UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dłoń

Chronologizacja

1471, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dłoń
dłonie
D. dłoni
dłoni
C. dłoni
dłoniom
B. dłoń
dłonie
N. dłonią
dłońmi
rzadziej dłoniami
Ms. dłoni
dłoniach
W. dłoni
dłonie

Pochodzenie

psł. *dolnь

Definicja

końcowa chwytna część ręki (kończyny), wyposażona w pięć palców

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ręka

Połączenia

  • lewa, prawa; druga; jej, jego, moja, swoja; ciepła, chłodna; spocona, sucha; długa, drobna, gładka, mocna, potężna, pulchna, silna, szczupła, szeroka, wąska, wątła, wielka, wiotka; ciężka; otwarta, wyciągnięta; dziewczęca, kobieca, męska, starcza dłoń; całe, smagłe; zręczne dłonie
  • jedna dłoń; dwie, obie dłonie
  • dłoń z rozcapierzonymi, z rozprostowanymi, z wyprostowanymi ... palcami
  • dłoń w rękawiczce
  • (odciski) palców i dłoni
  • grzbiet, kant, kostki, kości, palce, przegub, skóra, wierzch, wnętrze; odcisk; dotyk, uścisk; gest, ruch dłoni
  • daszek, trąbka z dłoni
  • z filiżanką, z komórką, z papierosem, z walizką; z pistoletem, z szablą ... w dłoni
  • całować, pocałować; cofnąć, unieść, wyciągnąć, uścisnąć komuś, położyć na czymś, przyłożyć do czegoś, ująć czyjąś, zacisnąć w pięść dłoń
  • coś wypadło komuś; wróżyć z dłoni
  • klaskać w dłonie
  • obracać coś, ściskać coś, trzymać coś w dłoni; chować, ukryć twarz w dłoniach
  • (składać, złożyć) dłonie jak do modlitwy

Cytaty

Ostatecznie zostałam zaproszona na festiwal gwiazd, odcisnęłam dłoń w Alei Gwiazd.

źródło: NKJP: Iskra boża, Dziennik Polski, 2001-08-20

Szkolono je w zakresie rozumienia symboli, wróżenia z dłoni i znaków porozrzucanych na ciele, uczono magii i iluzji [...].

źródło: NKJP: Krzysztof Mroziewicz: Hinduski Makiawel, Gazeta Wyborcza, 1999-01-02

Dłonie Posła i Ministra trochę zawsze mnie niepokoją. Są to dłonie bardzo arystokratyczne, wysmukłe i proporcjonalne, ale jakoś tak podejrzanie zadbane.

źródło: NKJP: Dawid Bieńkowski: Biało-czerwony, 2007

Smarujemy wilgotne ciało środkiem złuszczającym, a następnie masujemy dłońmi, rękawicą z trawy morskiej albo specjalną szorstką gąbką.

źródło: NKJP: Małgorzata Lorkowska: Nawilżone, gładkie, opalone, Gazeta Wyborcza, 1998-04-24

W dłoniach trzymali kieliszki wypełnione szampanem.

źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Diabeł na dzwonnicy, 1996

Frazeologizmy

jak na dłoni
kaktus na dłoni wyrośnie komuś
ktoś podaje pomocną dłoń komuś
ktoś wyciąga pomocną dłoń do kogoś
ktoś podał pomocną dłoń komuś
ktoś wyciągnął pomocną dłoń do kogoś
na wyciągnięcie ręki
pomocna dłoń
przyjazna dłoń
przyjacielska dłoń
serce na dłoni
żelazna ręka
żelazna dłoń
Data ostatniej modyfikacji: 02.12.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json