UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

stalka

Chronologizacja

1790, Johann Ludwig Hogrewe, Teoretyczna i praktyczna nauka żołnierskich rozmiarów czyli miernictwo wojenne, books.google.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. stalka
stalki
D. stalki
stalek
C. stalce
stalkom
B. stalkę
stalki
N. stalką
stalkami
Ms. stalce
stalkach
W. stalko
stalki

Pochodzenie

Zob. stal

1. do ostrzenia

Definicja

narzędzie do ostrzenia noży

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ostrzałka

Cytaty

Widzieliśmy, że mieli noże, solidne drewniane drągi, nawet stalki do ostrzenia noży i siekiery.

źródło: NKJP: (jor): Bitwa na siekiery i noże, Sztafeta, 2007-06

Pasowanie na czeladników odbywało się stalką - tradycyjnym narzędziem niezbędnym do ostrzenia noży.

źródło: NKJP: JRUL: Miejskie sprawy, Gazeta Poznańska, 2004-02-09

2. w piórze

Definicja

przest. 
stalówka - mała, cienka, blaszka wykonana ze stali lub innego materiału o podobnych właściwościach, umieszczona na obsadce pióra, służąca do pisania atramentem

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język pisanie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  stalówka

Cytaty

Eli jest prymusem i ma wieczne pióro ze złotą stalką.

źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971

3. w ubraniu

Definicja

cienka, sprężysta listewka wykonana ze stali lub innego materiału o podobnych właściwościach, wszywana do ubrania, aby usztywnić jakiś element i zachować jego prawidłowy kształt

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  listewka

Cytaty

Kobieta [...] podeszła do sprzedawcy lodów i lemoniady i uśmiechnęła się do niego. Wysunęła przy tym długą kształtną szyję – ukrytą za wysokim koronkowym kołnierzykiem, przytrzymywanym przez stalki – pokrytą ciemnymi plamami przypominającymi łuski.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Widma w mieście Breslau, 2005

4. w bucie

Definicja

rzem. 
stalowy element ukryty w podeszwie buta pomiędzy śródstopiem a piętą

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

Cytaty

Za zelowanie trzeba zapłacić 12-14 zł, podbicie obcasów i wymiana zamka w butach kosztuje 8-13 zł, wymiana obcasów - 7-12 zł, a stalek - 18 zł.

źródło: NKJP: (AGO): Usługa mało popularna, Dziennik Bałtycki, 1999-04-07

5. do krzesania ognia

Definicja

stalowe narzędzie używane w dawnych czasach do rozpalania ognia w taki sposób, że uderzano nim o kamień, aby spowodować powstawanie iskier

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  krzesiwo

Cytaty

Przed upowszechnieniem zapałek przechowywano ogień w popiele. Ogień dobywano przy pomocy krzemuszka i stalki.

źródło: Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń PAU w Krakowie, 1950 (books.google.pl)

6. u wędki

Definicja

ryb. 
linka wykonana ze stali lub innego odpornego na przegryzienie materiału, którą montuje się między żyłką lub plecionką a przynętą lub haczykiem

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny hobby i zainteresowania

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:  stalówka
hiperonimy:  przypon

Cytaty

Walka z rybą trwała około 25 minut. Zanim udało się ją wyholować na brzeg, miała 10 odjazdów w stronę głębokiej wody. Pan Przemysław nie stosuje stalek. Zamiast tego dowiązuje [...] odcinek plecionki.

źródło: NKJP: ADPA: Taaaki szczupak, Gazeta Poznańska, 2002-11-23

Pod żadnym pozorem nie należy zakładać stalowych przyponów. Uwierzcie - złowienie jazia na zastaw ze stalką będzie tu tylko czystym przypadkiem.

źródło: NKJP: AG: Wędkowanie, Gazeta Poznańska, 2002-03-15

Szczupak jest [...] wojownikiem. Złowiony na wędkę, zacięcie walczy, wyskakując wysoko ponad wodę, a jego ostre zęby z łatwością przegryzą żyłkę, a nawet metalową stalkę.

źródło: NKJP: Adam Pawłowski: Szczupak - zacięty wojownik, Gazeta Poznańska, 2002-05-02

Data ostatniej modyfikacji: 07.07.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json