Chronologizacja
Pochodzenie
st.czes. moždieř, mozdieř, moždřieř
z śr.-w.-niem. morsaere 'moździerz'
1. w kuchni
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem
Połączenia
- drewniany, mosiężny; aptekarski moździerz
- moździerz z tłuczkiem
- rozcierać, roztłuc, tłuc, utłuc w moździerzu
Cytaty
|
Ostrowiecki kolekcjoner ma w swoich zbiorach również stare moździerze, czyli przyrządy służące do ucierania m.in. maku, ziół, przypraw. - Teraz mam tylko pięć takich moździerzy, jeden jest mosiężny, a pozostałe żeliwne. źródło: NKJP: Agnieszka Wykrota-Przysiwek, Dusza kolekcjonera, Echo Dnia, 2005-01-21 |
|
|
Jałowiec utłuc w moździerzu lub posiekać. Cebule obrać i drobno pokroić. Jałowiec podsmażyć z cebulą na oleju. źródło: NKJP: Jarosław Cybulski Adam Chrząstowski: Wieczór przy świecach, prasa, 1998 |
|
|
Manna zaś była podobna do nasion kolendra i miała wygląd bdelium. Ludzie wychodzili i zbierali ją, potem mełli w ręcznych młynkach albo tłukli w moździerzach. źródło: NKJP: Biblia Tysiąclecia, 1965 |
|
|
Najbardziej lubiła robić pastylki i czopki maszynką. Czasem chciała ukręcić jakąś maść w moździerzu - opowiedziała mi aktualna kierowniczka apteki, pracująca tu od 30 lat. źródło: NKJP: Piotr Najsztub: Toasty w Pleszewie, Gazeta Wyborcza, 1992-07-10 |
|
|
W celu przygotowania zawiesiny z nie rozmakających w wodzie próbek, np. boksytów, rozciera się je uprzednio w moździerzu z wodą i kilkoma kroplami 10% roztworu amoniaku. źródło: NKJP: Elżbieta Myślińska: Laboratoryjne badania gruntów, 1998 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | moździerz |
moździerze |
|
| D. | moździerza |
moździerzy |
|
| C. | moździerzowi |
moździerzom |
|
| B. | moździerz |
moździerze |
|
| N. | moździerzem |
moździerzami |
|
| Ms. | moździerzu |
moździerzach |
|
| W. | moździerzu |
moździerze |
2. działo
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | działo |
Połączenia
- ciężki; niemiecki, serbski,... moździerz; moździerz pozycyjny, przeciwpancerny, salwowy, szturmowy
- moździerz jakiegoś kalibru; piechoty
- moździerze i artyleria, moździerze i broń maszynowa, moździerze i działa, moździerze i granatniki, moździerze i karabiny maszynowe
- lufa moździerza; bateria, kompania, pluton, pułk; obsługa, stanowisko; wyrzutnia; huk, ogień moździerzy
- amunicja, celowniki, pociski do moździerzy; pocisk; ogień, ostrzał, strzał, wystrzał z moździerza
- moździerz wypalił, bije
- użyć moździerzy
- ustawić moździerz
- strzelać, ostrzelać/ostrzeliwać z moździerzy; wystrzelony z moździerza
Cytaty
|
Na skrzyżowaniu dróg wiodących do Arnhem Brytyjczycy dostali się pod ciężki ostrzał wielolufowych moździerzy i karabinów maszynowych jednostki szkolnej dowodzonej przez majora SS Kraffta. źródło: NKJP: Samotna walka podpułkownika Frosta, Dziennik Polski, 1998-10-02 |
|
|
Policja, rozlokowana z wozami opancerzonymi na stokach gór, ostrzeliwała wieś z moździerzy i karabinów maszynowych. źródło: NKJP: (PAP): Atak na Raczak, Dziennik Polski, 1999-01-19 |
|
|
Po pierwsze, ludzie Madame Wong z zapałem zdobywali najnowocześniejszą broń: [...] ciężkie karabiny maszynowe, wiązki granatów, miotające miny moździerze, przeciwpancerne rusznice. źródło: NKJP: Henryk Mąka: Piraci znów atakują, 1995 |
|
|
W czasie rezurekcji strzelano na vivat z moździerzy. Wszak Chrystus Zmartwychwstał i uchronił Europę przed nawałnicą muzułmańską... źródło: NKJP: Turki idą!, Dziennik Polski, 2001-04-07 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | moździerz |
moździerze |
|
| D. | moździerza |
moździerzy |
|
| C. | moździerzowi |
moździerzom |
|
| B. | moździerz |
moździerze |
|
| N. | moździerzem |
moździerzami |
|
| Ms. | moździerzu |
moździerzach |
|
| W. | moździerzu |
moździerze |