Chronologizacja
W postaci: kubana
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kuban |
kubany |
|
| D. | kubana |
kubanów |
|
| C. | kubanowi |
kubanom |
|
| B. | kuban |
kubany |
|
| N. | kubanem |
kubanami |
|
| Ms. | kubanie |
kubanach |
|
| W. | kubanie |
kubany |
1. łapówka
Definicja
Pochodzenie
Zob. kubek
Prawdopodobnie przesunięcie od zn. 2, podobnie jak w przypadku leksemu kubas 'duży kubek', dawniej też 'łapówka' (SJPWar). Przykłady analogicznego rozwoju semantycznego w różnych językach podaje Sław.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa przestępstwa
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | łapówka |
Cytaty
|
Zdarzyło się, że gdy wybierano nowego sędziego i padło nazwisko kandydata, jeden z posłów zawołał: „A to prawdziwie godny jest sędzia, bo przyjmuje kubany od jednej i od drugiej strony!”. Sala ryknęła śmiechem, łapówkarza zatwierdzono jednogłośnie. źródło: KWJP: Wiesław Chełminiak: Klawe życie w kondominium, Rzeczpospolita, 2015-12-05 |
|
|
Tenże sam Opaliński twierdził, iż podarki i kubany ujdą jeszcze „w drobniejszych rzeczach i prawach. Ale kto ojczyznę na targ puszcza, jakiej jest godzien winy i karania?”. źródło: NKJP: Janusz Tazbir: Płaczki narodowych dziejów, Gazeta Wyborcza, 1995-02-23 |
|
|
„Bez chabara (łapówki) nie wygrasz w sądzie” - mawiano na Ukrainie, a po 1890 r. i w rosyjskiej części Polski. Nawet knutowanie miało swoją cenę, bo nieopłacony kubanem kat mógł zatłuc na śmierć skazańca, choć ten nie dostał wyroku śmierci. źródło: NKJP: Jerzy Besala: Biorą nawet ryby, Polityka, 2003-03-22 |
2. naczynie
Definicja
Pochodzenie
Zob. kubek
Jeden z licznych derywatów pochodzących ostatecznie od niezachowanego w pol. psł. *kubъ 'płytkie naczynie z niewielkim zagłębieniem'. Niewykluczony wpływ ros. dial. kuban 'okrągłe, wysokie gliniane naczynie z wąską szyjką, dzban' (por. Trub).
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem
Cytaty
|
Żeby nie poparzyć łap, trzymałem aluminiowy kuban w platerce nad płomieniem i czekałem aż zagotuje się woda. źródło: KWJP: Krzysztof Urban: Dożywotka, 2009 |
3. związek chemiczny
Definicja
Pochodzenie
internac.
ang. cubane
fr. cubane
niem. Cuban
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii
Cytaty
|
Po raz pierwszy kuban został zsyntetyzowany przez Philipa Eatona, profesora chemii w Uniwersytecie Chicago w 1964 roku. [...] Możliwe że będzie można produkować wysokoenergetyczne paliwa i materiały wybuchowe o dużej gęstości na bazie kubanu. Kuban posiada także największą wśród węglowodorów gęstość [...]. źródło: NKJP: Internet |