UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

widełki

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: p2, p3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. widełki
D. widełek
C. widełkom
B. widełki
N. widełkami
Ms. widełkach
W. widełki

Pochodzenie

Zob. widły

1. w telefonie

Definicja

ruchoma część telefonu starego typu, na której leży słuchawka

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Komunikacja na odległość telefon/telegraf

Połączenia

  • widełki aparatu
  • kłaść, odłożyć/odkładać, położyć, rzucić/rzucać słuchawkę na widełki; postukać, stuknąć/stukać, uderzać, walić, zastukać w widełki

Cytaty

- Coś nagle zgrzytnęło w słuchawce i rozmowa została przerwana. Jakub na próżno próbował ponownie wykręcać numer. Stukał w widełki. Nic. Nie mógł nawet zadzwonić do biura napraw. Telefon wciąż pozostawał głuchy.

źródło: NKJP: Małgorzata Saramonowicz: Siostra, 1996

- Najmocniej przepraszam za moje wcześniejsze zachowanie, kiedy pozwoliłem sobie rzucić słuchawkę na widełki.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Głowa Minotaura, 2009

[...] podszedł do stolika, na którym mieścił się telefon. Był to duży, staroświecki aparat z rączką jak przy młynku do kawy. Wacław zdjął słuchawkę z widełek, bawił się nią przez chwilę.

źródło: NKJP: Andrzej Zbych (Andrzej Szypulski, Zbigniew Safjan): Stawka większa niż życie, 1967

Lekarz z tikami przygląda mi się nieufnie i gdy zaczynam po raz drugi wykręcać numer, kładzie rękę na widełkach. - Dosyć - mówi - wystarczy! Proszę wracać na salę.

źródło: NKJP: Jacek Głębski: Kuracja, 1998

2. płacowe

Definicja

dwie różne liczby, które wyznaczają granice jakichś wartości liczbowych

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca wynagrodzenie za pracę

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi

Połączenia

  • cenowe, finansowe, płacowe; dolne, górne; ustawowe; szerokie, wąskie; nowe widełki
  • widełki jakiejś kwoty, kursu (brazylijskiej, naszej, ...) waluty..., wahań, zmian (cen, kursu...,) wynagrodzeń

Cytaty

Na niskie pensje skarżą się ratownicy medyczni, pielęgniarze, sanitariusze i kierowcy. Uważają, że dyrektor dla ich grup zawodowych stosuje najniższe widełki płac. -

źródło: NKJP: Violetta Gradek: Okupacja pogotowia, Dziennik Zachodni, 2008-01-16

Sejm wyznacza widełki: najniższy możliwy podatek za dom to tyle, a najwyższy to tyle. A rada gminy pomiędzy tymi widełkami wybiera wysokość podatku obowiązującą na jej terenie.

źródło: NKJP: Bartłomiej Knapik: Mały, ale bardzo ważny sejm, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2006-10-02

[...] zarobki w branży ubezpieczeniowej są bardzo zróżnicowane – górne widełki praktycznie nie istnieją, a najbardziej aktywni agenci mogą liczyć na atrakcyjne nagrody rzeczowe, np. wycieczki zagraniczne, telefony komórkowe, sprzęt sportowy.

źródło: NKJP: Start w karierę, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2009-04-14

Tak ogromny popyt jak na wczorajszej sesji może spowodować zwiększenie widełek, w jakich wahają się ceny akcji.

źródło: NKJP: Michał Kobosko: Akcje drogie i akcje tanie, Gazeta Wyborcza, 1993-08-24

[...] wynagrodzenie głowy miasta nie było zwiększane od czasów wyboru Roberta Chomy na stanowisko prezydenta, tj. od 2002 roku i że nadal mieści się w przewidywanych prawem widełkach wynagrodzeń wójtów, burmistrzów i prezydentów.

źródło: NKJP: (o): Radni chcą podnieść pensję Robertowi Chomie, Życie Podkarpackie, 2008-05-28

3. w rowerze

Definicja

przedmiot zbliżony kształtem do wideł (narzędzia rolniczego) , ale o dwu zębach

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Połączenia

  • widełki kierownicy

Cytaty

Raz tylko spojrzałem na przednie widełki i na krótką chwilę struchlałem: co stałoby się, gdyby widełki pękły. Przy tej szybkości i obciążeniu drgały one od nasady do osi koła, drgały tak szybko jak uderzony kamerton.

źródło: NKJP: Andrzej Bobkowski: Szkice piórkiem : (Francja 1940-1944), 1957

Strażacy z pomocą nożyc hydraulicznych odcięli widełki motoroweru, dzięki czemu udało się uwolnić nogę pięciolatki z koła.

źródło: NKJP: (acz): Miś na pocieszenie, Tygodnik Rybnicki, 2008-02-26

Tańsze rowery zużywają się bardzo szybko. Ja złamałem osiem ram i dwie pary widełek.

źródło: NKJP: Paweł Spodenkiewicz: Nałogowe pragnienie szybkości, Dziennik Łódzki, 2003-07-12

Mały chłopak wymierzył do nich z procy. Jerzy uśmiechnął się, lecz nagle twarz mu się przeciągnęła. Oglądając się ujrzał jeszcze, jak ojciec małego, w szalonym gniewie cisnąwszy do rowu dźwigany worek, złamał na kolanie widełki i szamocze się teraz z gumą procy.

źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie — rocznik 20, 1957

Do zawieszenia przedniego koła stosuje się zazwyczaj widełki teleskopowe. Natomiast tylne zawieszenie oparte jest zazwyczaj na wahaczu wleczonym, różnej konstrukcji i różnych modelach amortyzatorów.

źródło: NKJP: (bot): Sprawne podwozie, Dziennik Słupski, 2000-01-21

4. narzędzie

Definicja

małe widły - narzędzie rolnicze

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia rolnictwo

Cytaty

[...] w bożonarodzeniowym odcinku, kiedy mali kolędnicy przyszli z Romusiem Borosiukiem na plebanię po kolędzie – Piotrek wystąpił z rogami, widełkami i pomalowaną na czarno twarzą.

źródło: NKJP: Aneta Mikulska: Dziecięca obsada w „Plebanii”, Lokalna, 2002-10-17

[...] ojciec zbliżał się z widełkami, zamierzając przeciąć chłopcom drogę i wydając nie wróżące nic dobrego pomruki.

źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954

Data ostatniej modyfikacji: 04.06.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json