UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przodownik

Chronologizacja

2 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	przodownik	przodownicy	ndepr
M.	przodownik	przodowniki	depr
D.	przodownika	przodowników
C.	przodownikowi	przodownikom
B.	przodownika	przodowników
N.	przodownikiem	przodownikami
Ms.	przodowniku	przodownikach
W.	przodowniku	przodownicy	ndepr
W.	przodowniku	przodowniki	depr

Pochodzenie

Zob. przód

1. przywódca

Definicja

osoba lub zwierzę, które przewodzi jakiejś grupie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

przodownik chóru, turystyki

Cytaty

	Rozpoczęli pochód. Przodownik niósł lampkę ostrożnie, chwilami przyciskając ją niemal do piersi. źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1951
	– Bydło pasie się w pobliżu – szepnął Tony. – Przodownik stada zawsze ma dzwonek na szyi. źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek w krainie kangurów, 1957
	Zdał egzamin na przodownika PTTK - mógł organizować obozy, rajdy i biwaki, m.in. dla dzieci i młodzieży. źródło: NKJP: Roman Malewski: Nie było słów, żeby odmówić, Gazeta Wyborcza, 1997-02-07
	Śpiewa pięknie, jest znakomitym przodownikiem chóru i swym koleżankom oraz kolegom pomogła nauczyć się wielu ładnych piosenek polskich i ukraińskich. źródło: NKJP: Stanisław Śmierciak: Młodzi ze Starego Skałatu, Gazeta Krakowska, 2001-07-21
	Po prostu — w sobotę meldujesz się na starcie. Przodownik pójdzie szlakiem i z jedną chętną osobą, i z kilkudziesięcioma. źródło: KWJP: Weekendownik wakacyjny, Gazeta Lokalna — Płock, 2011-06-30

Składnia

przodownik

(CZEGO)

2. ktoś najlepszy

Definicja

osoba, instytucja lub organizacja, która jest najlepsza w jakiejś dziedzinie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:

czempion, lider

Połączenia

przodownik pracy

Cytaty

	Dbała o frekwencję i o kapcie, o piękno gazetek i wysoki poziom programów artystycznych, które razem z klasą przygotowywała na kolejne akademie, a co roku walczyła jak lwica, by właśnie jej klasa zdobyła tytuł przodownika w zbiórce makulatury. źródło: NKJP: Hanna Samson: Pułapka na motyla, 2000
	Odznaczano przodowników pracy, fetowano wzniesione budynki, w prasie ukazywały się wywiady z wyróżniającymi się robotnikami, którzy wyrażali patriotyczną wolę odrodzenia Polski poprzez trud swoich rąk. źródło: NKJP: Tadeusz Kwiatkowski: Panopticum, 1995
	Związek Radziecki [...] był właściwie przodownikiem w technice rakietowej w skali całego świata. źródło: NKJP: Jakub Gałka: Droga na Księżyc, Esensja, nr 06, 2009-08-21
	W opinii wielu osób jest to początek końca firmy, którą jeszcze przed kilkoma miesiącami była bohaterem reportażu w regionalnej telewizji jako przodownik w produkcji mleka i hodowli krów. źródło: NKJP: Ostatni bastion PGR, Dziennik Sławieński, 2011

Składnia

	+	przodownik	+	(CZEGO)
	+	przodownik	+	(w CZYM)

3. zawodnik

Definicja

zawodnik lub drużyna, która zajmuje pierwsze miejsce w jakiejś rywalizacji sportowej

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport osoby i organizacje związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

synonimy:

lider

Połączenia

przodownik tabeli
przodownik w tabeli

Cytaty

Po kilku pierwszych meczach rundy jesiennej byliśmy przodownikami tabeli.

źródło: NKJP: (RG): Jeszcze wrócę!, Dziennik Zachodni, 2001-02-13

Trykot wręczony zostanie przodownikowi klasyfikacji po zakończeniu etapu w Castelsarrasin.

źródło: NKJP: Mafia odebrała żółtą koszulkę lidera, Dziennik Łódzki, 2007-07-27

Właśnie remis sanoczan pozwoliłby Wisłoce zachować status przodownika w tabeli, z jednym oczkiem przewagi nad Stalą Sanok.

źródło: NKJP: (MS): Powrót na fotel lidera?, Dziennik Polski, 2005-06-08

Składnia

	+	przodownik	+	(CZEGO)
	+	przodownik	+	(w CZYM)

4. policjant

Definicja

osoba pracująca dawniej w policji lub straży granicznej, a obecnie w niektórych innych służbach mundurowych, mająca stopień zgodny z hierarchią stopni w danym rodzaju służby

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa policja i inne służby mundurowe

Połączenia

przodownik policji

Cytaty

Nie podano konkretnie, co miał powiedzieć ksiądz, tyle tylko, że to, co zeznawał przodownik policji - kwestionowali inni świadkowie.

źródło: NKJP: Stanisław Milewski: Ciemne sprawy międzywojnia, 2002

Można zostać przodownikiem, nawet komisarzem...

źródło: NKJP: Ryszard Marek Groński: Nauka pływania dla topielców: wypisy z histerii najnowszej 1989-1998, 1999

Gdy młodzieniec do godziny trzeciej nad ranem nie opuścił numeru, wezwali dwaj chłopcy hotelowi Stefan Blachnio i Emil Lasse przodownika z dwunastego komisariatu [...].

źródło: KWJP: Wojciech Szot: Panna doktór Sadowska, 2020

Składnia

przodownik

(CZEGO)

5. harcerz

Definicja

środ.

dawny stopień w harcerstwie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata organizacje/placówki opiekuńcze i kulturalne

Cytaty

Taki stan rzeczy utrzymywał się do roku 1927, kiedy to zlikwidowano stopień przodownika, a dotychczasowych przodowników mianowano podharcmistrzami, podharcmistrzów - harcmistrzami, a harcmistrzów - harcmistrzami Rzeczypospolitej.

źródło: NKJP: Krzysztof Jurek: Lilijka i łódka - Historia harcerstwa łódzkiego do 1939 roku, 2006

Składnia

przodownik

(CZEGO)

Data ostatniej modyfikacji: 24.02.2026