UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kazualny

Chronologizacja

1 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII
Inne znaczenie: 'przypadkowy'

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	kazualny	kazualny	kazualny	kazualne	kazualna
D.	kazualnego	kazualnego	kazualnego	kazualnego	kazualnej
C.	kazualnemu	kazualnemu	kazualnemu	kazualnemu	kazualnej
B.	kazualnego	kazualnego	kazualny	kazualne	kazualną
N.	kazualnym	kazualnym	kazualnym	kazualnym	kazualną
Ms.	kazualnym	kazualnym	kazualnym	kazualnym	kazualnej
W.	kazualny	kazualny	kazualny	kazualne	kazualna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	kazualni	kazualni	kazualne	kazualne
D.	kazualnych	kazualnych	kazualnych	kazualnych
C.	kazualnym	kazualnym	kazualnym	kazualnym
B.	kazualnych	kazualnych	kazualnych	kazualne
N.	kazualnymi	kazualnymi	kazualnymi	kazualnymi
Ms.	kazualnych	kazualnych	kazualnych	kazualnych
W.	kazualni	kazualni	kazualne	kazualne

Pochodzenie

łac. casualis 'przypadkowy'

1. model

Definicja

filoz.

związany z kazualizmem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka filozofia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

kazualistyczny

Cytaty

Na fałszującą rolę obiegowego modelu przyczynowości zwraca uwagę wielu myślicieli. Pisał o tym Husserl, Pfänder, Scheler i inni. Dla Bergsona odrzucenie modelu kazualnego było następstwem odrzucenia wyobrażenia przestrzeni, to jest idei zewnętrzności jednego przeżycia w stosunku do drugiego.

źródło: NKJP: Józef Tischner: Świat ludzkiej nadziei: wybór szkiców filozoficznych 1966-1975, 1975

[...] oparte na filologii wyjaśnienie tego niemieckiego biblisty jest o wiele bardziej przekonujące niż, słusznie podejrzewane przez niego o ekwilibrystykę, dokonane przez protestanckiego teologa Paula Schütza rozróżnienie na czas alternatywny „paruzjalny”, który istnieje tam, gdzie się wierzy, nietożsamy z linearnym czasem kazualnym [...].

źródło: KWJP: Robert M. Rynkowski: Teologiczne pars pro toto, Znak, 2014-04-30

Składnia

Rz	+	kazualny	+
szyk: neutralny

2. wykładnik

Definicja

jęz.

związany z formą przypadka gramatycznego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Cytaty

Całościowe ujęcie systemu kazualnego umożliwia bowiem wskazanie rządzących nim mechanizmów, dokonujących się w nim procesów, a także zaobserwowanych tendencji.

źródło: Wiesław Tomasz Stefańczyk: Kategoria rodzaju i przypadka polskiego rzeczownika, 2007 (ruj.uj.edu.pl)

W związku z istnieniem odrębnego wykładnika liczby ta sama końcówka (wykładnik kazualny) występuje w obu liczbach [...].

źródło: Anna Seretny: Polska terminologia językoznawcza w węgierskiej tradycji polonistycznej, 2017 (czasopisma.uni.lodz.pl)

Składnia

Rz	+	kazualny	+
szyk: neutralny

Data ostatniej modyfikacji: 23.01.2026