UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przeciwność

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp
Inne znaczenie: 'obelga, zniewaga'

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny:

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przeciwność
przeciwności
D. przeciwności
przeciwności
C. przeciwności
przeciwnościom
B. przeciwność
przeciwności
N. przeciwnością
przeciwnościami
Ms. przeciwności
przeciwnościach
W. przeciwności
przeciwności

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Zob. przeciwny

1. antyteza

Definicja

osoba, rzecz lub zjawisko zupełnie różne od innej osoby, rzeczy lub zjawiska

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  antyteza

Cytaty

W naszej dyscyplinie strach to chyba najbardziej pozytywne uczucie. Jest przeciwnością brawury.

źródło: NKJP: Michał Pol: Skoki narciarskie, Gazeta Wyborcza, 1996-01-27

Kiwek i elegancja to dwie przeciwności. Właściciel kantoru, świeżo upieczony milioner, dobrze znał się tylko na kursach walut. O sprawy ducha i estetyki nie dbał.

źródło: NKJP: Krystyna Boglar: Zobaczysz, że pewnego dnia..., 1996

Była uosobieniem różnych i wiecznie ścierających się przeciwności.

źródło: KWJP: Zofia Turowska: Osiecka. Nikomu nie żal pięknych kobiet, 2020

Składnia

bez ograniczeń + przeciwność +
(KOGO/CZEGO)

2. sprzeczność

Definicja

sprzeczność zachodząca między rzeczami lub zjawiskami

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przeciwieństwo

Cytaty

Wraz z zaostrzeniem się przeciwności klasowych rosła absolutna władza króla, aż w końcu przeobraziła się w despotyzm typu wschodniego.

źródło: NKJP: Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne, 1963

Zasadniczym celem filozofii życia w jej heglowskim ujęciu było poznanie prawdy bytu, lecz na zasadzie zniwelowania przeciwności między jej teoretycznym a praktycznym wymiarem [...].

źródło: M. Ples-Bęben: Od epistemologii do krytycznej analizy dziejów: studium filozofii Leona Brunschvicga, 2012 (opus.us.edu.pl)

3. przeszkoda

Definicja

przeszkoda, która utrudnia jakiejś osobie osiągnięcie celu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przeciwieństwo

Połączenia

  • zewnętrzne, żadne przeciwności
  • przeciwności losu, życia
  • zwycięstwo nad przeciwnościami
  • pokonywać, przezwyciężyć, znosić przeciwności
  • walczyć z przeciwnościami
  • stawić czoło wszelkim przeciwnościom; wbrew wszelkim przeciwnościom; pomimo wielu przeciwności

Cytaty

Wydawało nam się wtedy, że nasze małżeństwo przetrwa wszelkie przeciwności, bo nic tak nie zbliża jak lęk o dziecko.

źródło: NKJP: Michał Bielecki: Osiedle prominentów, 1997

Ma w sobie taką pozytywną energię, nie daje się przeciwnościom. Gdy się coś złego dzieje, stara się nie załamywać, nie poddawać, bierze się w garść i szuka wyjścia.

źródło: NKJP: Elżbieta Baniewicz: Anna Dymna - ona to ja, 1997

Możesz na swej drodze spotkać wiele przeciwności, niepowodzeń zwykłych lub o jakimś szczególnym charakterze, nim osiągniesz sukces.

źródło: NKJP: Krystyna Konaszewska-Rymarkiewicz: Interpretacja horoskopu - podstawy, 1997

[...] zmagają się z przeciwnościami tak banalnymi, jak zapomnienie PIN-u do karty kredytowej czy bolący ząb.

źródło: KWJP: Marcin Napiórkowski: Powstanie umarłych. Historia pamięci 1944-2014, 2016

[...] jedyną konkretną przeciwnością po drodze do pracy, z jaką książka uczy sobie radzić, są napotykane po drodze do pracy węże.

źródło: NKJP: Jerzy Pilch: Nieśmiali rezerwiści (2), Polityka, nr 2360, 2002-07-27

Składnia

bez ograniczeń + przeciwność +
(CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 04.03.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json