Chronologizacja
Znaczenie niejasne, metaforyczne
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | faryna |
faryny |
|
| D. | faryny |
faryn |
|
| C. | farynie |
farynom |
|
| B. | farynę |
faryny |
|
| N. | faryną |
farynami |
|
| Ms. | farynie |
farynach |
|
| W. | faryno |
faryny |
1. cukier
Definicja
Pochodzenie
niem. Farin
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Jedzenie i jego przygotowanie ➔ rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy
Cytaty
|
Na przykład w Poznańskiem wieczerza wigilijna składała się z sinobiałej zupy z konopi, grochówki lub polewki z maku z jagłami, klusek z sokiem z kapusty, klusek z makiem, klusek z tzw. faryną (to był gorszy rodzaj cukru) lub miodem [...]. źródło: NKJP: Jerzy Skobrot: Święta wieczerza, Gazeta Krakowska, 2002-12-24 |
|
|
W Wielkopolsce wieczerzę rozpoczynano od zupy z konopi, grochówki lub polewki z maku z kaszą jaglaną. Następnie przynoszono więdkę — brukiew suszoną [...], kluski z makiem, kluski z faryną (kiepskiej jakości cukrem) [...] oraz suszone gruszki. źródło: Magdalena Tomaszewska-Bolałek: Tradycje kulinarne Polski, 2023 (bunkatura.pl) |
2. miejsce
Definicja
Pochodzenie
Może przesunięcie semantyczne od zn. 4 ze względu na fakt, że na jarmarkach i odpustach parafialnych, gdzie odbywały się loterie fantowe, serwowano także proste posiłki.
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Jedzenie i jego przygotowanie ➔ miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem
Cytaty
|
Najsłynniejsza faryna funkcjonowała podobno w przejściu za wikarówką od cmentarza Mariackiego do Małego Rynku, a sławna była dzięki podawanej zimą gęsinie. W farynach na Kleparzu jedzenie podawano w glinianych miseczkach. źródło: Faryny - jedzenie uliczne sprzed lat, 2019-12-03 (kulinarny.krakow.pl) |
3. posiłek
Definicja
Pochodzenie
Prawdopodobnie przesunięcie od zn. 2, ponieważ na jarmarkach i targowiskach serwowano głównie posiłki mięsne.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Biznes ➔ handel i usługi
Cytaty
|
Zdaje się, że żyje jeszcze pokolenie, które może pamiętać stoiska z faryną prowadzone przez faryniarki. Faryna to różne gatunki mięsa, gotowane na wolnym powietrzu, podawane na ciepło. źródło: KWJP: Co to jest głąbik i jak go zjeść, Gazeta Lokalna — Kraków, 2013-07-18 |
4. loteria
Definicja
Pochodzenie
łac. farina 'mąka'
Łac. farina była członem frazeologizmu facis farinam oznaczającego 'marnować, trwonić' (Ch. Lewis, Ch. Short: Latin-English dictionary, latinitium.com). Jak pokazuje pierwsze polskie poświadczenie (Zniesienie kalumnii z p. Wojewody krakowskiego, 1606, KorBa), słowo faryna pierwotnie było odnoszone ogólnie do czynów nagannych i nieetycznych, a następnie najprawdopodobniej doszło do zawężenia semantycznego i leksem zaczął oznaczać 'loterię', w której udział był postrzegany jako niewłaściwy pod względem moralnym (por. W. Potocki: Faryna, 1669, KorBa).
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Czas wolny ➔ gry i zabawy
Cytaty
|
Wędrowni kramarze, zwani faryniarzami urządzali loterię farynę na jarmarkach i odpustach. Polegała ona na wyciąganiu ze specjalnych szufladek kartek (losów), do których przypisana była jakaś drobna nagroda. źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce. Od średniowiecza do czasów współczesnych. Praca zbiorowa, 2004 |