UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zarodek

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

Od dawnego przedrostkowego czasownika zarodzić (się); zob. rodzić

1. ludzki

Definicja

organizm ludzki lub zwierzęcy rozwijający się z zapłodnionego jaja w organizmie matki - we wczesnym etapie rozwoju

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Relacje znaczeniowe

synonimy:  embrion, zaród

Połączenia

  • zamrożony zarodek; zarodek ludzki; kurzy
  • zarodek człowieka; dawcy
  • rozwój; komórka; hodowanie, klonowanie, uzyskanie, zamrażanie zarodka
  • klonować zarodek
  • rozwinąć się w zarodek

Cytaty

Ta nowa komórka zawiera w sobie informacje genetyczne przekazane przez oboje rodziców i jest już zarodkiem. W ciągu pierwszego tygodnia życia zarodek wędruje z jajowodu, gdzie dokonało się zapłodnienie, do macicy.

źródło: KWSJP: Maria Przetacznikowa, Grażyna Makiełło-Jarża: Psychologia rozwojowa, 1980

Przez tę wiarę, że zarodek to człowiek, wezwał on ostatnio Polskę, żeby wreszcie stała się drugą Irlandią i uchwaliła ustawę karzącą ludzi za skrobanki.

źródło: KWSJP: Jerzy Urban: Klątwa Urbana, 1995

Spośród 12,5 tys. zarodków ludzkich, otrzymanych w przykładowym 1985 r. drogą zapłodnienia in vitro - 8 tys. (tj. ok. 83%) zostało wszczepionych, czyli przeniesionych do biorczyni.

źródło: KWSJP: Damian Strączek: Klonowanie, 1998

Komórki jajowe są o wiele większe, gdyż zawierają substancje odżywcze, z których po zapłodnieniu będzie czerpał rozwijający się zarodek.

źródło: KWSJP: Zdzisława Piątek: Biologia wobec płci i seksu, 1994

Inną bardzo charakterystyczną cechą zarodków traszek i w ogóle zarodków płazów, jest występowanie między zwykłymi komórkami naskórka, szczególnych komórek opatrzonych rzęskami.

źródło: KWSJP: Włodzimierz Juszczak: Traszki, 1967

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zarodek
zarodki
D. zarodka
zarodków
C. zarodkowi
zarodkom
B. zarodek
zarodki
N. zarodkiem
zarodkami
Ms. zarodku
zarodkach
W. zarodku
zarodki

2. pszenicy

Definicja

zawiązek nowej rośliny rozwijający się w nasieniu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zaród

Połączenia

  • zarodek pszenny
  • zarodek owsa, pszenicy, ryżu

Cytaty

Bogate w magnez są: kakao, czekolada, kukurydza, mąka razowa, płatki owsiane, pieczywo chrupkie, ryby, banany, suche nasiona roślin strączkowych, seler, ziemniaki w łupince, otręby, zarodki pszenne, suszone śliwki, rodzynki, brzoskwinie, migdały, orzechy ziemne.

źródło: KWSJP: Elżbieta Dziwisz: Te podstępne nerki, 1998

Najwyższy poziom GA w tym czasie stwierdzono w osi zarodka nasion jabłoni, pszenicy, ryżu i innych gatunków.

źródło: KWSJP: Leszek S. Jankiewicz: Regulatory wzostu i rozwoju roślin, 1997

Twarda skorupa pokryta zbitym włóknem doskonale zabezpiecza zarodek, tak że orzechy drzewa kokosowego mogą przepłynąć tysiące kilometrów wraz z prądami morskimi i przy tym zachować zdolność kiełkowania.

źródło: KWSJP: Bronisław Dostatni: Na plantacjach roślin tropikalnych, 1986

Zarodek ma dać życie nowej roślinie, zawiera więc wszystkie najwartościowsze elementy: witaminy B, E, A, H (biotyna, odpowiedzialna za odporność), potas, wapń, magnez, żelazo, fosfor, mangan, węglowodany, białko, tłuszcze, błonnik.

źródło: KWSJP: Danuta Myłek: Alergie, 2001

Składniki chemiczne są nierównomiernie rozdzielone pomiędzy poszczególne części nasion (tab. 1). Łupina zawiera dużo więcej włókna surowego, a mniej białka i tłuszczu niż zarodek i liścienie.

źródło: KWSJP: Maria Osek: Rzepak i bobik jako krajowe źródło białka w żywieniu świń, 1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zarodek
zarodki
D. zarodka
zarodków
C. zarodkowi
zarodkom
B. zarodek
zarodki
N. zarodkiem
zarodkami
Ms. zarodku
zarodkach
W. zarodku
zarodki

3. buntu

Definicja

książk. 
początkowe stadium czegoś, co może dalej się rozwinąć

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kiełek, zaczątek, zalążek, zaród, zawiązek

Połączenia

  • zarodek epopei; kolekcji; buntu; geniuszu, talentu; nowych idei, nowego światopoglądu; nowej cywilizacji; demokracji; więzi narodowej; życia duchowego; przyszłości; bólu, dramatu, katastrofy, klęski, śmierci
  • wykorzenić zarodki czegoś
  • dusić, gasić, likwidować, stłumić, tępić, tłamsić, uciąć, ugasić, uśmiercić, wykryć, zabijać, zdławić, zdusić, zwalczyć coś w zarodku

Cytaty

Zło trzeba tępić w zarodku, wykorzeniać, nim zacznie rodzić owoce.

źródło: KWSJP: Elżbieta Cichla-Czarniawska: Pociąg rusza, 1982

Kiejstut zaś oburzony zuchwalstwem księcia siewierskiego, lecz nie podejrzewając go o zmowę z innymi braćmi i pragnąc zdławić bunt w zarodku, przerwał walkę z Zakonem i z całym wojskiem wyruszył na Zadnieprze.

źródło: KWSJP: Stefan M. Kuczyński: Litwin i Andegawenka, 1977

Możniejsi Markomanowie i Kwadowie mieszkali w domach murowanych, trzebili lasy, zmuszali poddanych do uprawy roli, sprowadzali z cesarstwa wino, książki i nauczycieli. Był to wprawdzie dopiero zarodek późniejszego rozkwitu, ale już i ten pierwszy błysk innego życia przywiązywał do miejsca urodzenia.

źródło: KWSJP: Teodor Jeske-Choiński: Gasnące słońce, 1958

Cała ta wyprawa, suto opłacona ojcowskimi monetami, z przekupieniem Renaty i Tereski włącznie, wydała mi się nagle przedsięwzięciem złowieszczym, przeciwnym naturze i niosącym w sobie zarodek katastrofy.

źródło: KWSJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1977

Z namiętnego ukochania ojczyzny, z dramatycznych losów narodu rodziły się wtedy utwory mistrzowskie, choć jakże różnorodne! Pan Tadeusz - niezapomniana wizja Polski dawnej, odchodzącej w przeszłość, ale noszącej w sobie zarodek Polski nowej.

źródło: KWSJP: Stefan Kieniewicz: Historia Polski 1795-1918, 1968

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zarodek
zarodki
D. zarodka
zarodków
C. zarodkowi
zarodkom
B. zarodek
zarodki
N. zarodkiem
zarodkami
Ms. zarodku
zarodkach
W. zarodku
zarodki

Składnia

bez ograniczeń + zarodek +
CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 11.06.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json