Chronologizacja
Pochodzenie
ogsł. *pomostъ 'rodzaj podłogi, nawierzchni, kładki, zrobionej z desek, tarcicy, belek'
Forma słowiańska jest rzeczownikiem odczasownikowym od przedrostkowego *pomostiti 'pokryć, wyłożyć czymś' od psł. *mostiti 'układać most, pomost'; zob. mościć
1. molo
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo rodzaje budowli i ich cechy
CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia zbiorniki wodne
Połączenia
- pomost drewniany; dziurawy; spacerowy, wędkarski, żeglarski
- koniec, konstrukcja, pale pomostu
- plaża z pomostem
- dopłynąć, podpłynąć, przycumować łódź do pomostu; skoczyć/skakać z pomostu
- siedzieć, usiąść na pomoście; spacerować po pomoście
Cytaty
|
Weszli na drewniany pomost i Genowefa zaczęła wyjmować pranie z wiadra. Zanurzała je w zimnej wodzie. źródło: NKJP: Olga Tokarczuk: Prawiek i inne czasy, 1996 |
|
|
Przycumowane do pomostu kajaki wyglądały z brzegu jak wielkie egzotyczne ryby, wynurzające pyski z zakrzepłej głębiny. źródło: NKJP: Adam Bahdaj: Wakacje z duchami, 1996 |
|
|
Dobrze było siedzieć tak w upalne dni, spoglądać na gładką taflę wody i wrzynający się w nią pomost, zakończony szeroką platformą z dwiema ławkami koło poręczy. Z pomostu schodziło się schodkami do wody. źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997 |
|
|
Siedziałam na pomoście i moczyłam nogi. [...] Nagle poczułam ból, a moja lewa stopa niemal w całości zniknęła w wielkiej paszczy ryby. źródło: NKJP: Szczupak ludojad, Super Express, 2006 |
|
|
Regaty trwają, na pomostach tłumek kibiców, a za ich plecami wystawa jachtów ze stoczni „Janmor”; gołe kadłuby są jeszcze nie wykończone, a mimo to przyciągają zainteresowanych. źródło: NKJP: Paweł Smoleński: Gdy wieje wiatr, Gazeta Wyborcza - Dodatek, 1995-07-28 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pomost |
pomosty |
|
| D. | pomostu |
pomostów |
|
| C. | pomostowi |
pomostom |
|
| B. | pomost |
pomosty |
|
| N. | pomostem |
pomostami |
|
| Ms. | pomoście |
pomostach |
|
| W. | pomoście |
pomosty |
2. platforma
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo rodzaje budowli i ich cechy
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | przejście |
Połączenia
- betonowy, drewniany, stalowy, żelbetowy; dolny, górny; przenośny, ruchomy; komunikacyjny, olimpijski, roboczy pomost
- spaść z pomostu
- wyjść/wychodzić na pomost
- stanąć/stać na pomoście
Cytaty
|
Skinął na podwładnych - sprawnie przerzucili pomost z desek od statku admiralskiego na powstańczy. źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1996 |
|
|
Scena umieszczona była na wysokim pomoście połączonym z widownią schodkami. źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce : od średniowiecza do czasów współczesnych: praca zbiorowa, 2005 |
|
|
Z montażem schodów wstrzymywano się do zadaszenia wieży. Póki co na pomost roboczy wchodziło się po bardzo długiej i bardzo nieprzyjemnej, na poły wiszącej drabinie. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Kisuny, 2008 |
|
|
Chcemy, by na łąkach postawiono jedynie pomosty spacerowe z punktami obserwacyjnymi przyrody. źródło: NKJP: Zbiorowa wizja dla łąk, Dziennik Polski, 2003-10-01 |
|
|
Mistrz WNP w podnoszeniu ciężarów pretendował do złotego medalu w Barcelonie, ale ostatecznie nie wystąpił na olimpijskim pomoście. źródło: NKJP: Plebiscyty, Gazeta Wyborcza, 1992-12-28 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pomost |
pomosty |
|
| D. | pomostu |
pomostów |
|
| C. | pomostowi |
pomostom |
|
| B. | pomost |
pomosty |
|
| N. | pomostem |
pomostami |
|
| Ms. | pomoście |
pomostach |
|
| W. | pomoście |
pomosty |
3. na statku
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport wodny
Połączenia
- pomost kapitański, nawigacyjny, oficerski; rufowy
- pomost okrętu; sternika
- stać na pomoście
Cytaty
|
Pani Walmann poszła na pomost rufowy, by zobaczyć, czy nie ma tam więcej miejsca, ale było tam tak samo jak na śródokręciu. źródło: NKJP: Stefan Chwin: Hanemann, 1998 |
|
|
Kabina załogi była całkowicie strzaskana, pomost sternika również, a kajutka kapitana cała i szczelnie zamknięta, lecz potężnie zbakierowana, wspierała się daszkiem o piasek. źródło: NKJP: Wyspa Zapomnienia, Nowa Kultura, 1962 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pomost |
pomosty |
|
| D. | pomostu |
pomostów |
|
| C. | pomostowi |
pomostom |
|
| B. | pomost |
pomosty |
|
| N. | pomostem |
pomostami |
|
| Ms. | pomoście |
pomostach |
|
| W. | pomoście |
pomosty |
4. w tramwaju
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | platforma |
Połączenia
- przedni, tylny pomost
- pomost autobusu, tramwaju, wagonu
- wejść na pomost
- jechać, stać na pomoście
Cytaty
|
Tramwaj zatrzymał się. Kaśka weszła na tylny pomost. Stała przy oknie i patrzyła na miasto. źródło: NKJP: Joanna Rudniańska: Miejsca, 1999 |
|
|
Tramwaj jechał przez getto. To jednak nie dogadzało Niemcom, ponieważ z pomostów tramwajowych zrzucano worki z żywnością. źródło: NKJP: Bohdan Czeszko: Pokolenie, 1974 |
|
|
Po chwili nadjeżdżał autobus i znikała na jego tylnym pomoście. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Bóg zapłacz!, 2000 |
|
|
Wozy były żółte, brązowe i zielone - niektóre z kwiatami wymalowanymi na ścianach. Na drewnianych schodkach i na pomostach pod daszkami siedziały stare Cyganki. źródło: NKJP: Kazimierz Orłoś: Niebieski szklarz, 1996 |
|
|
Zaciągnąłem sanki na odległy przystanek, ustawiłem na pomoście wagonu i przez całą drogę pilnowałem jak skarbu. źródło: NKJP: Biezdienieżie, Dziennik Polski, 2000-08-19 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pomost |
pomosty |
|
| D. | pomostu |
pomostów |
|
| C. | pomostowi |
pomostom |
|
| B. | pomost |
pomosty |
|
| N. | pomostem |
pomostami |
|
| Ms. | pomoście |
pomostach |
|
| W. | pomoście |
pomosty |
5. między ludźmi
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich
Połączenia
- najlepszy, naturalny, serdeczny, swoisty, wspólny pomost
- pomost między kulturami, między ludźmi, między narodami, między państwami; między przeszłością a przyszłością /teraźniejszością, między Wschodem a Zachodem
- szukać pomostu
- budować, przerzucić/przerzucać, stanowić, stworzyć pomost
Cytaty
|
Jerzego uważano raczej w pewnym okresie za pomost pomiędzy opozycją a wiernymi sługusami partii. źródło: NKJP: Tadeusz Kwiatkowski: Panopticum, 1995 |
|
|
Inscenizacje teatralne stanowiłyby pomost między wersjami literackimi a malarskimi. źródło: NKJP: Anna Matuchniak-Krasuska: Publiczność wobec metafory plastycznej : o recepcji groteski Jerzego Dudy – Gracza, 1999 |
|
|
Pomosty między narodami budują najlepiej właśnie ludzie święci, tylko tacy, którzy mają szczere intencje i czyste ręce. źródło: NKJP: Przebaczamy i prosimy o przebaczenie: materiały z konferencji naukowej zorganizowanej 14 maja 2008 roku w Krakowie przez Polskie Towarzystwo Teologiczne |
|
|
Oba kraje stanowią regionalne pomosty między Wschodem i Zachodem. źródło: NKJP: Andrzej Gorzym: Jak to robią w Singapurze, Polityka, 2008-12-13 |
|
|
W 1989 roku pastor [...] postanowił nawiązać kontakty z krajami wschodnimi; jego zamiarem było budowanie pomostu porozumień i zrozumienia, szczególnie pomiędzy Niemcami i Polakami. źródło: NKJP: (GM): Partnerzy na wiosnę..., Dziennik Polski, 2000-10-19 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pomost |
pomosty |
|
| D. | pomostu |
pomostów |
|
| C. | pomostowi |
pomostom |
|
| B. | pomost |
pomosty |
|
| N. | pomostem |
pomostami |
|
| Ms. | pomoście |
pomostach |
|
| W. | pomoście |
pomosty |
Składnia
|
+ | pomost | + |
MIĘDZY CZYM (A/I CZYM)
|