UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

żytniczka

Chronologizacja

1861, SJPWil

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	żytniczka	żytniczki
D.	żytniczki	żytniczek

C.	żytniczce	żytniczkom
B.	żytniczkę	żytniczki
N.	żytniczką	żytniczkami
Ms.	żytniczce	żytniczkach
W.	żytniczko	żytniczki

Pochodzenie

Zob. żyto

1. demon

Definicja

etn.

występująca w wierzeniach słowiańskich kobieta demon ukazująca się latem na polach obsianych zbożem, atakująca ludzi, którzy przebywają w polu w południe

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ wierzenia i przesądy

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	południca, przypołudnica, rżana baba
	hiperonimy:	demon

Cytaty

Mówiono, że o godzinie dwunastej ani w dzień, ani w nocy nie trzeba wychodzić w pole, bo straszy. Mówiono, że to żytniczka siedzi w zbożu.

źródło: L. Pełka: Polska demonologia ludowa, 1987 [cyt.za: Marzena Karwowska: Żywioł ziemi w poezji Leśmiana – ciekawe opracowanie na temat prekodysty], (bialczynski.pl)

2. potrawa

Definicja

reg.

potrawa z kaszy sporządzonej z niedojrzałego zboża, charakterystyczna dla kuchni regionu kieleckiego

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Jedzenie i jego przygotowanie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

potrawa

Cytaty

Z takich gatunków kasz świętokrzyskie gospodynie przygotowywały kotlety, farsz do gołąbków i pierogów. Z nasion prosa, gryki i jęczmienia piekły nawet ciasta. Tradycyjne potrawy z regionu Gór Świętokrzyskich na bazie kaszy to: żytniczki, kaszok i grycoki.

źródło: Internet: apartamentylysica.pl

Data ostatniej modyfikacji: 16.02.2026