UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

stygnąć

Chronologizacja

1448, SStp
W postaci: stydnąć

Pochodzenie

psł. *stydnǫti, *stydnǫ 'tracąc ciepło stawać się zimnym'

Chronologicznie starsza postać stydnąć (poświadczona od XV w., por. st.pol. o-stydnąć 'wystygnąć, zziębnąć') została w XVIII w. wyparta przez wtórną stygnąć.
Por. studzić, wstyd

1. zupa

Definicja

stopniowo tracić ciepło i stawać się chłodnym

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	ostudzać się, ostygać, studzić się
	antonimy:	grzać się

Połączenia

bigos, herbata, jedzenie, kawa, krochmal, lawa, magma, obiad, piec, potrawa, śniadanie, woda, ziemia, zupa, żar stygnie; parówki, pierogi stygną
stygnąć na stole, na talerzu
stygnąć w filiżance, w garnku, w szklance
stygnąć długo, gwałtownie, powoli, szybko
zaczynać stygnąć
stygnąć i kurczyć się, stygnąć i pachnieć, stygnąć i sztywnieć; rozgrzewać się i stygnąć
czas stygnięcia

Cytaty

	[...] rosół stygł i pokrywał się zmarszczoną, złociście cętkowaną skorupą, a ona nie przychodziła. źródło: KWSJP: Julian Kawalec: Ukraść brata. Oset, 1985
	Leclerc podgrzewał metalowe kulki i obserwował, jak długo stygną. źródło: KWSJP: Stanisław Mrówczyński: Kiedy był początek?, Polityka, 1995, nr 23
	Z lokalu dano mu znać, że w kotłach stygnie. źródło: KWSJP: Eugeniusz Paukszta: Po burzy jest pogoda, 1966
	Pomacał stygnący silnik, nakrył go brezentem i wyszedł przed szopę. źródło: KWSJP: Tadeusz Klimaszewski: Febra, 1967
	Widziałem miliony Hindusów śpiących wprost na jezdniach Delhi, Bombaju, Kalkuty. Kiedy nad ranem stygnął asfalt, dzieci budziły się i płakały z zimna. źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Lapidarium I-III, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	stygnę	stygniemy
2 os.	stygniesz	stygniecie
3 os.	stygnie	stygną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	stygłem +(e)m stygł	stygłam +(e)m stygła	stygłom +(e)m stygło	stygliśmy +(e)śmy stygli	stygłyśmy +(e)śmy stygły
2 os.	stygłeś +(e)ś stygł	stygłaś +(e)ś stygła	stygłoś +(e)ś stygło	stygliście +(e)ście stygli	stygłyście +(e)ście stygły
3 os.	stygł	stygła	stygło	stygli	stygły

bezosobnik: stygnięto

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę stygł będę stygnąć	będę stygła będę stygnąć	będę stygło będę stygnąć	będziemy stygli będziemy stygnąć	będziemy stygły będziemy stygnąć
2 os.	będziesz stygł będziesz stygnąć	będziesz stygła będziesz stygnąć	będziesz stygło będziesz stygnąć	będziecie stygli będziecie stygnąć	będziecie stygły będziecie stygnąć
3 os.	będzie stygł będzie stygnąć	będzie stygła będzie stygnąć	będzie stygło będzie stygnąć	będą stygli będą stygnąć	będą stygły będą stygnąć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		stygnijmy
2 os.	stygnij	stygnijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	stygłbym bym stygł	stygłabym bym stygła	stygłobym bym stygło	styglibyśmy byśmy stygli	stygłybyśmy byśmy stygły
2 os.	stygłbyś byś stygł	stygłabyś byś stygła	stygłobyś byś stygło	styglibyście byście stygli	stygłybyście byście stygły
3 os.	stygłby by stygł	stygłaby by stygła	stygłoby by stygło	stygliby by stygli	stygłyby by stygły

bezosobnik: stygnięto by

bezokolicznik: stygnąć

imiesłów przysłówkowy współczesny: stygnąc

gerundium: stygnięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	stygnięcie	stygnięcia
D.	stygnięcia	stygnięć
C.	stygnięciu	stygnięciom
B.	stygnięcie	stygnięcia
N.	stygnięciem	stygnięciami
Ms.	stygnięciu	stygnięciach
W.	stygnięcie	stygnięcia

imiesłów przymiotnikowy czynny: stygnący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	stygnący	stygnący	stygnący	stygnące	stygnąca
D.	stygnącego	stygnącego	stygnącego	stygnącego	stygnącej
C.	stygnącemu	stygnącemu	stygnącemu	stygnącemu	stygnącej
B.	stygnącego	stygnącego	stygnący	stygnące	stygnącą
N.	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącą
Ms.	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	stygnący	stygnący	stygnące	stygnące
D.	stygnących	stygnących	stygnących	stygnących
C.	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącym
B.	stygnących	stygnących	stygnących	stygnące
N.	stygnącymi	stygnącymi	stygnącymi	stygnącymi
Ms.	stygnących	stygnących	stygnących	stygnących

odpowiednik aspektowy: ostygnąć

Inne uwagi

W 3 os lp m cz. przesz. używa się również formy stygnął

Składnia

Rz_nieżywotny

stygnąć

2.a w zapale

Definicja

przestawać odczuwać coś intensywnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

ostygać

Połączenia

stygnąć w zapale
stygnąć stopniowo

Cytaty

Wkładam adidasy i czuję, jak stygnę, jak całe moje pożądanie zaczyna jawić się we właściwych barwach durnego grzechu.

źródło: KWSJP: Andrzej Horubała: Farciarz, 2002

Zrazu pełni otuchy i butni, stygli Germanowie w zapale, w miarą jak się zbliżali do ogniska potęgi rzymskiej.

źródło: KWSJP: Teodor Jeske-Choiński: Gasnące słońce, 1958

W romansie coś się jednak psuje. Czyżby Popowicz stygł w adoracji? To byłby dla Teresy dramatyczny zawód.

źródło: KWSJP: Jerzy Jesionowski: Nad urwiskiem, 1987

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	stygnę	stygniemy
2 os.	stygniesz	stygniecie
3 os.	stygnie	stygną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	stygłem +(e)m stygł	stygłam +(e)m stygła	stygłom +(e)m stygło	stygliśmy +(e)śmy stygli	stygłyśmy +(e)śmy stygły
2 os.	stygłeś +(e)ś stygł	stygłaś +(e)ś stygła	stygłoś +(e)ś stygło	stygliście +(e)ście stygli	stygłyście +(e)ście stygły
3 os.	stygł	stygła	stygło	stygli	stygły

bezosobnik: stygnięto

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę stygł będę stygnąć	będę stygła będę stygnąć	będę stygło będę stygnąć	będziemy stygli będziemy stygnąć	będziemy stygły będziemy stygnąć
2 os.	będziesz stygł będziesz stygnąć	będziesz stygła będziesz stygnąć	będziesz stygło będziesz stygnąć	będziecie stygli będziecie stygnąć	będziecie stygły będziecie stygnąć
3 os.	będzie stygł będzie stygnąć	będzie stygła będzie stygnąć	będzie stygło będzie stygnąć	będą stygli będą stygnąć	będą stygły będą stygnąć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		stygnijmy
2 os.	stygnij	stygnijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	stygłbym bym stygł	stygłabym bym stygła	stygłobym bym stygło	styglibyśmy byśmy stygli	stygłybyśmy byśmy stygły
2 os.	stygłbyś byś stygł	stygłabyś byś stygła	stygłobyś byś stygło	styglibyście byście stygli	stygłybyście byście stygły
3 os.	stygłby by stygł	stygłaby by stygła	stygłoby by stygło	stygliby by stygli	stygłyby by stygły

bezosobnik: stygnięto by

bezokolicznik: stygnąć

imiesłów przysłówkowy współczesny: stygnąc

gerundium: stygnięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	stygnięcie	stygnięcia
D.	stygnięcia	stygnięć
C.	stygnięciu	stygnięciom
B.	stygnięcie	stygnięcia
N.	stygnięciem	stygnięciami
Ms.	stygnięciu	stygnięciach
W.	stygnięcie	stygnięcia

imiesłów przymiotnikowy czynny: stygnący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	stygnący	stygnący	stygnący	stygnące	stygnąca
D.	stygnącego	stygnącego	stygnącego	stygnącego	stygnącej
C.	stygnącemu	stygnącemu	stygnącemu	stygnącemu	stygnącej
B.	stygnącego	stygnącego	stygnący	stygnące	stygnącą
N.	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącą
Ms.	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	stygnący	stygnący	stygnące	stygnące
D.	stygnących	stygnących	stygnących	stygnących
C.	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącym
B.	stygnących	stygnących	stygnących	stygnące
N.	stygnącymi	stygnącymi	stygnącymi	stygnącymi
Ms.	stygnących	stygnących	stygnących	stygnących

odpowiednik aspektowy: ostygnąć

Inne uwagi

W 3 os lp m cz. przesz. używa się również formy stygnął

Składnia

Rz_osobowy

stygnąć

(w CZYM)

2.b zapał

Definicja

stawać się mniej intensywnym

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:

ostygać, wystudzać się, wystygać

Połączenia

miłość, serce, pożądanie, wiara, zapał stygnie; ambicje, emocje, namiętności, uczucia stygną
stygnąć i blednąć, stygnąć i zamierać

Cytaty

	Ręce mdlały, zapał stygł. Walka wydawała się beznadziejna. źródło: KWSJP: Jan Dobraczyński: Święty miecz, 1949
	Wdzięczność jest letnim uczuciem i stygnie szybko. źródło: KWSJP: Coś Ty Wyspiański zrobił..., Dziennik Polski - Magazyn, 2004-02-06
	Przyjaźń szwagrów nie stygła w starciach na tematy polityczne. źródło: KWSJP: Maria Klimas-Błachutowa: Siedem krów tłustych, 1965
	I nagle zrozumieli katolicy, arianie i manicheusze, iż łączy ich jedna, wspólna sprawa. Byli wszyscy chrześcijanami... Zaciekłość stronnicza zaczęła w sercach ich stygnąć. źródło: KWSJP: Teodor Jeske-Choiński: Ostatni Rzymianie, 1958
	- Proszę cię o rękę. Milczała; jego zapał stygnął w tej niezrozumiałej ciszy. źródło: NKJP: Witold Zalewski: Zakładnicy, 2001

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	stygnę	stygniemy
2 os.	stygniesz	stygniecie
3 os.	stygnie	stygną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	stygłem +(e)m stygł	stygłam +(e)m stygła	stygłom +(e)m stygło	stygliśmy +(e)śmy stygli	stygłyśmy +(e)śmy stygły
2 os.	stygłeś +(e)ś stygł	stygłaś +(e)ś stygła	stygłoś +(e)ś stygło	stygliście +(e)ście stygli	stygłyście +(e)ście stygły
3 os.	stygł	stygła	stygło	stygli	stygły

bezosobnik: stygnięto

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę stygł będę stygnąć	będę stygła będę stygnąć	będę stygło będę stygnąć	będziemy stygli będziemy stygnąć	będziemy stygły będziemy stygnąć
2 os.	będziesz stygł będziesz stygnąć	będziesz stygła będziesz stygnąć	będziesz stygło będziesz stygnąć	będziecie stygli będziecie stygnąć	będziecie stygły będziecie stygnąć
3 os.	będzie stygł będzie stygnąć	będzie stygła będzie stygnąć	będzie stygło będzie stygnąć	będą stygli będą stygnąć	będą stygły będą stygnąć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		stygnijmy
2 os.	stygnij	stygnijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	stygłbym bym stygł	stygłabym bym stygła	stygłobym bym stygło	styglibyśmy byśmy stygli	stygłybyśmy byśmy stygły
2 os.	stygłbyś byś stygł	stygłabyś byś stygła	stygłobyś byś stygło	styglibyście byście stygli	stygłybyście byście stygły
3 os.	stygłby by stygł	stygłaby by stygła	stygłoby by stygło	stygliby by stygli	stygłyby by stygły

bezosobnik: stygnięto by

bezokolicznik: stygnąć

imiesłów przysłówkowy współczesny: stygnąc

gerundium: stygnięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	stygnięcie	stygnięcia
D.	stygnięcia	stygnięć
C.	stygnięciu	stygnięciom
B.	stygnięcie	stygnięcia
N.	stygnięciem	stygnięciami
Ms.	stygnięciu	stygnięciach
W.	stygnięcie	stygnięcia

imiesłów przymiotnikowy czynny: stygnący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	stygnący	stygnący	stygnący	stygnące	stygnąca
D.	stygnącego	stygnącego	stygnącego	stygnącego	stygnącej
C.	stygnącemu	stygnącemu	stygnącemu	stygnącemu	stygnącej
B.	stygnącego	stygnącego	stygnący	stygnące	stygnącą
N.	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącą
Ms.	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	stygnący	stygnący	stygnące	stygnące
D.	stygnących	stygnących	stygnących	stygnących
C.	stygnącym	stygnącym	stygnącym	stygnącym
B.	stygnących	stygnących	stygnących	stygnące
N.	stygnącymi	stygnącymi	stygnącymi	stygnącymi
Ms.	stygnących	stygnących	stygnących	stygnących

odpowiednik aspektowy: ostygnąć

Inne uwagi

W 3 os lp m cz. przesz. używa się również formy stygnął

Składnia

Rz_nieżywotny

stygnąć

Frazeologizmy

krew zastyga w żyłach komuś
krew stygnie w żyłach komuś

Data ostatniej modyfikacji: 08.05.2025