UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

czereśnia

Chronologizacja

1 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII
Wcześniej poświadczone są rodzime, zach. psł. postaci wyrazu: czsześnia (1398) i trześnia (1420).

Pochodzenie

ukr. čeréšnja

z psł. *čeršьńa

1.a drzewo

Definicja

drzewo o jajowatych liściach i małych, jadalnych owocach z pestką w środku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  drzewo

Połączenia

  • dojrzewająca; stara czereśnia
  • konary czereśni
  • czereśnia kwitła
  • opryskiwanie czereśni

Cytaty

Za oknem kwitła czereśnia, w koronie przysiadł kos i nucił smętną melodię.

źródło: KWSJP: Leif Panduro: Inny świat Daniela, 1973

Wychodziło się z niego na taras, nad którym pochylała się stara czereśnia, kwitła właśnie.

źródło: KWSJP: Maria Nurowska: Rosyjski kochanek, 1996

Ścieżką obramowaną wiotkimi łodygami maciejki, pachnącej o zmroku, szłam pod dojrzewającą czereśnię.

źródło: KWSJP: Halina Poświatowska: Opowieść dla przyjaciela, 1967

Lukan rąbał konary czereśni, a kiedy już nie rozpoznawał w ciemnościach konturów pieńka, usiadł na nim i skrzyżowawszy nogi zaczął rozmyślać o swym synu.

źródło: KWSJP: Rudolf Jasik: Martwi nie śpiewają, 1961

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czereśnia
czereśnie
D. czereśni
czereśni
C. czereśni
czereśniom
B. czereśnię
czereśnie
N. czereśnią
czereśniami
Ms. czereśni
czereśniach
W. czereśnio
czereśnie

1.b owoc

Definicja

jadalny owoc czereśni - drzewa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  owoc

Połączenia

  • ciemne; dorodne; słodkie czereśnie
  • garść; kosz; pestki czereśni
  • sok z czereśni
  • konfitura; placek z czereśniami
  • umyć; wydrylować; zrywać czereśnie

Cytaty

Na wierzch kładzie się dorodne, ciemne czereśnie, na których uprzednio sycono likier czereśniowy.

źródło: KWSJP: wer: Chwała czereśniom, Przekrój nr 28/2611, 1995

Przygotować sos: czereśnie umyć i wydrylować.

źródło: KWSJP: Aleksandra Cichocka: Dla zdrowia i urody, Kuchnia nr 7, 1998

Co pewien czas jednak stawał, biegał dookoła samochodu, zrywał czereśnie.

źródło: KWSJP: Elżbieta Baniewicz: Anna Dymna - ona to ja, 1997

Gnijące odpadki jedzenia, kiełkujące pestki czereśni, robaczki, które się na tych pożywkach wylęgły...

źródło: KWSJP: Stefan Wysocki: Żeglarstwo śródlądowe, 1969

Czarne włosy spadały jej nieco na oczy, odrzuciła je wierzchem lewej dłoni, w prawej trzymała duży kosz czereśni.

źródło: KWSJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Sława i chwała. Wyd. 2. T. 1-3., 1962

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czereśnia
czereśnie
D. czereśni
czereśni
C. czereśni
czereśniom
B. czereśnię
czereśnie
N. czereśnią
czereśniami
Ms. czereśni
czereśniach
W. czereśnio
czereśnie

1.c drewno

Definicja

drewno z czereśni - drzewa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł materiały używane w przemyśle

Połączenia

  • drewno, meble z czereśni

Cytaty

Do wykonania naczynia potrzeba oczywiście drewna, najczęściej jest to z czereśni, dębowe, sosnowe lub świerkowe.

źródło: NKJP: Joanna Kułakowska: Najlepiej było widać z miejsc strategicznych, Dziennik Bałtycki, 2003-07-21

Drewno czereśni daje się łatwo i czysto obrabiać przy pomocy większości narzędzi.

źródło: Internet

Meble z czereśni, orzecha i wiśni zrobiono na zamówienie - uwagę zwraca ich oryginalna forma.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czereśnia
czereśnie
D. czereśni
czereśni
C. czereśni
czereśniom
B. czereśnię
czereśnie
N. czereśnią
czereśniami
Ms. czereśni
czereśniach
W. czereśnio
czereśnie

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 02.04.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json