UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

cebula

Chronologizacja

1419, SStp
Jako składnik nazwy botanicznej psia cebula

Pochodzenie

śr.-w.-niem. zibolle / zebülle / zwibole

z łac. caepulla / caepula

1.a roślina

Definicja

bot. 
roślina o rurkowatych liściach, z jadalnym, podziemnym pędem w kształcie kuli, o ostrym smaku i zapachu, stosowana jako warzywo, przyprawa i lek

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny uprawne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  warzywo

Połączenia

  • łan, zagony; uprawa cebuli
  • grzędy z cebulą

Cytaty

Truskawki co prawda się skończyły, ale mój gospodarz ma spore zagony cebuli i marchwi.

źródło: NKJP: Gastarbeiterzy nad Wisłą, Dziennik Polski, 2000-07-01

W uprawie cebuli na dymkę zastosowanie etefonu 42 dni po wschodach (400 g/ha) spowodowało znaczne zwiększenie plonu i pozwoliło zaoszczędzić nasiona [154].

źródło: NKJP: Leszek S. Jankiewicz: Regulatory wzrostu i rozwoju roślin: zastosowanie w ogrodnictwie, rolnictwie, leśnictwie i w kulturach tkanek: praca zbiorowa, 1997

[...] miał taki łan cebuli, że w dwa lata byś tego nie zjadł.

źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1998

Laguny obfitowały w ptactwo i ryby, a tuż za bramami rozciągały się starannie uprawiane grzędy z cebulą i szczypiorkiem oraz bujne sady uginające się pod ciężarem granatów, jabłek, fig i oliwek.

źródło: NKJP: Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne, 1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cebula
cebule
D. cebuli
cebuli
neut
cebul
char
C. cebuli
cebulom
B. cebulę
cebule
N. cebulą
cebulami
Ms. cebuli
cebulach
W. cebulo
cebule

1.b do jedzenia

Definicja

jadalna część cebuli - rośliny, mająca kształt kulisty, osłonięta suchymi brązowożółtymi łuskami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Połączenia

  • czerwona; duża, średnia; krojona, pokrojona; młoda; obrana; podsmażana, przypieczona, przyrumieniona, smażona; suszona; utarta cebula; cebula zasmażana
  • krążki, talarki; worek; woń, zapach cebuli
  • syrop; zasmażka z cebuli
  • jajecznica, kiełbasa, smalec, śledź; stragan z cebulą
  • śledź w cebuli
  • dodać do czegoś cebuli
  • krajać, siekać, smażyć, zeszklić cebulę
  • śmierdzieć cebulą
  • jajka barwione w cebuli

Cytaty

Składniki potrzebne do ich przygotowania to: mąka, jajko i farsz a w nim ziemniaki, cebula zasmażana i ser biały oraz przyprawy; farsz, władowany w ciasto lepimy w kształcie pierożków i gotujemy w posolonej wodzie.

źródło: NKJP: (ma.w): Dziewczyna z walizką, Nowiny Raciborskie, 2005-12-20

Korzyńska siekała cebulę i przekomarzała się z Mieszkiem.

źródło: NKJP: Irena Matuszkiewicz: Nie zabijać pająków, 2007

Dodaje się pokrojoną cebulę, zieloną pietruszkę, którą się później odrzuca.

źródło: NKJP: Pejzaż - Francuski notes: Szaszłyk z mięczaka, Dziennik Polski, 2002-11-09

W minioną sobotę dziesięciokilowy worek cebuli wyceniano na 8 zł, piętnastokilogramowy - na 12 złotych.

źródło: NKJP: A.Fidrysiak: Bazar: Do bani!,Tygodnik Ciechanowski, 2002-11-21

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cebula
cebule
D. cebuli
cebuli
neut
cebul
char
C. cebuli
cebulom
B. cebulę
cebule
N. cebulą
cebulami
Ms. cebuli
cebulach
W. cebulo
cebule

2. tulipana

Definicja

bot. 
podziemna część roślin w kształcie kulistej bulwy ukształtowanej z wielu mięsistych liści, z której wyrasta łodyga

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Połączenia

  • posadzone; wykopane cebule
  • cebula tulipana; cebule hiacynta, lilii, roślin ozdobnych
  • cebule i nasiona
  • opakowanie z cebulami
  • sadzić; wykopywać cebule

Cytaty

W porównaniu z cebulą tulipana, narcyz wytwarza więcej mięsistych łusek, w których zgromadzone są materiały zapasowe.

źródło: NKJP: Narcyz w tafli wody, Dziennik Polski, 2003-04-09

Firmy te wpłynęły również na naszych handlowców, którzy zaczęli bardziej dbać o polskiego klienta, oferując nam ładnie opakowane nasiona czy cebule roślin ozdobnych.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 20.09.1995

Stworzył duże laboratorium kultur tkankowych, produkujące cebule lilii na eksport do Holandii, oraz firmę specjalizującą się w centralach klimatyzacyjnych.

źródło: NKJP: Grupa trzymająca kije, Polityka, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cebula
cebule
D. cebuli
cebuli
neut
cebul
char
C. cebuli
cebulom
B. cebulę
cebule
N. cebulą
cebulami
Ms. cebuli
cebulach
W. cebulo
cebule

3. kopuła

Definicja

kopuła budynku, przypominająca kształtem cebulę - podziemną jadalną część rośliny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  kopuła

Połączenia

  • cebule cerkwi
  • rekonstrukcja cebuli

Cytaty

Prace, które powinny zakończyć się w październiku, obejmą zrekonstruowanie kopuły, czyli tzw. cebuli nad środkową nawą kościoła.

źródło: NKJP: (SUB): Rekonstrukcja cebuli, Dziennik Polski, 2003-09-24

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cebula
cebule
D. cebuli
cebuli
neut
cebul
char
C. cebuli
cebulom
B. cebulę
cebule
N. cebulą
cebulami
Ms. cebuli
cebulach
W. cebulo
cebule

Frazeologizmy

cebula siedmiolatka
ktoś ubiera się na cebulkę
ktoś ubiera się na cebulę
ktoś ubrał się na cebulkę
ktoś ubrał się na cebulę
Data ostatniej modyfikacji: 13.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj