Chronologizacja
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
ostygnę |
ostygniemy |
|||
| 2 os. |
ostygniesz |
ostygniecie |
|||
| 3 os. |
ostygnie |
ostygną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
ostygłem +(e)m ostygł |
ostygłam +(e)m ostygła |
ostygłom +(e)m ostygło |
ostygliśmy +(e)śmy ostygli |
ostygłyśmy +(e)śmy ostygły |
| 2 os. |
ostygłeś +(e)ś ostygł |
ostygłaś +(e)ś ostygła |
ostygłoś +(e)ś ostygło |
ostygliście +(e)ście ostygli |
ostygłyście +(e)ście ostygły |
| 3 os. |
ostygł |
ostygła |
ostygło |
ostygli |
ostygły |
bezosobnik: ostygnięto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
ostygnijmy |
|
| 2 os. |
ostygnij |
ostygnijcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
ostygłbym bym ostygł |
ostygłabym bym ostygła |
ostygłobym bym ostygło |
ostyglibyśmy byśmy ostygli |
ostygłybyśmy byśmy ostygły |
| 2 os. |
ostygłbyś byś ostygł |
ostygłabyś byś ostygła |
ostygłobyś byś ostygło |
ostyglibyście byście ostygli |
ostygłybyście byście ostygły |
| 3 os. |
ostygłby by ostygł |
ostygłaby by ostygła |
ostygłoby by ostygło |
ostygliby by ostygli |
ostygłyby by ostygły |
bezosobnik: ostygnięto by
bezokolicznik: ostygnąć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
ostygłszy
gerundium: ostygnięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | ostygnięcie |
ostygnięcia |
| D. | ostygnięcia |
ostygnięć |
| C. | ostygnięciu |
ostygnięciom |
| B. | ostygnięcie |
ostygnięcia |
| N. | ostygnięciem |
ostygnięciami |
| Ms. | ostygnięciu |
ostygnięciach |
| W. | ostygnięcie |
ostygnięcia |
Pochodzenie
Zob. stygnąć
1. woda
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | ochłodnąć, ochłodnieć, ostudzić się | |
| antonimy: | nagrzać się |
Połączenia
- metal, piec ostygł; kawa, woda, ziemia, zupa ostygła
- ostygnąć do iluś stopni C, do jakiejś temperatury
- ostygnąć całkowicie, częściowo, trochę
- musieć, zdążyć ostygnąć
- ostygnąć i skurczyć się, ostygnąć i stężeć, ostygnąć i wykrystalizować się; spęcznieć i ostygnąć
Cytaty
|
- Strasznie gorąca herbata - wybełkotał, odstawiając filiżankę. - Co ty mówisz? Przecież ostygła, jest zaledwie letnia - zdziwiła się siostra. źródło: KWSJP: Andrzej Zaniewski: Król Tanga, 1997 |
|
|
Przy stole odbywały się lekcje jedzenia: zamykaj usta, kiedy gryziesz! [...] Nie siorb. Zaczekaj, aż ostygnie. źródło: KWSJP: Krystyna Kofta: Złodziejka pamięci, 1998 |
|
|
Noc była spokojna, ziemia ostygła po upale. źródło: KWSJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997 |
|
|
Żelatynę namoczyć w śmietanie, a następnie, podgrzewając, rozpuścić i odstawić, by ostygła do temperatury pokojowej. źródło: KWSJP: Jarosław Cybulski, Adam Chrząstowski: Zaprosili nas Jolanta i Bolesław Marschallowie, Kuchnia, 1998, nr 5 |
|
|
W czasie napełniania należy sprawdzać, czy butla tlenowa aparatu nie nagrzewa się pod działaniem sprężonego tlenu. Jeżeli się nagrzewa [...], należy przerwać napełnianie aż do ostygnięcia butli. źródło: KWSJP: Zygmunt Grzeszczuk: Organizacja i sposoby szkolenia płetwonurków w wojskach inżynieryjnych, Przegląd Wojsk Lądowych, 1962, nr 4 |
Składnia
| Rznieżywotny | + | ostygnąć | + |
|
2.a w zapale
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | ochłodnąć, ochłodnieć, wystudzić się, wystygnąć |
Połączenia
- ostygnąć w zapale, w zapędach
- ostygnąć z uniesienia
- ostygnąć i znudzić się
Cytaty
|
- Ostygłeś - powiedział Artur. - Kiedyś zupełnie inaczej mówiłeś mi o tej książeczce. źródło: KWSJP: Aleksander Minkowski: Czterdziestu na górze, 1961 |
|
|
Ludziska obmacują guzy, podliczą szkody i zaraz im przejdzie, ostygną w zapałach. źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966 |
|
|
Przy tej rozmowie młody powoli ostygł z uniesienia. źródło: KWSJP: Tadeusz Kudliński: Gniew o Szoszannę, 1963 |
|
|
[...] temperatura dyskusji nijak się miała do niedawnej gorączki, która doprowadziła do kryzysu parlamentarnego [...]. Głowy ostygły, bo też zniknął powód, dla którego należało prężyć przed narodem muskuły w obronie polskości gospodarki. źródło: NKJP: Tydzień na skróty, Dziennik Polski, 2002-11-04 |
Składnia
| Rzosobowy | + | ostygnąć | + |
(w CZYM | z CZEGO)
|
2.b zapał
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Połączenia
- entuzjazm, zapał ostygł; miłość, namiętność, przyjaźń, złość ostygła; ambicje, emocje, nadzieje, namiętności, nastroje, pragnienia, spory, wspomnienia
- ostygnąć nieco, szybko, wyraźnie; z biegiem czasu
Cytaty
|
Po urodzeniu się dwojga dzieci [...] gorąca miłość między małżonkami szybko ostygła. źródło: KWSJP: Marian Brandys: Nieznany Książę Poniatowski, 1960 |
|
|
Mój zapał ostygł po tym, kiedy przyjrzałem się telewizji i show-biznesowi od środka... źródło: KWSJP: Ryszarda Wojciechowska: Bajeczna miłość Aleksandry, Dziennik Zachodni, 2007-02-15 |
|
|
Wszystkie zamieszczone tu fragmenty artykułów, notatek pochodzą z sierpnia 1944 r., kiedy nie ostygł jeszcze entuzjazm i nie wygasła nadzieja na zwycięstwo. źródło: NKJP: Elżbieta Kotarska (oprac.): Pod ostrzałem, Gazeta Wyborcza, 1993-07-31 |
|
|
Był już trochę zmęczony tą dyskusją. Ostygł w nim zapał walki. źródło: KWSJP: Jan Dobraczyński: Wyczerpać morze, 1961 |
Składnia
| Rznieżywotny | + | ostygnąć | + |
(w KIM)
|