UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

konserwatyzm

Chronologizacja

1902, SJPWar

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	konserwatyzm	konserwatyzmy
D.	konserwatyzmu	konserwatyzmów
C.	konserwatyzmowi	konserwatyzmom
B.	konserwatyzm	konserwatyzmy
N.	konserwatyzmem	konserwatyzmami
Ms.	konserwatyzmie	konserwatyzmach
W.	konserwatyzmie	konserwatyzmy

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

internac.

ang. conservatism

fr. conservatisme

niem. Konservatismus

Od: łac. conservāre 'zachowywać, utrzymywać'

1. postawa

Definicja

postawa, która charakteryzuje się dążeniem do utrzymania istniejącego stanu rzeczy, niechęcią do zmian i nowości, zwłaszcza gdy dotyczą spraw społecznych

Noty o użyciu

Ms. lp wymawiany: [konserwatyźmie] lub [konserwatyzmie].

Wymowa

[konserwatysm] lub [kąserwatysm], [konserwatyzm] lub [kąserwatyzm]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	zachowawczość
	hiperonimy:	postawa

Połączenia

nadmierny, silny, skrajny, umiarkowany konserwatyzm
konserwatyzm Anglików, Francuzów, Polaków; Krakowa, krakowian, mieszkańców Krakowa (Podlasia...); Kościoła; papieża; instytucji, szkoły, uczelni; klientów, szlachty, społeczeństwa, środowiska akademickiego (naukowego...); muzyki, myślenia
konserwatyzm w myśleniu, w życiu społecznym
konserwatyzm cechuje kogoś
krytykować kogoś/coś za konserwatyzm

Cytaty

	Chirac skarżył się często na konserwatyzm Francuzów, anachronizm ich postawy wobec wyzwań XXI wieku. źródło: NKJP: Leopold Unger: Rachuba Chiraca, Gazeta Wyborcza, 1997-04-22
	- Bardzo dobrze, że pan o tym mówi, bo myślę, że wątek religijności Polaków był i jest niezrozumiany na świecie, również przez korespondentów zagranicznych, którzy raczej byliby w stanie przypisać nam pewien konserwatyzm myślenia, tradycyjność, a nie istotne, współczesne treści. źródło: NKJP: Krystyna Jagiełło: Dziedzice bezprawnej wolności, 2007
	Już na pierwszych szkicach najnowszej, siódmej generacji Passata widać było, iż nie zmieni się radykalnie i pójdzie - jak przed dwoma laty Golf - śladem kompaktowego brata. Bo w tym tkwi siła Volkswagena, jego klienci cenią sobie konserwatyzm i nie przepadają za wymyślnymi nowinkami stylistycznymi. źródło: NKJP: Janusz Steinbarth: Nowy VW Passat, Dziennik Zachodni, 2010-12-02
	Jak Pani wspomina współpracę z kabaretem „Piwnica pod Baranami” w kontekście ogólnej atmosfery i warunków tworzenia w Krakowie. Mawia się, że konserwatyzm mieszkańców grodu Kraka powoduje, że nie ma mowy o jakimkolwiek wyjściu poza pewne ustalone ramy stylistyczne. źródło: NKJP: Internet
	Na polskiej scenie politycznej Kościół reprezentuje pełne spectrum postaw, a katolicy obecni są w niemal wszystkich nurtach politycznych - od radykalnego liberalizmu do skrajnego konserwatyzmu. źródło: NKJP: Jacek Żakowski: Dwa Kościoły, czyli katolewica, katoprawica i katonerwica, Gazeta Wyborcza, 1993-05-15

Składnia

	+	konserwatyzm	+	(KOGO/CZEGO)
	+	konserwatyzm	+	(CZYJ)

2. ideologia

Definicja

ideologia, która opiera się na zasadach obrony istniejącego porządku społeczno-gospodarczego oraz tradycyjnych wartości takich jak: religia, naród, rodzina, państwo czy własność prywatna

Noty o użyciu

Ms. lp wymawiany: [konserwatyźmie] lub [konserwatyzmie].

Wymowa

[konserwatysm] lub [kąserwatysm], [konserwatyzm] lub [kąserwatyzm]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa doktryny i poglądy polityczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

ideologia

Połączenia

nowy; amerykański, polski; nadmierny, skrajny, umiarkowany konserwatyzm; konserwatyzm obyczajowy, polityczny, społeczny, światopoglądowy
konserwatyzm w sferze obyczajowej (publicznej..); w Europie, w Polsce
konserwatyzm i liberalizm
doktryna, idea, zasady; definicja; odrodzenie; bastion, ostoja konserwatyzmu
głosić konserwatyzm

Cytaty

	Na pytanie, czy da się pogodzić konserwatyzm z liberalizmem, odparł: - Thatcher wybrała z liberalizmu to, co się sprawdziło [...]. źródło: NKJP: Alina Białkowska: Przywódca to nie wszystko, Gazeta Wyborcza, 1992-06-01
	Przypomnieć wypada [...] prekursorską rolę polskiej myśli konserwatywnej lat dwudziestych i trzydziestych w sprawie powołania Trybunału Konstytucyjnego. Analiza tekstów Adolfa Bocheńskiego pozwala przyjrzeć się konserwatyzmowi w Polsce. Polska myśl zachowawcza odwoływała się do twórczości zachodnioeuropejskiego konserwatyzmu [...]. źródło: NKJP: Kazimierz Michał Ujazdowski: Żywotność konserwatyzmu: idee polityczne Adolfa Bocheńskiego, 2005
	„Młodokonserwatyści” próbują na nowo sformułować zasady konserwatyzmu, zajmują się teorią państwa, kwestiami ustrojowymi i prawnymi, problematyką państwa demokratycznego, autorytarnego, totalnego i totalitarnego, federalizmem i geopolityką. źródło: NKJP: Fronda, nr 8, 1998
	Wychowany w małomiasteczkowym światku, objąwszy placówkę na szlacheckim ganku, formacją duchową zbliżał się do umiarkowanego konserwatyzmu szlacheckiego. Nie przyjmował jednak bezkrytycznie tez głoszonych przez zachowawców, nawiązujących do programu Towarzystwa Rolniczego, kierowanego przez Andrzeja Zamoyskiego. źródło: NKJP: Anna Wereszczyńska: Ostatni Mohikanin drobnej szlachty i niezrównany monografista Żydów. Żywot Klemensa Junoszy-Szaniawskiego, 2008
	W kwestiach gospodarczych i społecznych był początkowo zwolennikiem liberalizmu ekonomicznego. W drugiej połowie lat 90., a w szczególności po dojściu do władzy, stopniowo zwracał się w stronę modelu prosocjalnej gospodarki rynkowej i konserwatyzmu w sferze obyczajowej. źródło: NKJP: Internet

Data ostatniej modyfikacji: 12.07.2016