

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Prawo i łamanie prawa ➔ więzienie i kara

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Cytaty

Stosowane przez sądy miejskie w drodze łaski kary wygnania i proskrypcja ratowały przestępców przed powieszeniem, utopieniem bądź spaleniem.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba: Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, 2004

3. w XX wieku

Definicja

sporządzanie spisów przeciwników politycznych, którzy miały być aresztowani lub ukarani

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Prawo i łamanie prawa ➔ więzienie i kara

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Cytaty

Grzegorz Bębnik, autor książki pt. „Proskrypcja w nowej odsłonie. Niemieckie listy gończe w przededniu i początkach II wojny światowej”, wydanej w 2020 r., ustalił, iż specjalna lista gończa (Sonderfahndungliste) oraz osławiona „Specjalna księga gończa dla Polski” (Sonderfahndungsbuch Polen) były – mimo podobnej genezy – różnymi dokumentami.

źródło: Dominika Pawlikowska: Akcja Gestapo przeciwko polskiej inteligencji na terenie gminy Blizanów. Aresztowani i deportowani do obozów koncentracyjnych w III Rzeszy w kwietniu 1940, 2022 (ejournals.eu)

Data ostatniej modyfikacji: 29.09.2025