UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

jarzynka

Chronologizacja

1568, SPXVI

Pochodzenie

Zob. jarzyna

1. ekspresywnie

Definicja

ekspresywnie:

Cytaty

Odmiana

część mowy: rzeczownik

1.a roślina

Definicja

ekspresywnie o jarzynie - roślinie, której różne części używane są jako pożywienie

Noty o użyciu

Wyraz stosowany do różnych desygnatów na zasadzie konwencji. Za jarzynki uważane są np. marchew, kalafior, sałata, pomidor, fasola.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jarzyna, warzywo
hiperonimy:  roślina

Cytaty

Margolciu, szkoda, że jest tak zimno, bo jarzynki rosną okropnie marnie z tego powodu u mnie [...].

źródło: Internet: forumogrodniczeoaza.pl

- Byle głupek potrafi hodować jarzynki w Anglii - mówi. - Tyle że po co?

źródło: NKJP: Neil King Jr.: Chytry Szkot, Gazeta Wyborcza, 1994-10-31

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. jarzynka
jarzynki
D. jarzynki
jarzynek
C. jarzynce
jarzynkom
B. jarzynkę
jarzynki
N. jarzynką
jarzynkami
Ms. jarzynce
jarzynkach
W. jarzynko
jarzynki

1.b do jedzenia

Definicja

ekspresywnie o jarzynie - jadalnej części rośliny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jarzyna, warzywo

Cytaty

Wymyśliłam, że ugotuję synowi zupę na mięsie z indyka, z jarzynkami, wszystko to zmiksuję na papkę, może wtedy łatwiej przełknie.

źródło: NKJP: Beata Kanik: Trzymając śmierć za rękę, 2008

Prosta ryba - pstrąg, też może dostarczyć wiele przyjemności. Zwłaszcza jeśli jest umiejętnie upieczony na grillu z dodatkiem ziół i uzupełniony jarzynkami ugotowanymi zgodnie z obowiązującą modą [...].

źródło: NKJP: Piotr Adameczewski, Andrzej Garlicki: Kameralna po tajsku, Polityka, 2006-07-29

Niezwykle pocieszająca - szczególnie dla mężczyzn - jest jeszcze jedna właściwość porów i selera. Obie jarzynki zwiększają potencję.

źródło: NKJP: xx: Nie tylko włoszczyzna, Wieczór Wybrzeża, 2000-11-07

Od dołu układamy folię, na nią rzucamy jarzyny, a na nie karpia, z kolei na rybkę raz jeszcze jarzynki i masełko.

źródło: NKJP: (RL): To była udana reaktywacja, Gazeta Krakowska, 2006-07-27

Na obiad pierożki z serem i jakaś zupa z jarzynkami, potem palenie w piecu i rozmowa z Zuchem, któremu muszę tłumaczyć, że dzień bezmięsny.

źródło: NKJP: Stanisław Kowalewski: Czarne okna, 1961

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. jarzynka
jarzynki
D. jarzynki
jarzynek
C. jarzynce
jarzynkom
B. jarzynkę
jarzynki
N. jarzynką
jarzynkami
Ms. jarzynce
jarzynkach
W. jarzynko
jarzynki

1.c do obiadu

Definicja

pot. 
ekspresywnie o jarzynie - dodatku do głównej potrawy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jarzyna
hiperonimy:  potrawa

Cytaty

W zimie trudno o świeże warzywa i owoce, a nawet jeśli uda się je kupić, są drogie. Powszechne stało się zatem gotowanie zup lub jarzynek z mrożonek.

źródło: NKJP: (LUK): Mrożone prawie jak świeże, Dziennik Łódzki, 2002-01-12

[...] niedawno kupiłam pół kilo takiej marchewki z groszkiem i przyrządziłam na ciepło - jako jarzynkę do drugiego dania [...].

źródło: NKJP: (I): Denerwujące drobiazgi, Dziennik Polski, 2005-01-20

Nadużyciem jest także nazwanie gotowanej marchewki z rodzynkami „cymesem”, ale do jedzenia ta sympatyczna jarzynka spokojnie się nadaje.

źródło: NKJP: Piotr Bikont: Jadłem w, Gazeta Wyborcza, 1993-06-04

Przygotowując w domu zupki czy jarzynki, nigdy nie mamy pewności, gdzie rosły i czym były podlewane warzywa.

źródło: NKJP: Małgorzata Enerlich, (VIK): Zdrowa żywność, Dziennik Bałtycki, 1998-05-28

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. jarzynka
jarzynki
D. jarzynki
jarzynek
C. jarzynce
jarzynkom
B. jarzynkę
jarzynki
N. jarzynką
jarzynkami
Ms. jarzynce
jarzynkach
W. jarzynko
jarzynki

1.d na zupę

Definicja

krak. 
ekspresywnie o jarzynce - zestawie surowych warzyw

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jarzyna, włoszczyzna

Cytaty

W ciemnej i wilgotnej norze sutereny kupowałem kiszone ogórki [...] i jarzynkę na rosół [...].

źródło: NKJP: Moje Planty, Dziennik Polski, 2002-04-13

Pieczarki umyć, odciąć ogonki, kapelusze gotować 10 minut w wodzie z jarzynką (wywar będzie można wykorzystać do zupy, np. do żurku).

źródło: NKJP: Pieczarki cioci Izy, Dziennik Polski, 2006-07-27

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. jarzynka
jarzynki
D. jarzynki
jarzynek
C. jarzynce
jarzynkom
B. jarzynkę
jarzynki
N. jarzynką
jarzynkami
Ms. jarzynce
jarzynkach
W. jarzynko
jarzynki

Inne uwagi

Zwykle lp

2. przyprawa

Definicja

przyprawa zawierająca sól kuchenną i drobne kawałki suszonych jarzyn - jadalnych części roślin

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie przyprawy, smaki

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  przyprawa

Połączenia

  • łyżeczka jarzynki

Cytaty

W naszych kuchniach stosujemy na co dzień zaledwie kilka przypraw: pieprz, jarzynkę, majeranek, liście laurowe, a w porywach - paprykę sproszkowaną, chili i curry.

źródło: NKJP: (GZ): Nie bój się rozmarynu..., Express Ilustrowany, 2003-09-23

Gotowe tuszki [...] dwukrotnie płuczemy, a następnie solimy lekko z obu stron i w środku, oprószamy pieprzem cytrynowym lub kolorowym i jarzynką, kropimy sokiem z cytryny, układamy w garnku emaliowanym [...] i zalewamy dwiema szklankami wytrawnego, białego wina [...].

źródło: NKJP: Ewa Ćwikła: Wędkarskie opowieści Stynki, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. jarzynka
jarzynki
D. jarzynki
jarzynek
C. jarzynce
jarzynkom
B. jarzynkę
jarzynki
N. jarzynką
jarzynkami
Ms. jarzynce
jarzynkach
W. jarzynko
jarzynki

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 23.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj