UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

procesja

Chronologizacja

1491, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. procesja
procesje
D. procesji
procesji
neut
procesyj
char
C. procesji
procesjom
B. procesję
procesje
N. procesją
procesjami
Ms. procesji
procesjach
W. procesjo
procesje

Pochodzenie

fr. procession

niem. Prozession

p.-łac. processio 'obrzędowe wyjście z kościoła na zewnątrz'

1.a Bożego Ciała

Definicja

uroczysty pochód, w którym ludzie niosą sakralne przedmioty, zwykle modlą się i śpiewają pieśni religijne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Połączenia

  • błagalna, dziękczynna, żałobna; konna, piesza; cała; coroczna, doroczna, tegoroczna; dzisiejsza, wczorajsza; długa; kilkutysięczna, wielotysięczna; kościelna; mała, największa, wielka; niedzielna, wielkanocna, wielkopiątkowa; barwna, niezwykła, słynna, uroczysta, wspaniała; radosna, smutna; nocna; papieska; tradycyjna; uliczna; pietrowicka, warszawska, wiejska; wspólna procesja; dawne procesje; procesja eucharystyczna, fatimska, pogrzebowa, rezurekcyjna, różańcowa; majowa; procesje liturgiczne, religijne
  • procesja Bożego Ciała, Drogi Krzyżowej, pogrzebu Matki Bożej, św. Stanisława, światła, Zaśnięcia Matki Bożej, wiernych; procesje Wielkiego Tygodnia
  • procesja do bazyliki, do czterech ołtarzy, do kaplicy, do katedry, do kościoła; procesja dookoła kościoła, dookoła świątyni; procesja wokół kościoła, wokół świątyni; procesja z katedry, z kościoła, z Wawelu; procesja z okazji (święta) Bożego Ciała
  • procesja ku czci św. Andrzeja Boboli, św. Stanisława...
  • procesja na Boże Ciało; na cmentarz, na rynek, na Skałkę; procesje nad rzeki; procesja w Boże Ciało, w Niedzielę Palmową, w święto Bożego Ciała
  • procesja z darami, z figurą Matki Bożej (Fatimskiej), z krzyżem, z lampionami, z Najświętszym Sakramentem, z obrazem, z palmami, z relikwiami (św. Stanisława, św. Jana, św. Wojciecha...), ze świecami; ze śpiewem; z udziałem biskupów, księży, prymasa...
  • procesja na koniach; na ulicy; procesja w Koloseum
  • procesja i msza święta, procesje i nabożeństwa, procesje i pielgrzymki
  • czas; czoło, koniec, początek, środek; droga, etap, trasa; miejsce; organizator, uczestnicy; postój, przejście, trwanie, zakończenie; przebieg, przedstawienie, rodzaj, tradycja; tekst procesji
  • msza (święta) z procesją
  • uczestnictwo w procesji
  • odbyła się / odbywa się, rozpoczęła się, trwa, zakończyła się; ma jakiś charakter
  • dotyczący procesji
  • przewodniczyć, coś towarzyszy procesji
  • oglądać; organizować, poprowadzić, prowadzić, urządzać; rozpocząć / rozpoczynać procesję; eucharystia, msza święta, nabożeństwo... poprzedziły; ktoś otwiera procesję;
  • opisujący, prowadzący procesję; zakończony procesją
  • jeździć, pójść na procesję
  • iść, spotkać się / spotykać się z procesją;
  • nabożeństwo, msza, uroczystość... połączone z procesją
  • brać udział, iść, kroczyć, pójść, przejść, uczestniczyć, udać się dokądś, wyruszyć, wziąć udział; nieść / nosić coś w procesji; chodzić w procesjach;
  • niesiony / noszony w procesji

Cytaty

Tegoroczna procesja Bożego Ciała w Krakowie była jednym z etapów przygotowania Kościoła katolickiego do Jubileuszu Roku 2000, który jest równocześnie rokiem Milenium Diecezji Krakowskiej.

źródło: NKJP: (G): Z potrzeby serca, Dziennik Polski - Kraj, 1998-06-12

Centralne uroczystości jubileuszowe z udziałem Episkopatu Polski rozpoczną się 12 maja 2000 r., a zakończą 14 maja procesją ku czci św. Stanisława.

źródło: NKJP: (G): Rok Zbawiciela, Dziennik Polski - Kraj, 1999-12-15

Wieczorem Jan Paweł II poprowadził wokół rzymskiego Koloseum tradycyjną procesję Drogi Krzyżowej.

źródło: NKJP: Krzyż współczesności, Dziennik Polski - Kraj, 1998-04-11

Rzeczywistym zakończeniem procesji jest Liturgia katechumenów, odprawiana pod gołym niebem.

źródło: NKJP: Georgi Minczew: Święta księga, ikona, obrzęd : teksty kanoniczne a ich funkcjonowanie w sztuce sakralnej i folklorze Słowian na Bałkanach, 2003

Procesja z darami jest częścią składową każdej mszy świętej z udziałem papieża. Niesione w niej dary to najczęściej naczynia liturgiczne, szaty, relikwiarze, obrazy.

źródło: NKJP: Dary dla papieża, Dziennik Polski - Małopolska, 2002-08-01

1.b ludzie

Definicja

ludzie, którzy biorą udział w uroczystym pochodzie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  orszak

Połączenia

  • procesja idzie, posuwa się, przeszła / przechodzi, szła, udała się dokądś, wchodzi, wychodziła, wyruszyła; dotarła dokądś, powraca, wróciła / wraca; ruszyła, zatrzymuje się

Cytaty

Po mszy świętej sprzed katedry wyruszyła procesja z Najświętszym Sakramentem, niesionym przez ks. metropolitę.

źródło: NKJP: (WT): Obecność tajemnicy, Dziennik Polski - Kraj, 2003-06-20

Kilkutysięczna procesja z figurą Matki Bożej Fatimskiej przeszła wokół Rynku, sprzed ratusza do kościoła Mariackiego.

źródło: NKJP: (MM): Świetlisty Biały Marsz, Dziennik Polski - Małopolska, 2001-05-14

Po smutnych pieśniach i litaniach buchał chór: Alleluja, ruszała procesja, pchano się w drzwiach, tam na zewnątrz jeszcze ciemność, wiatr chwiał płomykami świec.

źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Dolina Issy, 1955

Przy wtórze dzwonów i nabożnych pieśni powoli kroczyła długa procesja.

źródło: NKJP: Jacek Jania: Zrozumieć lodowce, 1988

Kiedyś jechali samochodem w Katowicach i nagle widzą, że procesja idzie do kościoła.

źródło: NKJP: Kisielewski Stefan: Abecadło Kisiela, 1990

2. tłum

Definicja

tłum ludzi, pojazdów lub zwierząt przemieszczający się w uporządkowany sposób w jakimś kierunku

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

Połączenia

  • procesja ludzi, taksówkarzy; ciężarówek, samochodów osobowych; noszy

Cytaty

Przede mną przesuwa się procesja ludzi, którzy wspinają się na piramidę.

źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006

Ciągnęła nieustająca procesja noszy, na których leżeli półprzytomni, okryci ranami, obandażowani, jęczący.

źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1978

Przez wieś sunęła procesja ciężarówek, samochodów osobowych, furmanek, rozmaitych wozów i wózków.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Dobre miejsce do umierania, 2005

Przez ulice miast przejeżdżały w ostatnich dniach tragiczne procesje taksówkarzy, żądających przywrócenia kary śmierci.

źródło: NKJP: Wyroki na morderców, Dziennik Polski - Magazyn, 1998-11-27

Lubiła patrzeć na mrówki, które w nieustannej procesji, niestrudzenie, przemierzały jedną i tę samą ścieżkę nadpróchniałego parapetu, kryjąc się w szparze pomiędzy futryną, a oblazłym z tynku ościeżem okiennym...

źródło: NKJP: Andrzej Sarwa: Strzyga, 2006

Składnia

bez ograniczeń + procesja +
(KOGO / CZEGO)

Frazeologizmy

czarna procesja
procesja pacholcza
Data ostatniej modyfikacji: 19.06.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json