UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

poryw

Chronologizacja

SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Rzeczownik odczasownikowy od przedrostkowego porywać; zob. rwać

1. wiatru

Definicja

nagły, gwałtowny, silny ruch powietrza

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda zjawiska atmosferyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  pęd

Połączenia

  • gwałtowny, nagły; silny poryw
  • poryw deszczu, wiatru
  • porywy (wiatru) dochodziły do 20, 25, ... m/s, sięgały 50, 80,... km/h

Cytaty

Podczas wietrznej pogody porywy wiatru w tym rejonie są szczególnie niebezpieczne, gdyż [...] stojąca przy ul. Bocianiej wysoka, okrągła wieża powoduje występowanie bardzo silnych wirów powietrznych.

źródło: NKJP: (TZ): Żelbetonowy huk, Dziennik Polski, 1999-02-18

Nagły poryw deszczu smagnął ich kąśliwą wilgocią.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie , 1995

W Tatrach wiatr wiał wczoraj ze średnią prędkością 64 kilometrów na godzinę, chociaż chwilami jego porywy dochodziły nawet do 108 kilometrów na godzinę.

źródło: NKJP: Wichury i burze, Dziennik Polski, 2001-02-22

Wiatr halny, który od nocy z wtorku na środę wiał w Tatrach i w Zakopanem, nie poczynił większych szkód. Na Kasprowym Wierchu jego porywy sięgały 108 km na godz., a temperatura w ciągu dnia wzrosła tam do 13 st. C.

źródło: NKJP: (PP): Halny w Tatrach, Dziennik Polski, 2003-09-24

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. poryw
porywy
D. porywu
porywów
C. porywowi
porywom
B. poryw
porywy
N. porywem
porywami
Ms. porywie
porywach
W. porywie
porywy

Składnia

bez ograniczeń + poryw +
CZEGO

2. uczuć

Definicja

książk. 
nagłe i gwałtowne przejawienie się jakichś emocji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Połączenia

  • miłosny; patriotyczny; romantyczny, szlachetny; gwałtowny, nagły, wielki poryw
  • poryw emocji, miłości, serca; radości; namiętności, pożądania, uczuć, uniesienia; fantazji, natchnienia; tęsknoty; gniewu, szału, wściekłości; współczucia
  • porywy i uniesienia
  • skłonny do porywów
  • narażony, nieczuły na porywy
  • iść za porywem

Cytaty

Najpierw jest tylko nagły poryw pożądania, wzajemnego, więc dojmującego, lecz nagle zostaje ucięty pojawieniem się kogoś w pobliżu.

źródło: NKJP: Jerzy Adamski: Świat jako niespełnienie albo Samobójstwo Don Juana, 2000

[...] śródtytuł zelektryzował mą uwagę - jakiś facet zwiał przez Bałtyk i wylądował odrzutowcem na kartoflisku. To przecież coś tak bardzo naszego - nagły poryw fantazji, huzarska krew, boso, ale w ostrogach.

źródło: NKJP: Mariusz Makowski: Będąc pod wrażeniem artykułu „Ucieczka z klubu Orląt” Jacka Hugo-Badera, Gazeta Wyborcza,1998-02-13

Zadawanie śmierci i ratowanie czyjegoś istnienia, z jednej strony nienawiść i zbrodnia, a z drugiej szlachetne porywy i gesty dobroci, realizm i liryzm - to wszystko znajduje się w „Hana-Bi” w stanie niepokojącej równowagi, choć ostatecznie wiemy, co przeważy [...].

źródło: NKJP: „Hana-Bi”, Dziennik Polski, 1999-03-12

Mock pamiętał swoją gwałtowną reakcję na tę przewrotną aksjologię grzechu, poryw wściekłości, kiedy przechodził koło jubilera Sommégo.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

Nie był pewien, czy tłumaczenie, że jako mężczyzna wyzwolił się z naiwności młodego wieku, jest aby na pewno dowodem dorosłości. A może tylko zgorzknienia i tego, że chłodna kalkulacja stała się mu bliższa od porywu emocji, jaka kierowała nim przed laty.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Wieże z kamienia, 2004

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. poryw
porywy
D. porywu
porywów
C. porywowi
porywom
B. poryw
porywy
N. porywem
porywami
Ms. porywie
porywach
W. porywie
porywy

Składnia

bez ograniczeń + poryw +
JAKI
bez ograniczeń + poryw +
CZEGO

3. literacki

Definicja

książk. 
działanie podejmowane spontanicznie i nagle

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • młodzieńczy; rewolucyjny; literacki, twórczy poryw

Cytaty

[...] widziałem reakcje papieża na zachwyty różnych, także polskich pochlebców. Jego dobroduszny uśmiech i gesty zdawały się mówić: nie wmawiajcie mi, że moje młodzieńcze porywy literackie są warte większej uwagi.

źródło: NKJP: Zdzisław Morawski: Watykan bez tajemnic, 1997

Zawarte tu przepisy są wynikiem moich ciągłych poszukiwań i twórczych porywów w kuchni.

źródło: Internet

Z wyższością i współczuciem obserwuje cierpienia ludzkości, ale rewolucyjne porywy uważa za objaw choroby.

źródło: NKJP: Daniel Grinberg: Ruch anarchistyczny w Europie Zachodniej: 1870-1914, 1994

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. poryw
porywy
D. porywu
porywów
C. porywowi
porywom
B. poryw
porywy
N. porywem
porywami
Ms. porywie
porywach
W. porywie
porywy

Składnia

bez ograniczeń + poryw +
JAKI

Frazeologizmy

w porywach
Data ostatniej modyfikacji: 31.01.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json