UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ascetyczny

Chronologizacja

1733, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. ascetyczny
ascetyczny
ascetyczny
ascetyczne
ascetyczna
D. ascetycznego
ascetycznego
ascetycznego
ascetycznego
ascetycznej
C. ascetycznemu
ascetycznemu
ascetycznemu
ascetycznemu
ascetycznej
B. ascetycznego
ascetycznego
ascetyczny
ascetyczne
ascetyczną
N. ascetycznym
ascetycznym
ascetycznym
ascetycznym
ascetyczną
Ms. ascetycznym
ascetycznym
ascetycznym
ascetycznym
ascetycznej
W. ascetyczny
ascetyczny
ascetyczny
ascetyczne
ascetyczna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. ascetyczni
ascetyczni
ascetyczne
ascetyczne
D. ascetycznych
ascetycznych
ascetycznych
ascetycznych
C. ascetycznym
ascetycznym
ascetycznym
ascetycznym
B. ascetycznych
ascetycznych
ascetycznych
ascetyczne
N. ascetycznymi
ascetycznymi
ascetycznymi
ascetycznymi
Ms. ascetycznych
ascetycznych
ascetycznych
ascetycznych
W. ascetyczni
ascetyczni
ascetyczne
ascetyczne

Pochodzenie

internac.

ang. ascetic

fr. ascétique

niem. asketisch

z gr. askētikós 'pracowity, czynny'

Zob. asceza

1. związany z ascezą - praktyką religijną

Definicja

związany z ascezą - praktyką religijną polegającą na wyrzeczeniu się w życiu wszelkiego rodzaju przyjemności i wygód

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Połączenia

  • ascetyczny post; ascetyczna postawa, praktyka; ascetyczne umartwienie, życie
  • ascetyczny i mistyczny

Cytaty

Duchowość jego była przy tym duchowością znamienną dla głębi średniowiecza [...]. Bardziej określały ją zatem posty, dyscyplina, ascetyczne umartwienia, publiczne kajanie się przed braćmi, nabożeństwa, jałmużna i praca niż kontemplacja, niż dążenie do unii mistycznej z Bogiem, niż ciche naśladownictwo Chrystusa.

źródło: NKJP: Zbigniew Mikołejko: Żywoty świętych poprawione, 2000

Obserwowali, jak w wyniku konkretnych praktyk ascetycznych przekraczane są granice możliwości ludzkiego ciała i umysłu, a prawa fizyki wydają się zawieszone, zgodnie z tytułowym twierdzeniem autora dzieła Joga.

źródło: NKJP: Anna Sobolewska: Mapy duchowe współczesności: co nam zostało z Nowej Ery?, 2009

Na pustynnych terenach Egiptu miał miejsce bogaty rozwój życia zakonnego. Wraz z nim powstawały różnego rodzaju pisma ascetyczne i mistyczne, reguły życia wspólnego i indywidualnego.

źródło: NKJP: Zdzisław Józef Kijas: Niebo w domu Ojca, czyściec dla kogo, piekło w oddaleniu, 2010

Wyznania protestanckie są minimalistyczne, ascetyczne, surowe, bardzo oszczędne w swojej formie. Kładą nacisk na szacunek pracy, nieuleganie słabościom i niedogadzanie zachciankom.

źródło: NKJP: G.Czerwińska: O protestantyzmie, Tygodnik Ciechanowski, 2007-03-13

2. związany z ascezą - trybem życia

Definicja

książk. 
związany z ascezą - prowadzeniem z przyczyn innych niż religijne życia pozbawionego określonych wygód, udogodnień lub przyjemności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • ascetyczny sposób, styl, tryb życia
  • skromny i ascetyczny

Cytaty

Oddał się całkowicie działalności na polu gospodarczym, szukając w pracy organicznej zaspokojenia swoich ambicji życiowych. [...] W praktyce wyrażało się to w prawie całkowitej negacji potrzeb osobistych i ascetycznej postawie wobec życia.

źródło: NKJP: Feliks Jabłkowski: Dom Towarowy Bracia Jabłkowscy: romans ekonomiczny, 2005

Możliwość awansu społecznego, ale także zamiar potwierdzenia i utrzymania osiągniętego statusu skazują wciąż niektórych [...] na życie pełne wyrzeczeń i wieczną powtórkę ascetycznego stylu życia, charakterystycznego dla rodzącego się kapitalizmu.

źródło: NKJP: Małgorzata Jacyno: Kultura indywidualizmu, 2007

Skoro jest tak, że władzom świeckim nie wypada wzywać do wstrzemięźliwości, do ascetycznej postawy moralnej, bo to niemodne, niezgodne z ideologią konsumpcjonizmu, to Kościół tym głośniej musi wołać o przestrzeganie praw moralnych - powiedział kardynał.

źródło: NKJP: Małgorzata Szejnert:Prymas o aids, Gazeta Wyborcza, 1992-08-17

3. związany z ascezą - cechą

Definicja

książk. 
związany z ascezą - cechą czegoś, co pozbawione jest elementów urozmaicających oraz ozdobnych

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  surowy
antonimy:  barokowy
hiperonimy:  prosty I

Połączenia

  • ascetyczny wygląd, wystrój; sposób, styl; ascetyczna scenografia; forma, prostota; ascetyczne wnętrze; ascetyczne środki wyrazu
  • niemal, niezwykle, skrajnie ascetyczny
  • oszczędny i ascetyczny; surowy i ascetyczny

Cytaty

Projekt nie przewidywał modnych i absolutnie niezbędnych w owych latach marmurów i glansowanych posadzek. Rezygnował ze stiuków i gzymsów na rzecz niemal ascetycznego, pustego wnętrza z glinianym kominem, podłogami i stropem z sosnowych desek [...].

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007

Oszczędna, właściwie ascetyczna scenografia to tylko kilka sprzętów i rekwizytów: łóżko, okno, potężna beczka, cynowa miednica, szkolny pulpit.

źródło: NKJP: Wanda Zwinogrodzka: Po premierze, Gazeta Wyborcza, 1992-10-05

Jako malarz Giacometti ograniczył gamę kolorystyczną do kilku odcieni szarości. [...] Skrajnie ascetyczna sztuka Giacomettiego budzi ostatnio [...] duże zainteresowanie, tym większe być może, im bardziej świat wokoło staje się migoczący, kolorowy, wideoklipowy.

źródło: NKJP: Andrzej Osęka: Giacometti, sztuka ascezy, Gazeta Wyborcza, 1996-10-05

Projekty artystki są bardzo proste, niemal ascetyczne. Chcę przede wszystkim uchwycić piękno kamienia – mówi pani Ewa.

źródło: NKJP: Piotr Siła: Uchwycić piękno kamienia, Lokalna, 2002-10-22

Data ostatniej modyfikacji: 06.11.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json