UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

herbata

Chronologizacja

1731, Kart XVII-XVIII
Nazwa herba thee notowana już w 1716 r.

Pochodzenie

hol. herba thee

n.-łac. herba thea

z chiń. tē 'herbata (roślina)'

Pierwotnie była to nazwa handlowa herbaty (z łac. herba 'zioło', hol. thee i z tego n.-łac. thea 'herbata'); jako pierwsi (na pocz. XVII w.) przywieźli ją z Chin do Europy Holendrzy.

1.a roślina

Definicja

krzew o białych lub różowych kwiatach i lśniących skórzastych liściach, z których przyrządza się aromatyczny napój

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny uprawne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

roślina

Połączenia

cejlońska, japońska herbata; herbata chińska, indyjska
kraj, ojczyzna; plantacje, plantator; uprawa; zbiór herbaty

Cytaty

	Wyżyna Assam to najwilgotniejszy i najtrudniejszy do uprawy herbaty teren na świecie. źródło: NKJP: Krystyna Hammele, Małgorzata Kaczmarek: Bursztynowe misterium, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1998-11-06
	W porze obiadu, kiedy spał najmocniej, w jego domu pojawił się angielski plantator herbaty ze służącym, Hindusem w białym turbanie. źródło: NKJP: Magdalena Tulli: W czerwieni, 1999
	Zbiór herbaty to była ceremonia o religijnej surowości. źródło: NKJP: Ucieczka do mitologii, Dziennik Polski, 2002-10-12
	Obecnie plantacje herbaty zakłada się także w innych jeszcze krajach, gdzie istnieją po temu odpowiednie warunki naturalne — w Kamerunie i Ekwadorze, Zambii i Malawi, na Madagaskarze i Nowej Zelandii. źródło: NKJP: E.K.: Cejlońska herbata, Poznaj Świat nr 4, 1987

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	herbata	herbaty
D.	herbaty	herbat

C.	herbacie	herbatom
B.	herbatę	herbaty
N.	herbatą	herbatami
Ms.	herbacie	herbatach
W.	herbato	herbaty

Inne uwagi

Zwykle lp

1.b liście

Definicja

młode liście i pączki herbaty - rośliny

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny uprawne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

używka

Połączenia

czarna, czerwona, zielona; liściasta herbata; herbata ekspresowa, liściasta, sypana
opakowanie, paczka herbaty
fusy; puszki po herbacie
herbata parzy się
importować; parzyć herbatę

Cytaty

Parzy się herbata.

źródło: NKJP: Sonia Raduńska: Kartki z białego zeszytu, 2008

Z torby wyleciała paczka herbaty, a tenisistka na prośbę operatorów wyciągnęła rakietę i cierpliwie pozowała.

źródło: NKJP: Wojciech Nowosielski, Piotr Płatek: Tenis. Ola Olsza zaczynała od gimnastyki, Gazeta Wyborcza, 1995-07-11

Sięgnął po kubek stojący w zlewozmywaku - ten sam slogan co na budziku - wypłukał fusy po herbacie i napełnił go wodą z kranu.

źródło: NKJP: Rafał Klunder: Bezdomność na sprzedaż, Akant, 2007-03

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	herbata	herbaty
D.	herbaty	herbat

C.	herbacie	herbatom
B.	herbatę	herbaty
N.	herbatą	herbatami
Ms.	herbacie	herbatach
W.	herbato	herbaty

1.c napój

Definicja

napój z suszonych liści herbaty - rośliny

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

napój

Połączenia

aromatyczna; ciepła, gorąca, zimna; lekka, mocna, słaba; mrożona; zabielana herbata; herbata ekspresowa, liściasta
herbata z termosu
herbata z cytryną, z mlekiem, z sokiem
herbata w filiżankach
zastawa do herbaty
termos z herbatą
cukier w herbacie
herbata wystygła
napić się herbaty
nalewać; pić herbatę
podejmować kogoś herbatą
moczone w herbacie

Cytaty

	Przekonujący był chleb na stole i ciepła herbata. źródło: NKJP: Anna Nasiłowska: Księga początku, 2002
	Wystygła herbata w filiżankach, zapadł wieczór, minął kolejny dzień. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Wieże z kamienia, 2004
	Na śniadanie mocna herbata z dwoma kawałkami szarego cukru. źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007
	Pyszna, gorąca herbata z termosu w kubkach z serduszkiem. źródło: NKJP: Sonia Raduńska: Białe zeszyty, 2005
	Jednak tylko zabielana herbata cieszyła się ogromnym powodzeniem. źródło: NKJP: Podróże - Tajemnice indyjskich kolei, Dziennik Polski, 2001-02-20

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	herbata	herbaty
D.	herbaty	herbat

C.	herbacie	herbatom
B.	herbatę	herbaty
N.	herbatą	herbatami
Ms.	herbacie	herbatach
W.	herbato	herbaty

1.d porcja

Definicja

porcja (szklanka, filiżanka) napoju z liści herbaty - rośliny

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

Połączenia

dwie, trzy, cztery herbaty; pięć, dziesięć... herbat

Cytaty

Oglądaliśmy zdjęcia, żartowaliśmy, wypiliśmy po trzy herbaty i wtrząchnęliśmy półtorej bombonierki czekoladek capriccio.

źródło: NKJP: Jacek Hugo-Bader: Widok ze stuletniej morwy, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1997-02-07

Kelner przyniósł pięć herbat, otworzył butelkę wódki i nalewał sprawnie do kieliszków na wysokich nóżkach.

źródło: NKJP: Leon Pawlik: Ankara, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	herbata	herbaty
D.	herbaty	herbat

C.	herbacie	herbatom
B.	herbatę	herbaty
N.	herbatą	herbatami
Ms.	herbacie	herbatach
W.	herbato	herbaty

2.a zioła

Definicja

spreparowane liście niektórych gatunków roślin mające właściwości lecznicze

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

Połączenia

lipowa, miętowa, ziołowa herbata
pudełko po herbacie

Cytaty

Anglik podnosi się, gasi gaz, mnie w dłoniach kartonowe pudełko po ziołowej herbacie i wreszcie skupia wzrok na podświetlonym jarzeniówką słoju, w którym mieni się turkusowo kolejny polski cocktail.

źródło: NKJP: Piotr Siemion: Niskie łąki, 2000

Teraz, oprócz brązowych pakunków z miejscowymi ziołami, były wystawione też kartoniki z pomarańczowym wzorkiem, z napisem po niemiecku, że to jakaś herbata ziołowa, prawdziwy ersatz herbaty domowej.

źródło: NKJP: Roman Antoszewski: Kariera na trzy karpie morskie, 2000

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	herbata	herbaty
D.	herbaty	herbat

C.	herbacie	herbatom
B.	herbatę	herbaty
N.	herbatą	herbatami
Ms.	herbacie	herbatach
W.	herbato	herbaty

2.b napar

Definicja

napar z herbaty - ziół

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

napar, napój

Połączenia

herbata z dziurawca, głogu, lipy, malin
filiżanka herbaty
nalewać; napić się herbaty

Cytaty

	Zaraz będziesz musiał sobie pójść. Ale przed wyjściem wysuszę ci skarpetki i napijemy się gorącej herbaty z lipy. źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Rebelia, 2007
	Zahir nalewa sobie miętowej herbaty z dzbana z długim dziobem. źródło: NKJP: Grzegorz Kapla: Smutek w cieniu piramid, Polityka nr 2688, 2009-01-17
	Wypracowanie takiego rytuału (szlafrok i filiżanka ziołowej herbaty w nowych dekoracjach) pomaga wyciszyć się przed snem, łagodnie oderwać od problemów dnia. źródło: NKJP: Elżbieta Smoleńska: Dobrze spać, żeby dobrze się obudzić, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1993-03-05
	Zmotoryzowani goście gasili jednak pragnienie herbatami z głogu, lipy, dziurawca, kawą zbożową czy żętycą. źródło: NKJP: Demokratyczny prosiak, Tygodnik Podhalański nr 48, 1996
	Malinowy sok i lipowa herbata plus pierzyna - tak wyglądała domowa kuracja zalecana przez nasze prababki. źródło: NKJP: Pejzaż - Lato w butelkach, Dziennik Polski, 2002-08-17

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	herbata	herbaty
D.	herbaty	herbat

C.	herbacie	herbatom
B.	herbatę	herbaty
N.	herbatą	herbatami
Ms.	herbacie	herbatach
W.	herbato	herbaty

3. przyjęcie

Definicja

skromne przyjęcie popołudniowe lub wieczorne

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

synonimy:

herbatka

Połączenia

herbaty proszone
przyjmować kogoś na herbacie

Cytaty

Po wprowadzeniu w życie jakiegoś wariackiego planu, uznanego przez środowisko za wysoce naganny, jego autora poinformowano, że nie będzie mile widzianym gościem w czasie cotygodniowych jour'ków (czyt. żurków), czyli określonych dni tygodnia, kiedy państwo domu przyjmowali tradycyjnie na herbacie, czyli podwieczorku, wszystkich krewnych i przyjaciół, którzy byli właśnie w mieście i chcieli przyjść.

źródło: NKJP: Zdzisław Morawski: Gdzie ten dom, gdzie ten świat, Twój Styl, 1997

Krzywiono się na nowomodne przyjęcia, na herbaty proszone i tańcujące - popołudniowe lub wieczorne spotkania towarzyskie, zawdzięczające swą nazwę podawanemu podczas nich napojowi.

źródło: NKJP: Powiedz mi, co jesz..., Dziennik Polski, 2003-06-14

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	herbata	herbaty
D.	herbaty	herbat

C.	herbacie	herbatom
B.	herbatę	herbaty
N.	herbatą	herbatami
Ms.	herbacie	herbatach
W.	herbato	herbaty

Inne uwagi

zwykle lp

Frazeologizmy

i po herbacie
po herbacie

Data ostatniej modyfikacji: 06.12.2021