UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

śliwa

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. śliwa
śliwy
D. śliwy
śliw
C. śliwie
śliwom
B. śliwę
śliwy
N. śliwą
śliwami
Ms. śliwie
śliwach
W. śliwo
śliwy

Pochodzenie

psł. *sliva 'drzewo Prunus domestica i jego owoc'

1.a drzewo

Definicja

drzewo o jajowatych liściach i białych kwiatach, uprawiane ze względu na jadalne owoce o różowoczerwonej, fioletowej lub żółtej barwie, kulistym lub wydłużonym kształcie, słodkim smaku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

Relacje znaczeniowe

synonimy:  śliwka
hiperonimy:  drzewo

Połączenia

  • dzika, zdziczała; ozdobna śliwa
  • śliwa i czereśnia, śliwa i grusza
  • odmiana; drzewa, kwiat, owoc; choroba śliwy
  • śliwa kwitnie, rośnie gdzieś

Cytaty

Sąsiadka z parteru skarżyła się, że ma ciemno i wilgoć w domu z powodu drzewa. Nie chce mi się w to wierzyć, bo śliwa rosła co najmniej kilka metrów od jej okien.

źródło: NKJP: Nocne karczowanie, Dziennik Polski, 2002-07-01

Sadownicy byli w dobrych nastrojach, bowiem w tym roku, mimo kapryśnej pogody, zapowiadają się udane zbiory. - Obrodziły śliwy, jabłonie i grusze - podsumowuje Jacenty Musiał ze Starostwa Powiatowego w Limanowej.

źródło: NKJP: Zapowiedź obfitych zbiorów, Dziennik Polski, 2001-09-10

Dobrze przyrządzony ryż po kreolsku powinien być sypki i biały. Jak kwiaty śliwy, jak śnieg.

źródło: NKJP: Biały jak kwiat śliwy, Dziennik Polski, 2001-05-26

W jego ogrodzie, na jednym drzewie śliwy, rodzą się aż trzy gatunki owoców.

źródło: NKJP: Janusz Pawul: Potęga smaku, Gazeta Wrocławska, 2005-09-30

1.b owoc

Definicja

duża śliwka - owoc

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  śliwka

Połączenia

  • suszona śliwa
  • kasza, pierogi ze śliwami

Cytaty

Dla śmiałków z poszczególnych sołectw przewidziano zmagania w pluciu pestką ze śliwy na odległość, obieraniu jabłka z zachowaniem jak najdłuższej łupiny, piciu piwa przez rurkę na czas, rzucie beretem sołtysa na odległość itp.

źródło: NKJP: (ELO): W Łącku odbędzie się Dzień Śliwowicy i Owocobrania, Gazeta Krakowska, 2007-09-01

Pamiętam beztroskie kąpiele w Kamienicy i przede wszystkim przepyszne powidła ze śliw i z róży.

źródło: NKJP: Moje sądeckie związki, Dziennik Polski, 2002-07-30

Potraw powinno być sześć lub dwanaście. Jako pierwsze danie podaje się kapustę. Pozostałe to żur z grzybami i ziemniakami, groch, fasola, kasza, pierogi z suszonymi śliwami.

źródło: NKJP: Tadeusz Mędzelowski: Wieczór miłości, Dziennik Polski, 2006-12-23

2. siniak

Definicja

pot. 
ekspresywnie o śliwie - śladzie na ciele człowieka

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Relacje znaczeniowe

synonimy:  śliwka
hiperonimy:  siniak

Połączenia

  • śliwa pod okiem
  • śliwa na czole

Cytaty

Spoglądam w lustro i okazuje się, że mam podbite oko, że siny krwiak mam wokół oka i śliwa mi tam rośnie coraz większa.

źródło: NKJP: Dawid Bieńkowski: Biało-czerwony, 2007

Ale na widok wielkiej śliwy pod okiem i rozciętej wargi sam musiał się hamować, żeby mu nie dołożyć gościńca od siebie. - Jeszcze się z tobą policzę - warknął na zestrachanego żołnierza [...].

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

Uderzył głową w muldę z mułu na dnie rzeki. - Przez cztery lata miałem śliwę na czole - mówi Witek. - Jeszcze dziś ją czuję, choć jej nie widać.

źródło: NKJP: Anna Gronczewska: Więzień trzeciego piętra, Dziennik Łódzki, 2001-07-06

[...] dość często po treningu na mojej twarzy goszczą siniaki, śliwy, obtarcia.

źródło: Internet: fabrykasily.pl

Data ostatniej modyfikacji: 06.11.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json