UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przyczółek

Chronologizacja

1584, SPXVI
Inne znaczenie: 'przybudówka przy stodole'

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	przyczółek	przyczółki
D.	przyczółka przyczółku	przyczółków
C.	przyczółkowi	przyczółkom
B.	przyczółek	przyczółki
N.	przyczółkiem	przyczółkami
Ms.	przyczółku	przyczółkach
W.	przyczółku	przyczółki

Pochodzenie

Zob. czoło

Od wyrażenia przyimkowego przy czele, zob. czoło

1. na wojnie

Definicja

teren położony po drugiej stronie przeszkody wodnej, który chce zdobyć nacierające wojsko

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

Połączenia

wysunięty przyczółek
uchwycić, utrzymać, zdobyć przyczółek

Cytaty

Wykorzystując roślinność i zabudowania ograniczające widoczność, Niemcy rozpoczęli forsowanie kanału, zdobywając przyczółek.

źródło: NKJP: Maciej Hubka: 1 Dywizja Grenadierów..., 2009

W 1347 roku opanowali oni ważny przyczółek na kontynencie [...].

źródło: KWJP: Maciej Nowicki: Moja piękna Europa, 2017

Zdobyli przyczółki na zachodnim brzegu Wisły.

źródło: KWJP: Piotr Gursztyn: Nie stać z bronią u nogi, 2013

2. do ekspansji

Definicja

coś, co ktoś już opanował i dzięki temu może powiększać swoje wpływy

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

kolejny, nowy, ostatni, pierwszy przyczółek
przyczółek do ataku, do ekspansji, do działań
stworzyć, zbudować przyczółki

Cytaty

	Pośrednictwo między gigantami światowego handlu przyniosłoby Polsce ożywienie gospodarcze, zaś wielkim koncernom umożliwiłoby zbudowanie przyczółków ekspansji, gdy znikną bariery wolnego handlu. źródło: NKJP: Piotr Andrzejewski, Agnieszka Filas, Jacek Szczęsny: Strategia 2010, Wprost, nr 26/12, 1999
	W energetyce atomowej za najbardziej racjonalne rozwiązanie należy uznać budowę jednej elektrowni w celu stworzenia przyczółka do wprowadzenia i badań najbardziej nowoczesnych technologii związanych z tą energetyką. źródło: KWJP: Andrzej Karpiński: Prawda i kłamstwa o przemyśle, 2018
	Od lat sześćdziesiątych zaczęły się wykluwać pierwsze przyczółki idei odrodzenia narodowego, a ich głównymi ośrodkami były czytelnie [...]. źródło: KWJP: Maciej Czerwiński: Chorwacja. Dzieje, kultura, idee, 2020
	Tymczasem partia, której nie udało się zdobyć większych przyczółków na zachodzie Niemiec, wykrusza się. źródło: NKJP: Danuta Zagrodzka: Niemieccy postkomuniści szykują się do wyborów, Gazeta Wyborcza, 1997-12-18
	Pod bokiem Stanów Zjednoczonych powstał komunistyczny przyczółek. źródło: NKJP: Marek Gurnicki: Od czerwonej do zielonej kokainy, Ozon, nr 21, 2005

Składnia

	+	przyczółek	+	(CZEGO)
	+	przyczółek	+	(do CZEGO)

3. w moście

Definicja

bud.

budowla, która podpiera skrajne przęsła mostu lub wiaduktu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo rodzaje budowli i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:

naczółek

Połączenia

betonowy przyczółek; przyczółek mostowy
przyczółek mostu

Cytaty

	Nowy most budowany jest od podstaw. Powstały nowe przyczółki. źródło: NKJP: Most do Gilów na ukończeniu, Tygodnik Podhalański, nr 21, 1999
	Obecnie przygotowane są obydwa przyczółki nowego wiaduktu. źródło: NKJP: Blisko Poznania, Gazeta Poznańska, 2003-09-09
	Przyczółek mostu wychodził kilka metrów poza linię brzegową [...]. źródło: KWJP: Robert J. Szmidt: Szczury Wrocławia. Kraty, 2019
	Samochód wjechał na przyczółek mostu. źródło: NKJP: Michał Komar: O obrotach losów i ciał, 1998

Składnia

przyczółek

(CZEGO)

4. na budynku

Definicja

archit.

niskie, trójkątne, półokrągłe lub mające inny kształt zwieńczenie fasady budynku, portyku, ołtarza lub innego elementu architektonicznego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

Relacje znaczeniowe

synonimy:

fronton, naczółek

Połączenia

trójkątny przyczółek

Cytaty

W tym też czasie szczyty bramy ozdobiono schodkowymi przyczółkami i ostrołukowymi niszami, nadając obecny kształt otworom okiennym, oraz dobudowano piętrowy budynek administracyjny.

źródło: NKJP: Jan Bałdowski: Warmia, Mazury, Suwalszczyzna, 1996

Do kościoła wiedzie portal z trójkątnym przyczółkiem, fasadę zdobią gzymsy, pilastry i obramowania okien.

źródło: NKJP: Kościół Wniebowzięcia NMP, Dziennik Zachodni, 2003-12-31

Data ostatniej modyfikacji: 26.02.2026