UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dożywać

Chronologizacja

1823, Bazyli Popiel, Myśli o skutecznym sposobie nauczania w szkołach publicznych religii chrześcijańskiej, polona.pl

Pochodzenie

Zob. żyć

1. do emerytury

Definicja

żyć aż do jakiejś chwili

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  doczekiwać

Połączenia

  • dożywać czterdziestki, pięćdziesięciu lat; (dorosłego, sędziwego, słusznego, średniego...) wieku; wieku (emerytalnego, przekwitania...); długich lat; piątych, dziesiątych, dziewiętnastych urodzin; emerytury; starości
  • dożywać do pełnoletności, do czterdziestki, do pięćdziesięciu lat; do emerytury, do jubileuszu; do (dorosłego, sędziwego, słusznego, średniego...) wieku; do wieku (emerytalnego, przekwitania...); do starości;
  • dożywać w dobrej kondycji, w zdrowiu; w spokoju, w samotności; w ubóstwie

Cytaty

To optymistyczny wariant. Gorszy: idziemy siedzieć całą paczką. I całkiem gówniany: jako koronny świadek nie dożywam procesu.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Dobry powód, by zabijać, 2005

[...] zaczęły napływać wieści o tajemniczej, powodującej paraliż zarazie wywoływanej przez trujące zielska, które pozbawieni strawy ludzie [...] przyrządzali na wieczerzę. Kobietom mleko wysychało w piersiach, mężczyźni zaś, którzy dożywali czterdziestu lat, stawali się starcami.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2002

Choroba ta przenoszona jest genetycznie i jak na razie jest nieuleczalna [...]. Ludzie, którzy na nią cierpią, zwykle nie dożywają do swych 19. urodzin.

źródło: NKJP: (MAJER): Dla nieuleczalnie chorych, Dziennik Polski, 2001-12-17

Ludzie dożywają późnego wieku, jeśli im to sądzone.

źródło: NKJP: Małgorzata Saramonowicz: Lustra, 1999

- Rzeczywiście, dąb szypułkowy jest jednym najważniejszych w Polsce drzew liściastych. Żyje przeciętnie 600 - 800 lat, w sprzyjających warunkach dożywa 1500 lat.

źródło: NKJP: (PK): Dwa tysiące dębów, Dziennik Polski, 2001-02-02

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. dożywam
dożywamy
2 os. dożywasz
dożywacie
3 os. dożywa
dożywają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. dożywałem
+(e)m dożywał
dożywałam
+(e)m dożywała
dożywałom
+(e)m dożywało
dożywaliśmy
+(e)śmy dożywali
dożywałyśmy
+(e)śmy dożywały
2 os. dożywałeś
+(e)ś dożywał
dożywałaś
+(e)ś dożywała
dożywałoś
+(e)ś dożywało
dożywaliście
+(e)ście dożywali
dożywałyście
+(e)ście dożywały
3 os. dożywał
dożywała
dożywało
dożywali
dożywały

bezosobnik: dożywano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę dożywał
będę dożywać
będę dożywała
będę dożywać
będę dożywało
będę dożywać
będziemy dożywali
będziemy dożywać
będziemy dożywały
będziemy dożywać
2 os. będziesz dożywał
będziesz dożywać
będziesz dożywała
będziesz dożywać
będziesz dożywało
będziesz dożywać
będziecie dożywali
będziecie dożywać
będziecie dożywały
będziecie dożywać
3 os. będzie dożywał
będzie dożywać
będzie dożywała
będzie dożywać
będzie dożywało
będzie dożywać
będą dożywali
będą dożywać
będą dożywały
będą dożywać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. dożywajmy
2 os. dożywaj
dożywajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. dożywałbym
bym dożywał
dożywałabym
bym dożywała
dożywałobym
bym dożywało
dożywalibyśmy
byśmy dożywali
dożywałybyśmy
byśmy dożywały
2 os. dożywałbyś
byś dożywał
dożywałabyś
byś dożywała
dożywałobyś
byś dożywało
dożywalibyście
byście dożywali
dożywałybyście
byście dożywały
3 os. dożywałby
by dożywał
dożywałaby
by dożywała
dożywałoby
by dożywało
dożywaliby
by dożywali
dożywałyby
by dożywały

bezosobnik: dożywano by

bezokolicznik: dożywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: dożywając

gerundium: dożywanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dożywanie
dożywania
D. dożywania
dożywań
C. dożywaniu
dożywaniom
B. dożywanie
dożywania
N. dożywaniem
dożywaniami
Ms. dożywaniu
dożywaniach
W. dożywanie
dożywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: dożywający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. dożywający
dożywający
dożywający
dożywające
dożywająca
D. dożywającego
dożywającego
dożywającego
dożywającego
dożywającej
C. dożywającemu
dożywającemu
dożywającemu
dożywającemu
dożywającej
B. dożywającego
dożywającego
dożywający
dożywające
dożywającą
N. dożywającym
dożywającym
dożywającym
dożywającym
dożywającą
Ms. dożywającym
dożywającym
dożywającym
dożywającym
dożywającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. dożywający
dożywający
dożywające
dożywające
D. dożywających
dożywających
dożywających
dożywających
C. dożywającym
dożywającym
dożywającym
dożywającym
B. dożywających
dożywających
dożywających
dożywające
N. dożywającymi
dożywającymi
dożywającymi
dożywającymi
Ms. dożywających
dożywających
dożywających
dożywających

imiesłów przymiotnikowy bierny: dożywany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. dożywany
dożywany
dożywany
dożywane
dożywana
D. dożywanego
dożywanego
dożywanego
dożywanego
dożywanej
C. dożywanemu
dożywanemu
dożywanemu
dożywanemu
dożywanej
B. dożywanego
dożywanego
dożywany
dożywane
dożywaną
N. dożywanym
dożywanym
dożywanym
dożywanym
dożywaną
Ms. dożywanym
dożywanym
dożywanym
dożywanym
dożywanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. dożywani
dożywani
dożywane
dożywane
D. dożywanych
dożywanych
dożywanych
dożywanych
C. dożywanym
dożywanym
dożywanym
dożywanym
B. dożywanych
dożywanych
dożywanych
dożywane
N. dożywanymi
dożywanymi
dożywanymi
dożywanymi
Ms. dożywanych
dożywanych
dożywanych
dożywanych

odpowiednik aspektowy: dożyć

Składnia

Rz żywotny + dożywać +
CZEGO
Rz żywotny + dożywać +
do CZEGO

2. w domu starców

Definicja

książk. 
być w końcowej fazie życia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia starzenie się

Połączenia

  • dożywać w domu, w domu starości, w przytułku, w schronisku; w dobrej kondycji, w zdrowiu; w spokoju, w samotności; w ubóstwie

Cytaty

W prehistorii kobiety w wieku pani Lidii albo już dawno leżały w Matce-Ziemi, albo dożywały swoich dni otoczone gromadą wnucząt i mełły w bezzębnych wargach prastare opowieści o bóstwach [...].

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Balzakiana, 2008

Osiedlili się z Henrykiem na powrót w Ciechanowie, by dożywać starości w bardziej cywilizowanych warunkach w jednym ze spółdzielczych bloków na Aleksandrówce.

źródło: NKJP: A.Fidrysiak: Duży kłopot z małym lasem, Tygodnik Ciechanowski, 2005-07-21

Poprzedniej kucharce, która nie nadawała się już do kucharowania, nie kazał iść precz. Dożywała sobie powolutku.

źródło: NKJP: Joanna Siedlecka: Jaśnie Panicz: o Witoldzie Gombrowiczu, 1987

Przez 13 sezonów Gary Payton był wierny barwom Seattle SuperSonics. Później przeszedł do L. A. Lakers w nadziei na wywalczenie tytułu mistrza NBA, a obecnie dożywa sportowej emerytury w Bostonie.

źródło: NKJP: Bartosz Trzebiatowski: Była zemsta, Polska Głos Wielkopolski, 2004-12-13

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. dożywam
dożywamy
2 os. dożywasz
dożywacie
3 os. dożywa
dożywają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. dożywałem
+(e)m dożywał
dożywałam
+(e)m dożywała
dożywałom
+(e)m dożywało
dożywaliśmy
+(e)śmy dożywali
dożywałyśmy
+(e)śmy dożywały
2 os. dożywałeś
+(e)ś dożywał
dożywałaś
+(e)ś dożywała
dożywałoś
+(e)ś dożywało
dożywaliście
+(e)ście dożywali
dożywałyście
+(e)ście dożywały
3 os. dożywał
dożywała
dożywało
dożywali
dożywały

bezosobnik: dożywano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę dożywał
będę dożywać
będę dożywała
będę dożywać
będę dożywało
będę dożywać
będziemy dożywali
będziemy dożywać
będziemy dożywały
będziemy dożywać
2 os. będziesz dożywał
będziesz dożywać
będziesz dożywała
będziesz dożywać
będziesz dożywało
będziesz dożywać
będziecie dożywali
będziecie dożywać
będziecie dożywały
będziecie dożywać
3 os. będzie dożywał
będzie dożywać
będzie dożywała
będzie dożywać
będzie dożywało
będzie dożywać
będą dożywali
będą dożywać
będą dożywały
będą dożywać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. dożywajmy
2 os. dożywaj
dożywajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. dożywałbym
bym dożywał
dożywałabym
bym dożywała
dożywałobym
bym dożywało
dożywalibyśmy
byśmy dożywali
dożywałybyśmy
byśmy dożywały
2 os. dożywałbyś
byś dożywał
dożywałabyś
byś dożywała
dożywałobyś
byś dożywało
dożywalibyście
byście dożywali
dożywałybyście
byście dożywały
3 os. dożywałby
by dożywał
dożywałaby
by dożywała
dożywałoby
by dożywało
dożywaliby
by dożywali
dożywałyby
by dożywały

bezosobnik: dożywano by

bezokolicznik: dożywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: dożywając

gerundium: dożywanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dożywanie
dożywania
D. dożywania
dożywań
C. dożywaniu
dożywaniom
B. dożywanie
dożywania
N. dożywaniem
dożywaniami
Ms. dożywaniu
dożywaniach
W. dożywanie
dożywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: dożywający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. dożywający
dożywający
dożywający
dożywające
dożywająca
D. dożywającego
dożywającego
dożywającego
dożywającego
dożywającej
C. dożywającemu
dożywającemu
dożywającemu
dożywającemu
dożywającej
B. dożywającego
dożywającego
dożywający
dożywające
dożywającą
N. dożywającym
dożywającym
dożywającym
dożywającym
dożywającą
Ms. dożywającym
dożywającym
dożywającym
dożywającym
dożywającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. dożywający
dożywający
dożywające
dożywające
D. dożywających
dożywających
dożywających
dożywających
C. dożywającym
dożywającym
dożywającym
dożywającym
B. dożywających
dożywających
dożywających
dożywające
N. dożywającymi
dożywającymi
dożywającymi
dożywającymi
Ms. dożywających
dożywających
dożywających
dożywających

imiesłów przymiotnikowy bierny: dożywany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. dożywany
dożywany
dożywany
dożywane
dożywana
D. dożywanego
dożywanego
dożywanego
dożywanego
dożywanej
C. dożywanemu
dożywanemu
dożywanemu
dożywanemu
dożywanej
B. dożywanego
dożywanego
dożywany
dożywane
dożywaną
N. dożywanym
dożywanym
dożywanym
dożywanym
dożywaną
Ms. dożywanym
dożywanym
dożywanym
dożywanym
dożywanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. dożywani
dożywani
dożywane
dożywane
D. dożywanych
dożywanych
dożywanych
dożywanych
C. dożywanym
dożywanym
dożywanym
dożywanym
B. dożywanych
dożywanych
dożywanych
dożywane
N. dożywanymi
dożywanymi
dożywanymi
dożywanymi
Ms. dożywanych
dożywanych
dożywanych
dożywanych

odpowiednik aspektowy: dożyć

Składnia

Rz żywotny + dożywać +
CZEGO

Frazeologizmy

ktoś/coś dożywa swoich dni
ktoś/coś dożywa swoich lat
ktoś/coś dożywa swoich dni
ktoś/coś dożywa swoich lat
Data ostatniej modyfikacji: 29.04.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json