UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dzieciak

Chronologizacja

SJPXVII, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. dziecię

1. ekspresywnie:

Cytaty

Odmiana

część mowy: rzeczownik

1.a człowiek od urodzenia do młodości

Definicja

pot. 
ekspresywnie o dziecku - człowieku w okresie od urodzenia do wieku młodzieńczego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia narodziny i dzieciństwo

Połączenia

  • biedny, ubogi; bystry, głupi, utalentowany, uzdolniony, zdolny; ciekawski; kapryśny, niesforny; uradowany; wystraszony; chory; piegowaty, rozczochrany; zaginiony dzieciak; miejscowe, okoliczne, osiedlowe, wiejskie; cygańskie, rumuńskie dzieciaki
  • dzieciak z domu dziecka; z rodziny (katolickiej, patologicznej...)
  • gromada, grupa, grupka dzieciaków
  • frajda dla dzieciaków
  • praca z dzieciakami
  • pomóc dzieciakowi
  • pobić dzieciaka
  • zajmować się dzieciakami

Cytaty

– Ręka rękę myje, jak to się u nas mówi, wszyscy zarobią, a w Polsce chore dzieciaki będą dalej leżały po korytarzach, w walących się szpitalach.

źródło: NKJP: Piotr Niklewicz: Niezwykła kariera Antoniego K., 2006

Musical „Pan Twardowski” był również twoim pomysłem. - Jako dzieciak widziałem go w Teatrze Komedia. To było niesamowite - zrobił na mnie ogromne wrażenie.

źródło: NKJP: M.Imielski: Życie jest przyjemne, Tygodnik Ciechanowski, 2003-03-30

Chłonę zapachy i kolory - i żal mi tych wszystkich dzieciaków wychowanych na supermarketach, które nigdy się nie dowiedzą, jak kłuje w palce świeżo zerwany ogórek.

źródło: NKJP: Kamila Sławińska: Nowy Jork. Przewodnik niepraktyczny, 2008

Mijamy stację, Pietuszka bierze benzynę. Przechodzi dzieciak z hot dogiem. Mam ochotę mu go wyrwać.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Polka, 2001

Mały Madras był bystrym dzieciakiem i powtarzał to, co usłyszał.

źródło: NKJP: Irena Matuszkiewicz: Nie zabijać pająków, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2, m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dzieciak
dzieciaki
rzadziej dzieciacy
D. dzieciaka
dzieciaków
C. dzieciakowi
dzieciakom
B. dzieciaka
dzieciaki
rzadziej dzieciaków
N. dzieciakiem
dzieciakami
Ms. dzieciaku
dzieciakach
W. dzieciaku
dzieciaki

1.b potomek rodziców

Definicja

pot. 
ekspresywnie o dziecku - człowieku, który został spłodzony i urodzony oraz zwykle jest wychowywany przez mężczyznę i kobietę, w stosunku do nich

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Rodzina członkowie rodziny

Połączenia

  • cudzy, własny dzieciak
  • mąż i dzieciaki; żona i dzieciaki
  • spłodzić; urodzić dzieciaka

Cytaty

Podwój swoje wysiłki w chwaleniu i nagradzaniu nawet najmniejszych sukcesów swoich dzieciaków i podziwiaj każdy przebłysk ich zdolności czy umiejętności.

źródło: NKJP: Kuba Jabłoński: Rozwód. Jak go przeżyć?, 2000

Jedna z matek z małymi dziećmi zapytana, gdzie będzie mieszkać, odpowiada: - Tam na Rybitwie, pokój, kuchnia wąska, z trójką dzieci i brat z dzieciakiem i żoną.

źródło: NKJP: I.Koba: Dymy nad Pułtuskiem, Tygodnik Ciechanowski, 2006-04-07

Ahmed spędzał tam całe dnie. Jego ojciec był jednym z ochroniarzy Dudajewa i często zabierał dzieciaka ze sobą na służbę. Ahmed siedział więc w kancelarii i bawił się karabinami.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Wieże z kamienia, 2004

Ano tak, często zapominam o tym, że przecież dzieciak Sławków jest już całkiem sporawy. Ma chyba ponad rok, więc już takimi wierszykami mogą go raczyć.

źródło: NKJP: Andrzej Horubała: Farciarz, 2003

[...] gubernator obwodu ulianowskiego (ojczyzny Lenina) [...] postanowił mianowicie nagrodzić te pracownice swojego urzędu lub żony swoich urzędników, które urodzą dzieciaka dokładnie 12 czerwca, w Dniu Niepodległości Rosji.

źródło: NKJP: Krystyna Kurczab-Redlich: Głową o mur Kremla, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2, m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dzieciak
dzieciaki
rzadziej dzieciacy
D. dzieciaka
dzieciaków
C. dzieciakowi
dzieciakom
B. dzieciaka
dzieciaki
rzadziej dzieciaków
N. dzieciakiem
dzieciakami
Ms. dzieciaku
dzieciakach
W. dzieciaku
dzieciaki

Składnia

bez ograniczeń + dzieciak +
(CZYJ)
bez ograniczeń + dzieciak +
(KOGO)

2. dorosły

Definicja

pot. 
dorosły człowiek, który zachowuje się niepoważnie, niedojrzale i nierozsądnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dzieciuch

Połączenia

  • duży dzieciak

Cytaty

– A inni co na to? Są przecież zmiennicy, ochrona... – Panie Zygmuncie! Ależ z pana dzieciak! Nabrali wody w usta i udają, że wszystko w porządku!

źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Czwarte niebo, 2003

– Wiesz, Wronek, może jednak damy sobie spokój? I tak mu już dopiekliśmy. – No nie, nie bądź dzieciak. Jak pękasz, to daj mi bombę, ja sam to załatwię. Nie potrzebuję mięczaka.

źródło: NKJP: Jarosław Maślanek: Haszyszopenki, 2008

[...]w wieczór wręczenia Aureliuszowi oficjalnej nominacji do składu Forum Doradców, oznajmiła: – Beze mnie byłbyś nikim. Wyśmiał ją, ale minę miał niepewną. Dzieciak. Pasjonat, który przerywał jej oglądanie filmu, bo właśnie wyczytał w prasie, że ryby w rzekach poniżej wielkich miast tracą męskość.

źródło: NKJP: Piotr Siemion: Finimondo, 2004

[...] nie przepędziła go na cztery wiatry, kiedy odkryła, jakiego rodzaju jest człowiekiem. Miała do niego słabość, a może i on w rzeczywistości nie był draniem, tylko słabym, trochę upośledzonym, trochę nawiedzonym, nieszczęśliwym dużym dzieciakiem.

źródło: NKJP: Maria Rostworowska: Portret za mgłą. Opowieść o Oldze Boznańskiej, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2, m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dzieciak
dzieciaki
rzadziej dzieciacy
D. dzieciaka
dzieciaków
C. dzieciakowi
dzieciakom
B. dzieciaka
dzieciaki
rzadziej dzieciaków
N. dzieciakiem
dzieciakami
Ms. dzieciaku
dzieciakach
W. dzieciaku
dzieciaki

Frazeologizmy

ktoś robi dziecko komuś
ktoś robi dzieciaka komuś
ktoś majstruje dzieciaka komuś
ktoś zrobił dziecko komuś
ktoś zmajstrował dzieciaka komuś
ktoś zrobił dzieciaka komuś
Data ostatniej modyfikacji: 10.04.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json