UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kalmus

Chronologizacja

1774, KorBa

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kalmus
kalmusy
D. kalmusu
kalmusów
C. kalmusowi
kalmusom
B. kalmus
kalmusy
N. kalmusem
kalmusami
Ms. kalmusie
kalmusach
W. kalmusie
kalmusy

Pochodzenie

łac. calamus

z gr. kálamos 'trzcina'

Od łacińskiej nazwy systematycznej tataraku: Acorus calamus

1.a roślina

Definicja

reg. 
tatarak - roślina

Noty o użyciu

Wyraz używany przeważnie w gwarach północnej i północno-wschodniej Polski

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny wodne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ajer, tatarak, tatarskie ziele
hiperonimy:  roślina

Cytaty

Ajer, tatarskie ziele, kalmus, szuwar, łącz, lepich. Roślina wieloletnia, w naszym klimacie nie wytwarza nasion i rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie. Tatarak pochodzi z Azji Środkowej [...].

źródło: KWJP: Dominika Bok: Skarby spod ziemi, Przekrój, 2020-12-11

Kalmus (tatarak) to roślina przybrzeżna o długich mięsistych liściach, które nadają chlebowi niepowtarzalny aromat. Do wypieku chleba używa się liści kalmusu dobrze wysuszonych.

źródło: Maria Kapuścińska: Kuchnia pogranicza polsko-litewskiego, 2018 (wmodr.pl)

1.b liście

Definicja

reg. 
liście i kłącza tataraku – rośliny

Noty o użyciu

Wyraz używany przeważnie w gwarach północnej i północno-wschodniej Polski.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny wodne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ajer, lepiech, tatarak, tatarskie ziele

Cytaty

Dzisiaj na kociewskich pastwiskach nie widać już owczych trzód. I prawdziwych pastuchów już nie ma. Nie słychać też lirycznych tonów bazuny. Gdzieniegdzie pozostała tylko tradycja majenia obór i stajni, i kalmusem, czyli tatarakiem, zdobienie pasterskiego ogrodzenia.

źródło: NKJP: Roman Landowski: W kolorze nadziei, Dziennik Tczewski, 2011

Wiejskie gospodynie i miejscowi kucharze są mistrzami w przygotowywaniu: kartaczy, babki i kiszki ziemniaczanej, soczewiaków, kołdunów litewskich. W wielu domach wypieka się słynne sękacze, mrowiska i chleb na kalmusie.

źródło: Maria Kapuścińska: Kuchnia pogranicza polsko-litewskiego, 2018 (wmodr.pl)

Data ostatniej modyfikacji: 12.12.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json