UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

gruszka

Chronologizacja

1398, SStp

Pochodzenie

Zob. grusza

1.a drzewo

Definicja

drzewo o jajowatych liściach i białych kwiatach, uprawiane za względu na jadalne, słodkie i soczyste owoce o wydłużonym kształcie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

Relacje znaczeniowe

synonimy:  grusza
hiperonimy:  drzewo

Połączenia

  • pień gruszki
  • gruszki obrodziły
  • obtrząsnąć, ściąć, zasadzić gruszkę

Cytaty

Miało się naturalnie, jak to w rodzinie, różne pretensje do Kruczka, a to że czegoś tam nie przypilnował, a to że pozwolił komuś do sadu wejść i obtrząść gruszkę czy śliwkę, a to że pogryzł się z innymi.
psami, a to że ciągle pchły przynosi.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Widnokrąg, 1996

Odkleiła się od chłodnego pnia gruszki i pobiegła na ryneczek załatwiać prawdziwe interesy.

źródło: NKJP: Irena Matuszkiewicz: Nie zabijać pająków, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. gruszka
gruszki
D. gruszki
gruszek
C. gruszce
gruszkom
B. gruszkę
gruszki
N. gruszką
gruszkami
Ms. gruszce
gruszkach
W. gruszko
gruszki

1.b owoc

Definicja

owoc gruszki - drzewa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  grusza
hiperonimy:  owoc

Połączenia

  • dojrzała gruszka; dorodne; soczyste; suszone gruszki
  • gruszki w syropie
  • gruszki i jabłka
  • głowa, tułów; szafa w kształcie gruszki; piersi w kształcie gruszek
  • konfitury, kompot z gruszek
  • obrać gruszkę; zrywać gruszki

Cytaty

Obrać jabłko i gruszkę, pokrajać w ósemki, skropić trzema łyżkami sosu.

źródło: NKJP: Sałatka Klementyny, Pani nr 5, 1993

Wszyscy zrywali owoce, dorodne gruszki, a potem kąpali się w Narwi.

źródło: NKJP: S.Żagiel: Ulica Heleny i Szymona Syrkusów, Tygodnik Ciechanowski, 2002-05-26

No tak, gruszki w syropie, specjalność babci Mirki!

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Dziewczyny z Portofino, 2005

Gdzieś spadła dojrzała gruszka i klapnęła o ziemię.

źródło: NKJP: Andrzej Bobkowski: Szkice piórkiem: (Francja 1940-1944), 1957

Piersi w kształcie gruszek są ładniejsze niż te jabłkowite.

źródło: NKJP: Iwona L. Konieczna, Paweł Tomczyk: Szarlotka z ogryzków, 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. gruszka
gruszki
D. gruszki
gruszek
C. gruszce
gruszkom
B. gruszkę
gruszki
N. gruszką
gruszkami
Ms. gruszce
gruszkach
W. gruszko
gruszki

2. przedmiot

Definicja

przedmiot przypominający kształtem gruszkę – owoc

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Połączenia

  • gumowa gruszka; gruszka treningowa
  • gruszka betoniarki; żarówki
  • gruszka do betonu; do lewatywy; do odciągania wydzieliny

Cytaty

W rogu małej sali treningowej zamontowana została gruszka treningowa do mierzenia siły ciosów i czasu reakcji.

źródło: NKJP: Olgierd Kwiatkowski: BOKS. Przed mistrzostwami Europy w Vejle, Gazeta Wyborcza, 1996-03-29

Dzisiaj kupujemy sobie działkę, ale nie wiemy, czy naszym sąsiadem nie będzie człowiek, który ma transport koncesjonowany i trzy gruszki do wożenia betonu.

źródło: NKJP: Janusz Michalczak: Fatum nie istnieje, Dziennik Polski, 2002-07-03

Trzeba przynieść swoją gruszkę do lewatywy.

źródło: NKJP: Rodzić po ludzku, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1994-12-22

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. gruszka
gruszki
D. gruszki
gruszek
C. gruszce
gruszkom
B. gruszkę
gruszki
N. gruszką
gruszkami
Ms. gruszce
gruszkach
W. gruszko
gruszki

Frazeologizmy

czapka gruszek
gruszki na wierzbie
ktoś nie zasypia gruszek w popiele
ktoś nie zasypuje gruszek w popiele
ni z gruszki, ni z pietruszki
Data ostatniej modyfikacji: 21.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json