Chronologizacja
Pochodzenie
Od: ważyć
1. na wyboje
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne
Połączenia
- uważać na dziury w jezdni, kolce, krawężnik, miny, ości, próg, słońce, stopnie, wyboje; na błędy, na każdy krok, na słowa; na psy; na oszustów, wyłudzaczy
Cytaty
|
Uważajcie na tych facetów! Mogą być uzbrojeni! źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Góra Trzech Szkieletów, 2003 |
|
|
[...] byłem więc na najlepszej drodze. Musiałem tylko uważać, aby nadmierną brawurą nie spłoszyć zwierzyny. źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007 |
|
|
- Panuje strach. Trzeba bardzo uważać, co się mówi i przy kim, bo za wszystko można polecieć - mówi jeden z oficerów. źródło: NKJP: P.P.: Policja kontra MSWiA, Polityka, 2007-01-13 |
|
|
[...] drogi zasypane są mokrymi liśćmi. Ślisko. Trzeba uważać na zakrętach. źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006 |
|
|
Zeskoczyła do wykopu. – Pani uważa, to się może obsunąć! – rzucił brygadzista. źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski: Wilcza wyspa, 2006 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
uważam |
uważamy |
|||
| 2 os. |
uważasz |
uważacie |
|||
| 3 os. |
uważa |
uważają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
uważałem +(e)m uważał |
uważałam +(e)m uważała |
uważałom +(e)m uważało |
uważaliśmy +(e)śmy uważali |
uważałyśmy +(e)śmy uważały |
| 2 os. |
uważałeś +(e)ś uważał |
uważałaś +(e)ś uważała |
uważałoś +(e)ś uważało |
uważaliście +(e)ście uważali |
uważałyście +(e)ście uważały |
| 3 os. |
uważał |
uważała |
uważało |
uważali |
uważały |
bezosobnik: uważano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę uważał będę uważać |
będę uważała będę uważać |
będę uważało będę uważać |
będziemy uważali będziemy uważać |
będziemy uważały będziemy uważać |
| 2 os. |
będziesz uważał będziesz uważać |
będziesz uważała będziesz uważać |
będziesz uważało będziesz uważać |
będziecie uważali będziecie uważać |
będziecie uważały będziecie uważać |
| 3 os. |
będzie uważał będzie uważać |
będzie uważała będzie uważać |
będzie uważało będzie uważać |
będą uważali będą uważać |
będą uważały będą uważać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
uważajmy |
|
| 2 os. |
uważaj |
uważajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
uważałbym bym uważał |
uważałabym bym uważała |
uważałobym bym uważało |
uważalibyśmy byśmy uważali |
uważałybyśmy byśmy uważały |
| 2 os. |
uważałbyś byś uważał |
uważałabyś byś uważała |
uważałobyś byś uważało |
uważalibyście byście uważali |
uważałybyście byście uważały |
| 3 os. |
uważałby by uważał |
uważałaby by uważała |
uważałoby by uważało |
uważaliby by uważali |
uważałyby by uważały |
bezosobnik: uważano by
bezokolicznik: uważać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
uważając
gerundium: uważanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | uważanie |
uważania |
| D. | uważania |
uważań |
| C. | uważaniu |
uważaniom |
| B. | uważanie |
uważania |
| N. | uważaniem |
uważaniami |
| Ms. | uważaniu |
uważaniach |
| W. | uważanie |
uważania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: uważający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | uważający |
uważający |
uważający |
uważające |
uważająca |
| D. | uważającego |
uważającego |
uważającego |
uważającego |
uważającej |
| C. | uważającemu |
uważającemu |
uważającemu |
uważającemu |
uważającej |
| B. | uważającego |
uważającego |
uważający |
uważające |
uważającą |
| N. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającą |
| Ms. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | uważający |
uważający |
uważające |
uważające |
| D. | uważających |
uważających |
uważających |
uważających |
| C. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
| B. | uważających |
uważających |
uważających |
uważające |
| N. | uważającymi |
uważającymi |
uważającymi |
uważającymi |
| Ms. | uważających |
uważających |
uważających |
uważających |
Składnia
| Rzosobowy | + | uważać | + |
(na KOGO/CO)
|
| Rzosobowy | + | uważać | + |
(żeby ZDANIE | ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE)
|
2. na siebie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie
Połączenia
- uważać na chorego, dzieci, na siebie; na oczy, gardło; na bagaż, meble, mieszkanie
Cytaty
|
Odprowadzili ją za próg. Pochyliła się i pogłaskała Mariuszka po kędzierzawej głowie. [...] źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1978 |
|
|
Policjant odsunął się, pozwalając obu chłopcom wyjść na korytarz. – Powinny panie bardziej uważać na swoje pociechy – powiedział. źródło: NKJP: Więzień układu – część 7, Esensja, 2006, nr 5 |
|
|
Lekarze w sanatorium wciąż nie byli zadowoleni z postępów w moim leczeniu. [...] kręcili głowami nad zdjęciami rentgenowskimi i cmokali, że powinienem jeszcze zostać, brać leki, uważać na siebie oraz zdrowo jeść. źródło: NKJP: Małgorzata Saramonowicz: Sanatorium, 2005 |
|
|
Eliasz często spacerował ze starą, wielką lornetką, zawieszoną na szyi. Kaśka zapytała go, czy nie mógłby pożyczyć jej tej lornetki. - No, dobra - powiedział. - Ale uważaj na nią. źródło: NKJP: Joanna Rudniańska: Miejsca, 1999 |
|
|
Oglądała trochę więcej telewizji, niż powinna, w jej wieku powinno się uważać na oczy. źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Domofon, 2005 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
uważam |
uważamy |
|||
| 2 os. |
uważasz |
uważacie |
|||
| 3 os. |
uważa |
uważają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
uważałem +(e)m uważał |
uważałam +(e)m uważała |
uważałom +(e)m uważało |
uważaliśmy +(e)śmy uważali |
uważałyśmy +(e)śmy uważały |
| 2 os. |
uważałeś +(e)ś uważał |
uważałaś +(e)ś uważała |
uważałoś +(e)ś uważało |
uważaliście +(e)ście uważali |
uważałyście +(e)ście uważały |
| 3 os. |
uważał |
uważała |
uważało |
uważali |
uważały |
bezosobnik: uważano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę uważał będę uważać |
będę uważała będę uważać |
będę uważało będę uważać |
będziemy uważali będziemy uważać |
będziemy uważały będziemy uważać |
| 2 os. |
będziesz uważał będziesz uważać |
będziesz uważała będziesz uważać |
będziesz uważało będziesz uważać |
będziecie uważali będziecie uważać |
będziecie uważały będziecie uważać |
| 3 os. |
będzie uważał będzie uważać |
będzie uważała będzie uważać |
będzie uważało będzie uważać |
będą uważali będą uważać |
będą uważały będą uważać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
uważajmy |
|
| 2 os. |
uważaj |
uważajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
uważałbym bym uważał |
uważałabym bym uważała |
uważałobym bym uważało |
uważalibyśmy byśmy uważali |
uważałybyśmy byśmy uważały |
| 2 os. |
uważałbyś byś uważał |
uważałabyś byś uważała |
uważałobyś byś uważało |
uważalibyście byście uważali |
uważałybyście byście uważały |
| 3 os. |
uważałby by uważał |
uważałaby by uważała |
uważałoby by uważało |
uważaliby by uważali |
uważałyby by uważały |
bezosobnik: uważano by
bezokolicznik: uważać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
uważając
gerundium: uważanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | uważanie |
uważania |
| D. | uważania |
uważań |
| C. | uważaniu |
uważaniom |
| B. | uważanie |
uważania |
| N. | uważaniem |
uważaniami |
| Ms. | uważaniu |
uważaniach |
| W. | uważanie |
uważania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: uważający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | uważający |
uważający |
uważający |
uważające |
uważająca |
| D. | uważającego |
uważającego |
uważającego |
uważającego |
uważającej |
| C. | uważającemu |
uważającemu |
uważającemu |
uważającemu |
uważającej |
| B. | uważającego |
uważającego |
uważający |
uważające |
uważającą |
| N. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającą |
| Ms. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | uważający |
uważający |
uważające |
uważające |
| D. | uważających |
uważających |
uważających |
uważających |
| C. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
| B. | uważających |
uważających |
uważających |
uważające |
| N. | uważającymi |
uważającymi |
uważającymi |
uważającymi |
| Ms. | uważających |
uważających |
uważających |
uważających |
Składnia
| Rzosobowy | + | uważać | + |
na KOGO/CO
|
3. na lekcji
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka
Połączenia
- uważać na lekcji, na zajęciach; na drogę, na znaki
Cytaty
|
[...] od pewnego czasu coś ją bardzo pochłania i zdarza się, że nie uważa na lekcjach. źródło: NKJP: Małgorzata Strękowska-Zaremba: Detektyw Kefirek i pierwszy trup, 2011 |
|
|
Sołtys przyszedł wieczorem. Gdyby przyszedł w dzień, wiedzielibyśmy, że idzie, i zdążylibyśmy się schować. W dzień zawsze ktoś uważał na drogę. źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Żydowska wojna, 1965 |
|
|
– Panowie się pomylili – powiedział jeden z mężczyzn. – Tędy nie biegnie droga do Paryża. Trzeba uważać na drogowskazy. źródło: NKJP: Janusz Płoński, Maciej Rybiński: Brakujące ogniwo, Esensja, 2005, nr 5 |
|
|
[...] niekiedy [...] głośniejsza fraza dźwiękowa wskazuje moment, w którym szczególnie trzeba uważać na to, co się dzieje na ekranie. źródło: NKJP: Jarosław Loretz: Diablo anielskie, Esensja, 2008, nr 7 |
|
|
[...] nie patrz za siebie. Masz uważać na moje ruchy. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Góra Trzech Szkieletów, 2003 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
uważam |
uważamy |
|||
| 2 os. |
uważasz |
uważacie |
|||
| 3 os. |
uważa |
uważają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
uważałem +(e)m uważał |
uważałam +(e)m uważała |
uważałom +(e)m uważało |
uważaliśmy +(e)śmy uważali |
uważałyśmy +(e)śmy uważały |
| 2 os. |
uważałeś +(e)ś uważał |
uważałaś +(e)ś uważała |
uważałoś +(e)ś uważało |
uważaliście +(e)ście uważali |
uważałyście +(e)ście uważały |
| 3 os. |
uważał |
uważała |
uważało |
uważali |
uważały |
bezosobnik: uważano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę uważał będę uważać |
będę uważała będę uważać |
będę uważało będę uważać |
będziemy uważali będziemy uważać |
będziemy uważały będziemy uważać |
| 2 os. |
będziesz uważał będziesz uważać |
będziesz uważała będziesz uważać |
będziesz uważało będziesz uważać |
będziecie uważali będziecie uważać |
będziecie uważały będziecie uważać |
| 3 os. |
będzie uważał będzie uważać |
będzie uważała będzie uważać |
będzie uważało będzie uważać |
będą uważali będą uważać |
będą uważały będą uważać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
uważajmy |
|
| 2 os. |
uważaj |
uważajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
uważałbym bym uważał |
uważałabym bym uważała |
uważałobym bym uważało |
uważalibyśmy byśmy uważali |
uważałybyśmy byśmy uważały |
| 2 os. |
uważałbyś byś uważał |
uważałabyś byś uważała |
uważałobyś byś uważało |
uważalibyście byście uważali |
uważałybyście byście uważały |
| 3 os. |
uważałby by uważał |
uważałaby by uważała |
uważałoby by uważało |
uważaliby by uważali |
uważałyby by uważały |
bezosobnik: uważano by
bezokolicznik: uważać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
uważając
gerundium: uważanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | uważanie |
uważania |
| D. | uważania |
uważań |
| C. | uważaniu |
uważaniom |
| B. | uważanie |
uważania |
| N. | uważaniem |
uważaniami |
| Ms. | uważaniu |
uważaniach |
| W. | uważanie |
uważania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: uważający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | uważający |
uważający |
uważający |
uważające |
uważająca |
| D. | uważającego |
uważającego |
uważającego |
uważającego |
uważającej |
| C. | uważającemu |
uważającemu |
uważającemu |
uważającemu |
uważającej |
| B. | uważającego |
uważającego |
uważający |
uważające |
uważającą |
| N. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającą |
| Ms. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | uważający |
uważający |
uważające |
uważające |
| D. | uważających |
uważających |
uważających |
uważających |
| C. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
| B. | uważających |
uważających |
uważających |
uważające |
| N. | uważającymi |
uważającymi |
uważającymi |
uważającymi |
| Ms. | uważających |
uważających |
uważających |
uważających |
Składnia
| Rzosobowy | + | uważać | + |
GDZIE | KIEDY
|
| Rzosobowy | + | uważać | + |
na CO
|
4. inaczej
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka
Cytaty
|
Uważam, że powieść w pełni zasługuje na publikację i może liczyć na dużą popularność. źródło: NKJP: Zdzisław Smektała: Chcica..., 2006 |
|
|
Czy naprawdę uważa pan, że byłbym zdolny wydać własnych przyjaciół? źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007 |
|
|
- Piękna teoria - rzucił szyderczo Zagroda. - Szkoda, że dziurawa. - Tak pan uważa? - Woskowicz posłał mu obojętne spojrzenie. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Drzymalski przeciw Rzeczpospolitej, 2004 |
|
|
W wyczerpującej mowie oskarżycielskiej prokurator [...] wypunktował wszystkie błędy lekarza, podkreślając, że profesor [...] pacjentów traktuje niekiedy jak króliki doświadczalne. [...] Sąd jednak uważał inaczej i uwolnił chirurga od kary. źródło: NKJP: Stanisław Milewski: Ciemne sprawy międzywojnia, 2002 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
uważam |
uważamy |
|||
| 2 os. |
uważasz |
uważacie |
|||
| 3 os. |
uważa |
uważają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
uważałem +(e)m uważał |
uważałam +(e)m uważała |
uważałom +(e)m uważało |
uważaliśmy +(e)śmy uważali |
uważałyśmy +(e)śmy uważały |
| 2 os. |
uważałeś +(e)ś uważał |
uważałaś +(e)ś uważała |
uważałoś +(e)ś uważało |
uważaliście +(e)ście uważali |
uważałyście +(e)ście uważały |
| 3 os. |
uważał |
uważała |
uważało |
uważali |
uważały |
bezosobnik: uważano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę uważał będę uważać |
będę uważała będę uważać |
będę uważało będę uważać |
będziemy uważali będziemy uważać |
będziemy uważały będziemy uważać |
| 2 os. |
będziesz uważał będziesz uważać |
będziesz uważała będziesz uważać |
będziesz uważało będziesz uważać |
będziecie uważali będziecie uważać |
będziecie uważały będziecie uważać |
| 3 os. |
będzie uważał będzie uważać |
będzie uważała będzie uważać |
będzie uważało będzie uważać |
będą uważali będą uważać |
będą uważały będą uważać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
uważajmy |
|
| 2 os. |
uważaj |
uważajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
uważałbym bym uważał |
uważałabym bym uważała |
uważałobym bym uważało |
uważalibyśmy byśmy uważali |
uważałybyśmy byśmy uważały |
| 2 os. |
uważałbyś byś uważał |
uważałabyś byś uważała |
uważałobyś byś uważało |
uważalibyście byście uważali |
uważałybyście byście uważały |
| 3 os. |
uważałby by uważał |
uważałaby by uważała |
uważałoby by uważało |
uważaliby by uważali |
uważałyby by uważały |
bezosobnik: uważano by
bezokolicznik: uważać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
uważając
gerundium: uważanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | uważanie |
uważania |
| D. | uważania |
uważań |
| C. | uważaniu |
uważaniom |
| B. | uważanie |
uważania |
| N. | uważaniem |
uważaniami |
| Ms. | uważaniu |
uważaniach |
| W. | uważanie |
uważania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: uważający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | uważający |
uważający |
uważający |
uważające |
uważająca |
| D. | uważającego |
uważającego |
uważającego |
uważającego |
uważającej |
| C. | uważającemu |
uważającemu |
uważającemu |
uważającemu |
uważającej |
| B. | uważającego |
uważającego |
uważający |
uważające |
uważającą |
| N. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającą |
| Ms. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | uważający |
uważający |
uważające |
uważające |
| D. | uważających |
uważających |
uważających |
uważających |
| C. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
| B. | uważających |
uważających |
uważających |
uważające |
| N. | uważającymi |
uważającymi |
uważającymi |
uważającymi |
| Ms. | uważających |
uważających |
uważających |
uważających |
Składnia
| Rzosobowy | + | uważać | + |
że ZDANIE
|
| Rzosobowy | + | uważać | + |
JAK
|
5. za swój obowiązek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne
Połączenia
- uważać kogoś za feministkę, za ideał, za intelektualistę, za przyjaciela, za rewolucjonistę, za tchórza; coś za barbarzyństwo, za dzieło sztuki, za konieczność, za potwarz, za przesadę, za stratę czasu, za swój obowiązek, za ujmę, za zdradę, za znakomity dowcip
- uważać coś za głupie, za niedelikatne, za niestosowne, za oczywiste, za słuszne, za ważne, za zbyteczne
Cytaty
|
Powszechnie uważano go za człowieka o żelaznej woli, surowego w swych ocenach, lecz sprawiedliwego. źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005 |
|
|
Postanowił poświęcić się dla dobra sprawy, ale nie miał zamiaru ukrywać, że zerwanie umowy uważa za nikczemność. źródło: NKJP: Irena Jurgielewiczowa: Ten obcy, 1961 |
|
|
Zwariowała. Za kogo ona mnie uważa? źródło: NKJP: Bogusława Jędrasik: Gorączka opowiadania wyuzdane, 2007 |
|
|
Zapewne, mama nie odznacza się błyskotliwym umysłem, ale to jeszcze nie powód, by, jak stryj Albin, uważać ją za zupełnie głupią. źródło: NKJP: Tadeusz Dołęga Mostowicz: Pamiętnik pani Hanki, 2001 |
|
|
Swoją pracę uważała za potrzebną i pożyteczną, a niebagatelne zarobki – za uzasadnione. Sumiennie płaciła od nich wysokie podatki. źródło: NKJP: Marek Krajewski: Dżuma w Breslau, 2007 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
uważam |
uważamy |
|||
| 2 os. |
uważasz |
uważacie |
|||
| 3 os. |
uważa |
uważają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
uważałem +(e)m uważał |
uważałam +(e)m uważała |
uważałom +(e)m uważało |
uważaliśmy +(e)śmy uważali |
uważałyśmy +(e)śmy uważały |
| 2 os. |
uważałeś +(e)ś uważał |
uważałaś +(e)ś uważała |
uważałoś +(e)ś uważało |
uważaliście +(e)ście uważali |
uważałyście +(e)ście uważały |
| 3 os. |
uważał |
uważała |
uważało |
uważali |
uważały |
bezosobnik: uważano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę uważał będę uważać |
będę uważała będę uważać |
będę uważało będę uważać |
będziemy uważali będziemy uważać |
będziemy uważały będziemy uważać |
| 2 os. |
będziesz uważał będziesz uważać |
będziesz uważała będziesz uważać |
będziesz uważało będziesz uważać |
będziecie uważali będziecie uważać |
będziecie uważały będziecie uważać |
| 3 os. |
będzie uważał będzie uważać |
będzie uważała będzie uważać |
będzie uważało będzie uważać |
będą uważali będą uważać |
będą uważały będą uważać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
uważajmy |
|
| 2 os. |
uważaj |
uważajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
uważałbym bym uważał |
uważałabym bym uważała |
uważałobym bym uważało |
uważalibyśmy byśmy uważali |
uważałybyśmy byśmy uważały |
| 2 os. |
uważałbyś byś uważał |
uważałabyś byś uważała |
uważałobyś byś uważało |
uważalibyście byście uważali |
uważałybyście byście uważały |
| 3 os. |
uważałby by uważał |
uważałaby by uważała |
uważałoby by uważało |
uważaliby by uważali |
uważałyby by uważały |
bezosobnik: uważano by
bezokolicznik: uważać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
uważając
gerundium: uważanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | uważanie |
uważania |
| D. | uważania |
uważań |
| C. | uważaniu |
uważaniom |
| B. | uważanie |
uważania |
| N. | uważaniem |
uważaniami |
| Ms. | uważaniu |
uważaniach |
| W. | uważanie |
uważania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: uważający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | uważający |
uważający |
uważający |
uważające |
uważająca |
| D. | uważającego |
uważającego |
uważającego |
uważającego |
uważającej |
| C. | uważającemu |
uważającemu |
uważającemu |
uważającemu |
uważającej |
| B. | uważającego |
uważającego |
uważający |
uważające |
uważającą |
| N. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającą |
| Ms. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | uważający |
uważający |
uważające |
uważające |
| D. | uważających |
uważających |
uważających |
uważających |
| C. | uważającym |
uważającym |
uważającym |
uważającym |
| B. | uważających |
uważających |
uważających |
uważające |
| N. | uważającymi |
uważającymi |
uważającymi |
uważającymi |
| Ms. | uważających |
uważających |
uważających |
uważających |
imiesłów przymiotnikowy bierny: uważany
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | uważany |
uważany |
uważany |
uważane |
uważana |
| D. | uważanego |
uważanego |
uważanego |
uważanego |
uważanej |
| C. | uważanemu |
uważanemu |
uważanemu |
uważanemu |
uważanej |
| B. | uważanego |
uważanego |
uważany |
uważane |
uważaną |
| N. | uważanym |
uważanym |
uważanym |
uważanym |
uważaną |
| Ms. | uważanym |
uważanym |
uważanym |
uważanym |
uważanej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | uważani |
uważani |
uważane |
uważane |
| D. | uważanych |
uważanych |
uważanych |
uważanych |
| C. | uważanym |
uważanym |
uważanym |
uważanym |
| B. | uważanych |
uważanych |
uważanych |
uważane |
| N. | uważanymi |
uważanymi |
uważanymi |
uważanymi |
| Ms. | uważanych |
uważanych |
uważanych |
uważanych |
Składnia
| Rzosobowy | + | uważać | + |
KOGO/CO +
za KOGO/CO
|
| Rzosobowy | + | uważać | + |
KOGO +
za JAKIEGO
|
| Rzosobowy | + | uważać | + |
CO +
za JAKIE
|
Informacja normatywna
Uznawane za błędne w znaczeniu: 'poczytywać sobie'