UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bursztyn

Chronologizacja

1323, SStp
W postaci: burnsztejn

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bursztyn
bursztyny
D. bursztynu
bursztynów
C. bursztynowi
bursztynom
B. bursztyn
bursztyny
N. bursztynem
bursztynami
Ms. bursztynie
bursztynach
W. bursztynie
bursztyny

Pochodzenie

śr.-d.-niem. bornstein

1.a kamień

Definicja

zastygła żywica drzew iglastych, znajdywana lub wydobywana w postaci brył o żółtych, brązowych lub zielonych odcieniach, stosowana do wyrobu ozdób

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia minerały i pierwiastki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jantar
hiperonimy:  kamień, żywica

Połączenia

  • ciemny, zielony, złoty; piękny, prawdziwy; polski bursztyn; bursztyn bałtycki
  • bursztyn w srebrze
  • bursztyn i srebro, bursztyn i złoto; korale i bursztyny, minerały i bursztyny
  • bryła, bryłka, kawałki, okaz; barwa, kolor, przejrzystość; kolekcja, sznury, złoża; ileś kilogramów, ton; kopacz, kopalnia, muzeum; kradzież bursztynu
  • handel bursztynem
  • biżuteria, kolczyki, korale, naszyjnik, wyroby z bursztynu
  • mucha, owad w bursztynie
  • poszukiwanie bursztynu
  • zbierać bursztyny; pozyskiwanie bursztynu
  • wykonany z bursztynu
  • zatopiony w bursztynie

Cytaty

Wśród kamyków odnajduję bursztyn z zalaną w środku muszką.

źródło: NKJP: Adam Wajrak: Zwierzęta, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1994-06-10

Najczęściej spotykamy naszyjniki z korali, rzadziej z bursztynu.

źródło: NKJP: Aleksander Jackowski: Polska sztuka ludowa, 2002

W licznych sklepach z biżuterią, bursztynem i pamiątkami, nabywcami są głównie Niemcy.

źródło: NKJP: Więcej Mazur, Dziennik Polski, 2003-08-16

Doktor Rzymełka za nic ma diamenty i inne szlachetne kamienie, bo dla niego liczą się głównie agaty i bursztyny, wierzy w ich pozytywną moc.

źródło: NKJP: Agnieszka Zagner: Twardzi faceci, miód i poezja, Polityka, 2004-04-10

Prezes Mickner poinformował [...], że istnieje możliwość zarobkowego obrabiania bursztynów.

źródło: NKJP: (TR): Obradowało Mroteckie Stowarzyszenie Bezrobotnych, Nakielski Czas, 2003-04-09

1.b wyrób

Definicja

ozdoba wykonana z zastygłej żywicy drzew iglastych

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki

Połączenia

  • bursztyny na szyi

Cytaty

Na szyi miała piękne bursztyny, znakomicie pasujące do blond włosów i niebieskich oczu.

źródło: NKJP: Piotr Niklewicz: Niezwykła kariera Antoniego K, 2006

Miała na sobie tę samą sukienkę, nawet te same bursztyny na szyi.

źródło: NKJP: Zygmunt Zeydler-Zborowski: Czarny mercedes, 2005

Panie zainteresuje z pewnością ogromny wybór bursztynów i srebrnej biżuterii z kamieniami naturalnymi.

źródło: NKJP: Skamieniałości i biżuteria, Dziennik Polski, 1998-10-16

[...] nie wolno bogato się przystrajać, koralami i bursztynami obwieszać i wszystkie spojrzenia ściągać między ludźmi chodząc.

źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Emilia z kwiatem lilii leśnej, 1996

Data ostatniej modyfikacji: 03.03.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj