UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

plebej

Chronologizacja

1595, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. plebej
plebeje
ndepr
plebeje
depr
D. plebeja
plebejów
rzadziej plebei
C. plebejowi
plebejom
B. plebeja
plebejów
rzadziej plebei
N. plebejem
plebejami
Ms. plebeju
plebejach
W. plebeju
plebeje
ndepr
plebeje
depr

Pochodzenie

Od: plebejusz

1. obecnie

Definicja

pejorat. 
osoba należąca do plebsu - ogółu ludzi charakteryzujących się zdaniem mówiącego słabym wykształceniem, niskim poziomem kultury i prymitywnymi potrzebami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:  plebejusz

Cytaty

Upadek komunizmu to stopniowe, lecz bolesne wywikływanie się Polaków z paskudnego systemu i fałszywych nadziei, jakie rozbudzał. Także z nadziei polskiego plebeja, że przywleczony ze wschodu ustrój przyniesie upragnioną równość i uwolni od biedy.

źródło: KWJP: Jerzy Surdykowski: Gorzka opowieść o Polsce: Rzeczpospolita: 2017-02-07

[...] otrzymaliśmy wiarygodny i niezwykle bogaty biogram artysty zanurzonego w mysłowicki świat górniczych plebejów i w egzystencjalizm PRL-u [...].

źródło: KWJP: Kazimierz Kutz: Artur Rojek, Gazeta Lokalna - Katowice, 2015-11-27

2. w dawnej Polsce

Definicja

osoba należąca do plebsu - warstwy społecznej w dawnej Polsce i niektórych innych krajach

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  plebejusz

Cytaty

Chłopi, biorący udział w scenie, rozmawiają językiem literackim, ówczesnym językiem górnej warstwy „narodu” szlacheckiego, bez przymieszek plebejskich. Zapewne, wykształcony i zdolny plebej [...] mógł opanować wystarczająco język literacki epoki i przestrzegać jego czystości [...].

źródło: Stanisław Czernik: Z życia pańszczyźnianego w XVII wieku, 1955 (books.google.pl)

Zdarzało się, że zdesperowani plebeje chwytali za broń. W 1654 r. na grasującą na Pogórzu rotę Jerzego Bałabana szlachta zwołuje pospolite ruszenie: „około 1000 ludzi, mieszczan i chłopów okolicznych rzuciło się na swawolnych żołnierzy [...]”.

źródło: KWJP: Jacek Komuda: Hulanki i swawole jazdy polskiej, Do Rzeczy, 2019-10-21

3. w starożytnym Rzymie

Definicja

osoba należąca do plebsu - warstwy społecznej w starożytnym Rzymie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  plebejusz

Cytaty

[...] wszyscy przybysze [...] zyskiwali rzymską przynależność państwową. Jest rzeczą oczywistą, że ci nowo przyjęci nie zapominali z dnia na dzień o swych dotychczasowych wyobrażeniach prawnych, a jeżeli te ostatnie były odmienne od tych, którymi rządził się „populus Romanus”, plebeje stawali do walki [...].

źródło: Stanisław Łoś: Sylwetki rzymskie, 1958 (books.google.pl)

Data ostatniej modyfikacji: 29.04.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json