UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

choinka

Chronologizacja

1564, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. choinka
choinki
D. choinki
choinek
C. choince
choinkom
B. choinkę
choinki
N. choinką
choinkami
Ms. choince
choinkach
W. choinko
choinki

Pochodzenie

Zob. choina

1. w lesie

Definicja

pot. 
drzewko iglaste

Wymowa

[choinka] lub pot. [chojinka]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  choina, choja, chojak

Połączenia

  • rozłożysta; świerkowa choinka; rozgałęzione choinki
  • gałązki; kępy choinki; zagajnik choinek
  • sadzenie; wyrąb choinek
  • posadzić choinki

Cytaty

Rozłożysta choinka osłoniła całą naszą trójkę przed wzrokiem faceta z lornetką.

źródło: KWSJP: Artur Baniewicz: Góra Trzech Szkieletów, 2003

Jeszcze się chwieją, jeszcze drżą gałązki na przepięknej choince stojącej pod oknem.

źródło: KWSJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

Siedem lat temu na półtorahektarowym suchym terenie posadzili oni ponad 4 tys. choinek; nie na szkółkę, ale po prostu jako przyszły las.

źródło: KWSJP: (mm): Od kilku lat ciągle jej przybywa, Euroregio Glacensis nr 20 (178), 2001

Mnogość niewysokich, bujnie rozgałęzionych choinek bardzo ograniczała widoczność i utrudniała orientację.

źródło: KWSJP: Artur Baniewicz: Pogrzeb czarownicy, 2003

2. na Boże Narodzenie

Definicja

drzewko iglaste naturalne lub jego imitacja z tworzyw sztucznych, będące ozdobą w czasie świąt Bożego Narodzenia

Wymowa

[choinka] lub pot. [chojinka]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

synonimy:  drzewko

Połączenia

  • bożonarodzeniowa; jarząca się, oświetlona, zapalona; ozdobiona, przystrojona; plastykowa choinka; gwiazdkowe; kolorowe choinki
  • sprzedaż choinek
  • podarki, prezenty, upominki pod choinką
  • bombki, jabłko, światełka, świeczki na choince
  • ubieranie choinki
  • znaleźć coś pod choinką
  • kolędowanie, spotkanie przy choince

Cytaty

W hotelu „Marriott” stoi wielka bożonarodzeniowa choinka.

źródło: KWSJP: (AMW, BLF): Najpierw pieniądze, potem życie, Trybuna Śląska, 1997

Bo Wigilia to nie tylko pięknie ozdobiona choinka, dzielenie się opłatkiem, wieczerza z tradycyjnych dań, śpiewanie kolęd i pasterka w parafialnym kościele lub u Królowej Tatr na Wiktorówkach.

źródło: KWSJP: Jan Łapka: W wigilijną noc, 1996

Fotel i szklany stolik zastąpiła fantastycznie przystrojona choinka.

źródło: KWSJP: Marek Ławrynowicz: Pogoda dla wszystkich, 2003

Stół wigilijny, jarząca się choinka, siano pod obrusem, kolędy, radość dzieci, obcowanie z najbliższymi, dzielenie się opłatkiem…

źródło: KWSJP: Zygmunt Kubiak: Przestrzeń dzieł wiecznych: eseje o tradycji kultury śródziemnomorskiej, 1993

W rogu, przy oświetlonej choince, grupka wystrojonych po góralsku dziewcząt i chłopców oraz strojący struny muzykanci.

źródło: KWSJP: Jan Antoł: Z szaflarskiej gminy, 1999

3. zabawa

Definicja

pot. 
zabawa organizowana w okresie Bożego Narodzenia i Nowego Roku, połączona z rozdawaniem prezentów

Wymowa

[choinka] lub pot. [chojinka]

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zabawa

Połączenia

  • choinka noworoczna
  • iść, przyjść na choinkę

Cytaty

Idą za rękę na choinkę do domu kultury w Legnicy, skrzypi śnieg.

źródło: NKJP: Magdalena Grochowska: Chore szyby, martwe róże, niebieskie motyle, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1998-12-18

Dzieci musiały same zawołać Mikołaja. Robiły to wytrwale, dopóki pan z białą brodą nie pojawił się w drzwiach. Podczas choinki dzieci miały też okazję wziąć udział w konkursach, występach.

źródło: NKJP: Prezenty dla grzecznych dzieci, Gazeta Poznańska, 2004-01-12

Na tej samej stronie kolejne dwa zdjęcia maluszków w czapeczkach z krepy.[...] To dzieci pracowników drukarni, którym organizowano choinki noworoczne z programem artystycznym, przygotowanym przez pracowników tego zakładu.

źródło: NKJP: Eugenia Czyż: Kącik wspomnień, Nakielski Czas, 2006-03-22

Frazeologizmy

ktoś urwał się z choinki
pod choinkę I
pod choinkę II
Data ostatniej modyfikacji: 25.12.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json