UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wysoko

Chronologizacja

1400, SStp

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy wysoko
stopień wyższy wyżej

Pochodzenie

Zob. wysoki

1. wysoko nad stołem

Definicja

tak, że znajduje się w dużej odległości nad czymś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni odległość

Relacje znaczeniowe

antonimy:  nisko

Połączenia

  • wysoko nad stołem, ponad drzewami, w górze
  • wysoko lecieć, unieść coś, wisieć, się wdrapać
  • włosy upięte wysoko; wysoko podniesiona głowa, uniesione brwi; wysoko sznurowane buty
  • zbyt, za wysoko; bardzo, dość, dostatecznie wysoko

Cytaty

Gdzieś bardzo wysoko, chyba pod samym niebem, coś zawodziło, był tam jakby grzmot gwiazd lecących i planet, oddalony poszum wichru.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1995

Spojrzałem w górę. Wysoko nad nami rozpościerały się potężne konary starego dębu.

źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Akademia pana Kleksa, 1996

W bramie spotkał wysoką blondynkę z dzieciakami i zapytał, gdzie tu mieszkają Ogorzałkowie, bo lista lokatorów wisiała wysoko, nie wiadomo dlaczego prawie pod sklepieniem.

źródło: NKJP: Małgorzata Musierowicz: Dziecko piątku, 1993

W drzwiach jej zgięta postać sięga niewiele wyżej niż klamka.

źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Opowieści galicyjskie, 1995

Włosy upięte były wysoko, ale parę niesfornych kosmyków opadało jej na kark.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy. Zdrada, 1993

2. wysoko oprocentowany

Definicja

tak, że na jakiejś skali zajmuje miejsce odległe od jej początku

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

antonimy:  nisko

Połączenia

  • wysoko postawiony, rozwinięty; oprocentowany

Cytaty

Turyści pochodzący z miast, a szczególnie turyści z krajów wysoko rozwiniętych gospodarczo, są skłonni płacić wiele pieniędzy, żeby zamieszkać na przykład w wiejskiej chacie i aktywnie uczestniczyć w życiu jej mieszkańców.

źródło: NKJP: Dominika Zaręba: Ekoturystyka: wyzwania i nadzieje, 2000

Kilku czy kilkunastu wysoko wyspecjalizowanych inżynierów będzie zapewne w stanie sterować wielką fabryką samochodów przyszłości [...].

źródło: NKJP: Teodor Krzysztof Toeplitz: Mój wybór. Rzeczy mniejsze, 1998

Młode małżeństwo Beata i Janusz bardzo chciało mieć samochód. Jednak na gotówkowy zakup nie było ich stać, a kredyt bankowy był wysoko oprocentowany.

źródło: NKJP: Michał Szulc: Jak można pozwolić nabić się w butelkę, Metropol 2001

Siłą rzeczy w otwarciu wrót do sali tronowej musiał uczestniczyć najpotężniejszy mag królestwa, a przynajmniej ten najwyżej postawiony.

źródło: NKJP: Anna Łagan: Niszczyciel, Esensja, 2009-11-08

3. wysoko oceniać

Definicja

tak, że w porównaniu z innymi obiektami znaczy dużo

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

antonimy:  nisko

Połączenia

  • wysoko cenić, oceniać

Cytaty

Fachowość i umiejętności dyplomatyczne delegacji ocenione zostały wysoko.

źródło: NKJP: Waldemar Michowicz: Historia dyplomacji polskiej, 1995

Zależność ta tłumaczy powody, dla których w państwach, których obywatele wyżej cenią wartości obywatelskie, jak np. Islandia czy Norwegia, ilość afer jest relatywnie mniejsza.

źródło: NKJP: Ludwik Stomma: Dziwaczne ciało, Polityka, 2003-07-26

Przez cztery dni zaprezentowano 16 przedstawień, najwyżej oceniono białostocki Teatr Tańca Projekt.

źródło: NKJP: (rym): Rok w kalejdoskopie, Dziennik Zachodni, 2004-01-02

Ambiwalencja na tym polegała, że stawiając wysoko wielkość Krakowa, głównie zaklętą w jego przeszłość i mury - niezwykle ostro Wyspiański oceniał małość Krakowa, obecną przede wszystkim w jego ludziach.

źródło: NKJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1959

4. śpiewać wysoko

Definicja

głosem przypominającym brzmieniem raczej dźwięk fletu niż kontrabasu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Relacje znaczeniowe

antonimy:  nisko

Połączenia

  • śpiewać, brzmieć wysoko

Cytaty

[...] dokonaj istotnej zmiany: mówiłeś spokojnie – nagle przyspiesz, mówiłeś cicho i niskim głosem – zmień głos i mów wysoko i głośno [...]

źródło: NKJP: Grzegorz Całek: Istota, czyli użyteczność, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2000-06-21

Nie dziwmy się - heavy metal należał dotąd raczej do zachowawczych kierunków, grających to samo co inni, tylko głośniej, a wokaliści śpiewali też podobnie, tylko wyżej i mocniej.

źródło: NKJP: Grzegorz Brzozowicz, Filip Łobodziński: Sto płyt, które wstrząsnęły światem. Kronnika czasów popkultury, 2000

Zaczął grać. Zrazu cicho, uwodzicielsko, a potem mocniej i rytmiczniej. A w końcu wysoko, piskliwie, na jednym tonie, drugą ręką uderzając w bęben.

źródło: NKJP: Tadeusz Ruciński: Flet i dzieci szczurołapa, Wychowawca, 2004-01

Przez łoskot spiżu przedarł się cienki dźwięk – dzwonek u drzwi zabrzęczał wysoko.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Festung Breslau, 2006

Frazeologizmy

ktoś mierzy wysoko
ktoś sięga za wysoko
ktoś zachodzi daleko
ktoś zachodzi wysoko
ktoś zaszedł daleko
ktoś zaszedł wysoko
ktoś/coś postawił/postawiło wysoko poprzeczkę
ktoś/coś ustawił/ustawiło wysoko poprzeczkę
ktoś/coś zawiesił/zawiesiło wysoko poprzeczkę
ktoś/coś stawia wysoko poprzeczkę
ktoś/coś zawiesza wysoko poprzeczkę
ktoś/coś ustawia wysoko poprzeczkę
szlachetnie urodzony
wysoko urodzony

Przysłowia

Daj kurze grzędę, a ona: wyżej siędę
Daj kurze grzędę, powie - wyżej siędę
Data ostatniej modyfikacji: 18.02.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json