UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

garnek

Chronologizacja

1425, SStp

Pochodzenie

zach. psł. *gr̥nъkъ 'wypalone naczynie gliniane'

1.a naczynie

Definicja

okrągłe naczynie z wysokimi ściankami i z uchami przeznaczone do gotowania w nim lub przechowywania jedzenia

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  naczynie

Połączenia

  • aluminiowy, gliniany, kamienny, kamionkowy, metalowy, miedziany, stalowy, żelazny, żeliwny; emaliowany; płaski, wysoki; duży, gigantyczny, olbrzymi, wielki, mały; biały, czerwony; ciężki; specjalny, zwykły; dziurawy, pęknięty; brudny; gorący, dymiący, parujący, podgrzany; pełny, pusty; nowy, stary; przypalony garnek; garnek pełen, pełny czegoś; pogięte, potłuczone garnki
  • garnek Zeptera
  • garnek do gotowania; do kapusty; garnek z gliny, ze stali
  • garnek z bigosem, z mięsem, z mlekiem, z rosołem, z ryżem, ze smalcem, z wodą, z wrzątkiem, z ziemniakami, z zupą, z żurem; z jedzeniem; ze zlewkami; z pieniędzmi; z popiołem
  • garnek na kuchence, na kuchni, na ogniu, na piecu; garnki w kuchni
  • garnki i doniczki, garnki i dzbanki, garnki i miski, garnki i naczynia, garnki i patelnie, garnki i rondle, garnki i talerze
  • brzeg, dno, ucho; średnica; fragment; zawartość garnka; komplet, zestaw; skorupy garnków
  • pokrywka od garnka
  • pokrywka na garnku; kasza, kartofle, kura, mięso, mleko, woda, ziemniaki, zupa w garnku
  • garnek stoi, bulgocze
  • przykryć/przykrywać; odkryć/odkrywać, postawić, stawiać, wstawić/wstawiać; odstawić/odstawiać, przesunąć/przesuwać; podstawić/podstawiać; podgrzać, zdjąć (z ognia) garnek; lepić, ulepić, wypalać, wyrabiać; myć, szorować, zmywać garnki
  • tłuc garnkami
  • zastawiony garnkami
  • przełożyć, wlać/wlewać, włożyć/wkładać, wrzucić/wrzucać; zajrzeć/zaglądać do garnka
  • bić, tłuc w garnki
  • gotować, mieszać, wymieszać, zagotować, zamieszać w garnku

Cytaty

Na piecu stał garnek z mlekiem i czajnik.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

W pobielanym piecu buzuje ogień, w ogromnym garnku gotuje się w całości kura w jarzynach na poczęstunek dla gości.

źródło: NKJP: Sługa Boży, Dziennik Polski, 2000-10-07

Właścicielka jednego z mieszkań postawiła garnek z jedzeniem na włączonej kuchence i wyszła z domu.

źródło: NKJP: A.Kwiatkowski: Gdy pamięć zawodzi, straż przez okno wchodzi, Tygodnik Ciechanowski, 2004-04-17

Na loch natrafił. Wszedł tam, bracie, i skarb znalazł, garnek z pieniędzmi złotymi, a koło tego garnka kościotrupa na łańcuchu.

źródło: NKJP: Edmund Nizurski: Księga urwisów, 1954

Głowa to zazwyczaj stare szmaty wypchane słomą, a ozdabia ją kapelusz, czapka, hełm czy dziurawy garnek. Do takiej kukły często przywiązuje się puszki po konserwach, butelki i obwiesza dodatkowo wstążkami.

źródło: NKJP: Jolanta Flach: Strachom należy się kłaniać, prasa, 1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. garnek
garnki
D. garnka
garnków
C. garnkowi
garnkom
B. garnek
garnki
N. garnkiem
garnkami
Ms. garnku
garnkach
W. garnku
garnki

1.b zawartość

Definicja

zawartość garnka - naczynia

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Połączenia

  • cały garnek
  • dwa garnki
  • garnek barszczu, kapusty, miodu, mleka, wody, ziemniaków, zupy
  • pół garnka

Cytaty

- Za jednym razem mogę zjeść przykładowo: pół kilograma płatków owsianych z litrem mleka, słoik dżemu, cały chleb, ciastka, pół garnka zupy [...].

źródło: NKJP: Elżbieta Borek: Szczupła do śmierci, Dziennik Polski, 2003-06-07

- A, tak. Orelka, nastaw no znów parę garnków wody, bo ta już wystygła - poleciła babcia.

źródło: NKJP: Małgorzata Musierowicz: Dziecko piątku, 1993

...rosołu zostawiłam cały garnek, żeby mieli, jak wrócą.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Dziewczyny z Portofino, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. garnek
garnki
D. garnka
garnków
C. garnkowi
garnkom
B. garnek
garnki
N. garnkiem
garnkami
Ms. garnku
garnkach
W. garnku
garnki

Składnia

bez ograniczeń + garnek +
CZEGO

Frazeologizmy

ktoś nie ma co do garnka włożyć
ktoś nie ma czego do garnka włożyć
ktoś zagląda w garnki komuś
ktoś zagląda do garnka komuś
ktoś zagląda do cudzego garnka
ktoś zagląda do garnków komuś
ktoś zagląda w garnki komuś
ktoś zagląda do garnka komuś
ktoś zagląda do cudzego garnka
ktoś zagląda do garnków komuś

Przysłowia

Nie święci garnki lepią
Przyganiał kocioł garnkowi
Przyganiał sagan garnkowi
Przymawiał sagan garnkowi
Przyganiał kocioł garnkowi, a sam smoli
Data ostatniej modyfikacji: 09.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json