UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

łyżeczka

Chronologizacja

SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. łyżka

1.a do herbaty

Definicja

mała łyżka

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  sztuciec

Połączenia

  • deserowa; aluminiowa, plastikowa, srebrna; malutka, mała łyżeczka
  • łyżeczka do herbaty, do kawy; od herbaty
  • łyżeczka w szklance
  • łyżeczka i widelczyk
  • czubek; brzęk łyżeczki
  • jajko na łyżeczce
  • oblizać/oblizywać; odłożyć/odkładać, położyć, wyjąć/wyjmować, wziąć łyżeczkę
  • dzwonić, stukać; grzebać; karmić; mieszać, zamieszać łyżeczką
  • nabrać/nabierać na łyżeczkę
  • przy pomocy łyżeczki

Cytaty

Onka miesza herbatę, dzwoniąc głośno łyżeczką o filiżankę.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Teatr 3, 1974

Połówki avocado jada się malutką łyżeczką i widelczykiem. Kiwi podaje się w połówkach, miąższ wybiera się deserową łyżeczką.

źródło: NKJP: Tadusz Rojek: Jak to się je: savoir-vivre przy stole, 1993

Ale w rzeczach służącej nie znalazła żadnego z domowych przedmiotów – nawet pewnej srebrnej łyżeczki od kompletu, która zawieruszyła się przed paroma dniami.

źródło: NKJP: Magdalena Tulli: Skaza, 2006

Potem nabrał na łyżeczkę wiśniowych konfitur i długo rozcierał na języku smak ubiegłorocznego lata.

źródło: NKJP: Mirosław M.Bujko: Wyspy szerszenia, 2008

- Panowie - Otyński zadzwonił łyżeczką w szklankę - pozwólcie, że rozpoczniemy. Kawa będzie niebawem, proponuję, byśmy, skorzystali z obecności komandora rajdu i dowiedzieli się paru szczegółów na temat imprezy.

źródło: NKJP: Janusz Płoński, Maciej Rybiński: Góralskie tango, 1978

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. łyżeczka
łyżeczki
D. łyżeczki
łyżeczek
C. łyżeczce
łyżeczkom
B. łyżeczkę
łyżeczki
N. łyżeczką
łyżeczkami
Ms. łyżeczce
łyżeczkach
W. łyżeczko
łyżeczki

1.b zawartość

Definicja

zawartość łyżeczki

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

Połączenia

  • czubata, kopiasta, płaska łyżeczka
  • jedna łyżeczka
  • łyżeczka cukru, cynamonu, drożdży, herbaty, kawy, kminku, maggi, majeranku, majonezu, masła, mąki, miodu, musztardy, octu, oleju, oliwy, papryki, pieprzu, proszku do pieczenia, skórki (cytrynowej), sody, soli, szafranu, śmietany, wody, żelatyny
  • dodać/dodawać, nałożyć, wsypać/wsypywać łyżeczkę czegoś
  • wymieszać z łyżeczką czegoś

Cytaty

Nasypał do szklanki trzy kopiaste łyżeczki cukru, wymieszał. Popijał powoli, delektując się aromatem.

źródło: NKJP: Mariusz Ziomecki: Lato nieśmiertelnych, 2002

Łączymy z octem płaską łyżeczkę soli, cukier i musztardę, energicznie mieszając.

źródło: NKJP: Magda Gessler, Wielkanoc pani Magdy, Gazeta Wyborcza, 1997-03-28

- Chodź, czeka na ciebie „filiżanka bardzo aromatycznej herbaty”... - zapraszał przedrzeźniając pochwały kucharza. - Możesz nawet jej smak zepsuć łyżeczką świeżej śmietanki.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. łyżeczka
łyżeczki
D. łyżeczki
łyżeczek
C. łyżeczce
łyżeczkom
B. łyżeczkę
łyżeczki
N. łyżeczką
łyżeczkami
Ms. łyżeczce
łyżeczkach
W. łyżeczko
łyżeczki

Składnia

bez ograniczeń + łyżeczka +
CZEGO

Frazeologizmy

łyżeczka ginekologiczna
łyżka dziegciu
łyżeczka dziegciu
Data ostatniej modyfikacji: 06.03.2013
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj