Chronologizacja
W postaci: krolewa
1. władczyni
Definicja
Pochodzenie
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | władczyni |
Połączenia
- angielska, brytyjska; święta królowa
- królowa Elżbieta I, Elżbieta II, Jadwiga, Małgorzata II, Maria I Tudor, Tamar, Wiktoria; Kleopatra...
- królowa Anglii, Belgii, Danii, Polski, Saby; Amazonek
- królowa i książę małżonek
- ciotka, córka, małżonek, matka, mąż, syn, wnuczka, wnuk; dwór, kanclerz, radca, rządy, sekretarz, władza, zgoda; korona, tytuł; popiersie, portret, profil, sarkofag; koronacja królowej; na cześć królowej; z rąk królowej
- koronacja na królową
- koronować, koronować się na królową
- zostać królową
Cytaty
|
W przeciwieństwie do swojego ojca, Jerzy osądzał rzeczywistość wedle miar przeszłości i nie znosił przejawów nowoczesności. Był człowiekiem mającym silne poczucie obowiązku, w czym bardzo przypominał swoją babkę, królową Wiktorię. źródło: NKJP: Jrmo: Jerzy V, Wikipedia.pl, 2009-05-22 |
|
|
Charlotta Cypryjska [...] - królowa Cypru. Jedyna córka Jana II i jego drugiej żony - Heleny Paleolog (wnuczki cesarza bizantyjskiego Manuela II Paleologa i Heleny Dragas). W wieku 22 lat, po śmierci ojca została królową Cypru i rządziła nim w latach 1458-1464. źródło: NKJP: Ptbotgourou: Charlotta Cypryjska, Wikipedia.pl, 2009-04-10 |
|
|
W sobotę, w wiejskiej posiadłości Karola, po raz pierwszy doszło do spotkania królowej Elżbiety II z Camillą. źródło: NKJP: Znaczące spotkanie, Dziennik Polski - Świat , 2000-06-05 |
|
|
Po zapowiedzianej dymisji rządu i premiera Tony'ego Blaira 27 czerwca 2007 roku, królowa Elżbieta II powierzyła funkcję kierowania rządem automatycznie nowemu liderowi brytyjskiej Partii Pracy - Gordonowi Brownowi, który w rządzie Blaira sprawował stanowisko kanclerza skarbu. źródło: NKJP: Ephraim33: Rząd Gordona Browna, Wikipedia.pl, 2009-06-03 |
|
|
Na ołtarzu umieszczony jest posąg Madonny Łokietkowej z ok. 1300. [...] Przed posągiem modliła się też królowa Jadwiga z królem Jagiełłą. źródło: NKJP: AlohaBOT: i Panny w Wiślicy, Wikipedia.pl, 2009-05-17 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | królowa |
królowe |
|
| D. | królowej |
królowych |
|
| C. | królowej |
królowym |
|
| B. | królową |
królowe |
|
| N. | królową |
królowymi |
|
| Ms. | królowej |
królowych |
|
| W. | królowo |
królowe |
2. żona króla
Definicja
Pochodzenie
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa
Połączenia
- nowa, przyszła królowa
- królowa Bona, Elżbieta Rakuszanka, Ludwika Maria Gonzaga, Maria Kazimiera...
- królowa i damy; królowe i księżne, królowe i księżniczki, królowe i nałożnice; król i królowa
- córka, matka, ojciec królowej
- zostać królową
Cytaty
|
Nie spodziewałam się, że będę zaproszona na prywatne spotkanie przez królową Hiszpanii i zobaczę jej dwumiesięcznego wnuka, że zostanę zaproszona do prywatnej rezydencji księcia Karola i będę z nim popijać szampana. źródło: NKJP: Nina Terentiew: Zwierzenia kontrolowane, 2004 |
|
|
Jeśli chodzi o Polskę, to pierwszą wzmiankę o herbacie spotykamy w liście króla Jana Sobieskiego do królowej Marysieńki - 1664 r. źródło: NKJP: Przy herbacie o herbacie, Dziennik Polski - Bochnia, 2002-12-12 |
|
|
Moda na francuszczyznę zaczęła się od dworu królewskiego (zapoczątkowały ją dwie królowe Francuzki - Maria Ludwika i Maria Kazimiera), a następnie poprzez dwory magnackie rozszerzała się na dworki szlacheckie, bogate mieszczaństwo i inteligencję. źródło: NKJP: Elżbieta Umińska-Tytoń: Słownictwo polszczyzny potocznej XIX wieku, 2001 |
|
|
[...] pierwsza żona Zygmunta III, królowa Anna Habsburżanka była gorliwą katoliczką, nie znoszącą odmiennej w wierze królewny Anusi [...]. źródło: NKJP: Królewna Anusia, Dziennik Polski - Pejzaż, 2000-08-26 |
|
|
Otóż w Bibliotece Książąt Czartoryskich w Krakowie znajduje się rękopis nadwornego lekarza Zygmunta III Wazy, doktora Joachima Possela „Compendium historiae Posellanae”, w którym opisano wywołanie przez Twardowskiego na dworzec Zygmunta Augusta zjawy zmarłej królowej Barbary Radziwiłłówny. źródło: NKJP: Mistrz Twardowski, Dziennik Polski - Pejzaż, 2002-06-22 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | królowa |
królowe |
|
| D. | królowej |
królowych |
|
| C. | królowej |
królowym |
|
| B. | królową |
królowe |
|
| N. | królową |
królowymi |
|
| Ms. | królowej |
królowych |
|
| W. | królowo |
królowe |
3. ludzkich serc
Definicja
Pochodzenie
Od: królowa w zn. 'władczyni'
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie
Połączenia
- królowa country, folku, magii, muzyki, muzyki gospel, rocka i rock and rolla, tańca, twista; kiczu, kina niezależnego, magii, oper mydlanych; piękności, seksu; balu, ekranu, parkietu, szkoły; kapusty, winobrania; slalomu, szachów; salonów, wybiegów; strzelczyń...
- wybór królowej
Cytaty
|
Wysokie, smukłe i wiotkie blondynki jeszcze całkiem niedawno stanowiły niedościgły wzór piękności. Zostawały Miss Europy i świata. Wybierano je królowymi balów maturalnych i najmilszymi studentkami miast uniwersyteckich. źródło: NKJP: Jerzy Pilch: Moje pierwsze samobójstwo i dziewięć innych opowieści, 2006 |
|
|
Luciano Pavarotti - najsłynniejszy z grona światowych tenorów - wyraził chęć zaśpiewania w duecie z królową muzyki pop - Madonną. źródło: NKJP: (PAP): Słynny tenor chce śpiewać z królową, Metropol, 2001 |
|
|
Cannes nieodmiennie kojarzy się z palmami i czerwonym dywanem, po którym kroczyły królowe ekranu: Gina Lollobrigida, Liz Taylor, Sophia Loren, Grace Kelly, Kim Novak i najmłodsza, wyzywająca Brigitte Bardot, która objawiła się na canneńskiej plaży w roku 1953. źródło: NKJP: Tadeusz Sobolewski: Mit Cannes, Gazeta Wyborcza, 1997-05-10 |
|
|
Jeśli Chris Evert, Steffi Graf i Martinę Navratilovą można uznać za królowe kortów, to Martina Hingis z pewnością zasługuje na miano księżniczki. źródło: NKJP: Hubert Salik: Zaprogramowane na sukces, Ozon, 2005 |
|
|
Władza kobiet powróci na południe, aby dowieść swojego rozumu i zacząć mądre i sprawiedliwe rządy. Kto wie, czy dzisiejsze królowe europejskich salonów nie wezmą nas za niewolników. źródło: NKJP: Adam Willma: Cały świat będzie mówił po polsku, czyli... tajemnica pożółkłej książeczki, Gazeta Pomorska, 2010-01-01 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | królowa |
królowe |
|
| D. | królowej |
królowych |
|
| C. | królowej |
królowym |
|
| B. | królową |
królowe |
|
| N. | królową |
królowymi |
|
| Ms. | królowej |
królowych |
|
| W. | królowo |
królowe |
Składnia
|
+ | królowa | + |
CZEGO
|
4. nauk
Definicja
Pochodzenie
Od: królowa w zn. 'władczyni'
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Połączenia
- królowa broni, matematyki, sportu; dróg, gier, kasyn, kwiatów, miast, rzek, szczytów; nauk, nauk społecznych, sztuk; Alp, Beskidów...
Cytaty
|
Kardamon nazywany jest królową przypraw, obok króla przypraw czarnego pieprzu. źródło: NKJP: GhalyBot: Kardamon, Wikipedia.pl, 2009-06-03 |
|
|
Via Appia Antica - Droga Appijska, najstarsza droga rzymska, zwana przez Rzymian regina viarum czyli królową dróg. Rozpoczyna się w Rzymie przy Circo Massimo i biegnie (obecnie z przerwami) na południe aż w okolice Kapui pod Neapolem [...]. źródło: NKJP: MBot: Via Appia, Wikipedia.pl, 2009, 06-03 |
|
|
Bystra-Sidzina leży u północnych stoków Babiej Góry - królowej Beskidów. źródło: NKJP: (w): Poszukują im wozu, Nowiny Raciborskie, 2005-03-01 |
|
|
Na posiedzeniu prezydium zarządu PZLA postanowiono, że Kraków otrzyma prawo organizacji mistrzostw Polski w lekkoatletyce w 2000 roku. [...] Jest to cenne wyróżnienie krakowskiego środowiska królowej sportu. źródło: NKJP: (jot): Kraków znów organizatorem mistrzostw w lekkoatletyce, Dziennik Polski - Sport, 2000-01-07 |
|
|
Z zainteresowaniem, panie ministrze, wysłuchałem informacji, wyjaśnień na temat Programu dla Odry 2006, ale moje zainteresowania oczywiście w jeszcze większym stopniu dotyczą królowej rzek polskich Wisły. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 30.06.2000 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | królowa |
królowe |
|
| D. | królowej |
królowych |
|
| C. | królowej |
królowym |
|
| B. | królową |
królowe |
|
| N. | królową |
królowymi |
|
| Ms. | królowej |
królowych |
|
| W. | królowo |
królowe |
Składnia
|
|
+ | królowa | + |
CZEGO
|
5. pszczół
Definicja
Pochodzenie
Od: królowa w zn. 'władczyni'
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt owady
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | matka |
Połączenia
- stara królowa; młode, nowe, olbrzymie; pszczele królowe
- królowa mrówek, os, pszczół, termitów
- królowe i robotnice, królowe i samce, królowe i trutnie
- królowe latają, składają jaja, zakładają kolonie
Cytaty
|
[...] myrmekolodzy z Instytutu Zoologii ocenili ich przydatność kolonizacyjną. Do akcji można było bowiem wykorzystać tylko bliską „kuzynkę” popularnej mrówki rudej (Formica rufa) nazywaną mrówką ćmawą (Formica polyctena), którą charakteryzuje posiadanie w jednym kopcu wielu królowych matek. źródło: NKJP: (AGN): Przesiedlić mrówkę, Dziennik Polski, 2008-08-13 |
|
|
Przykładami kast są królowe, robotnice i żołnierze u mrówek. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Gdy wielka woda opadła, leśnik policzył straty. [...] Jednak pszczelarze pomogli. Kilka matek, czyli pszczół królowych, zdolnych odbudować rój, przesłał pocztą Kubeczek. źródło: NKJP: Królewski przysmak, Dziennik Polski, 2002-09-28 |
|
|
Nowe królowe pojawią się jesienią, odbędą godowy lot, a później poszukają sobie kryjówki na zimę. źródło: NKJP: Grzegorz Tabasz: Spóźnialska, Dziennik Polski, 2005-08-03 |
|
|
Roje klecanki rdzaworożnej nie są liczne, składają się z królowej i niewielkiej liczby robotnic. źródło: NKJP: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | królowa |
królowe |
|
| D. | królowej |
królowych |
|
| C. | królowej |
królowym |
|
| B. | królową |
królowe |
|
| N. | królową |
królowymi |
|
| Ms. | królowej |
królowych |
|
| W. | królowo |
królowe |
6. w szachach
Definicja
Pochodzenie
Kalka ang. queen
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny gry i zabawy
Cytaty
|
Hetman – najsilniejsza figura w szachach. Hetman nazywany jest również potocznie damą, królową lub królówką. źródło: NKJP: Ejdzej: Hetman (szachy), Wikipedia.pl, 2009-05-14 |
|
|
W sumie szachy z Lewis składają się z 8 królów, 8 królowych, 16 gońców, 15 skoczków, 12 wież i 19 pionów. źródło: NKJP: ArthurBot: Szachy z Lewis, Wikipedia.pl, 2009-01-09 |
|
|
Nietrudno dostrzec, iż królowa sieje na planszy postrach, może prawie wszystko i łatwo radzi sobie z wszelkimi zagrożeniami. źródło: Internet |
|
|
Agnes, czy my nie wyglądamy na szachowe królowe? Ja w żałobie, a ty w cała w bieli. źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Podręcznik do ludzi : tom 1 i ostatni – Czaszka, 1996 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | królowa |
królowe |
|
| D. | królowej |
królowych |
|
| C. | królowej |
królowym |
|
| B. | królową |
królowe |
|
| N. | królową |
królowymi |
|
| Ms. | królowej |
królowych |
|
| W. | królowo |
królowe |
7. w kartach
Definicja
Pochodzenie
Kalka ang. queen
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny gry i zabawy
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | dama |
Połączenia
- królowa karo, kier, pik, trefl
Cytaty
|
Usuń z talii wszystkie dziesiątki, walety i króle oraz jedną czarną i jedną czerwoną królową. źródło: Internet |
|
|
Przyjrzyjcie się pierwszemu zestawowi, z którego macie wybrać jedną kartę: Król Kier, Walet Trefl, Król Pik, Królowa Karo, Królowa Trefl, Walet Karo. źródło: Internet |
|
|
52-kartowa talia kart do gry zawiera cztery damy, po jednym w każdym kolorze (trefl, karo, kier, pik). Dama, czyli królowa, w języku angielskim to Queen, dlatego często karta oznaczona jest literą Q, w taliach francuskich, niemieckich i polskich literą D. źródło: NKJP: Xqbot: Dama (karta), Wikipedia.pl, 2009-03-30V |
|
|
[...] były tam karty do pasjansa i gry w remika. Z jednej strony wszystkie wyglądały tak samo - zielone roślinne ornamenty, ale kiedy Misia je odwróciła, ukazywała się galeria portretów. Godzinami przyglądała się twarzom królów i królowych. źródło: NKJP: Olga Tokarczuk: Prawiek i inne czasy, 1996 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | królowa |
królowe |
|
| D. | królowej |
królowych |
|
| C. | królowej |
królowym |
|
| B. | królową |
królowe |
|
| N. | królową |
królowymi |
|
| Ms. | królowej |
królowych |
|
| W. | królowo |
królowe |