UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

karczma

Chronologizacja

1391, SStp
W postaci: kaczma

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. karczma
karczmy
D. karczmy
karczem
C. karczmie
karczmom
B. karczmę
karczmy
N. karczmą
karczmami
Ms. karczmie
karczmach
W. karczmo
karczmy

Inne uwagi

W D. lm używa się również formy karczm

Pochodzenie

psł. *kr̥čьma 'gospoda, oberża'

Definicja

dawniej budynek lub pomieszczenie przeznaczone na spotkania i zabawy ludowe, w którym sprzedawano posiłki i trunki

Noty o użyciu

Współcześnie wyraz odnoszony do lokali gastronomicznych o wystroju nawiązującym do tradycji dawnych karczm.
Używane w nazwach własnych, np. Biała Karczma, Karczma u Walusia, Michałowa Karczma, Karczma Śląska.

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Relacje znaczeniowe

synonimy:  oberża
hiperonimy:  lokal

Połączenia

  • drewniana; dworska, żydowska; wiejska; regionalna, tradycyjna; stylowa; miejscowa, najbliższa, przydrożna; dawna, stara, zabytkowa; słynna, znana; pusta karczma
  • karczma z Podwilka, z Rajska, ...
  • karczma z wyszynkiem
  • karczma w Bielanach, w Kościelisku, ...
  • karczma i młyn, karczma i zajazd
  • biesiada, posiady, spotkanie w karczmie
  • karczma stoi, zaprasza; powstała gdzieś
  • prowadzić, wybudować; odwiedzić karczmę
  • siedzieć, przesiadywać w karczmie

Cytaty

W karczmie Króla nie tylko można było zaspokoić swój głód i pragnienie. Właściciel organizował wieczorki taneczne i wycieczki. Pod karczmą czekały konie, które chętnych zawoziły w Tatry czy w Pieniny.

źródło: NKJP: Kulturalny Janosik, Tygodnik Podhalański, 1999

Tańce w przydrożnych karczmach, wesela, wyścigi wiejskich wozów, brawura woźniców i weselnych drużbów - to wszystko pociągało malarzy malujących sceny rodzajowe.

źródło: NKJP: Andrzej Warzecha, Malarstwo rodzajowe, Dziennik Polski, 2001-06-06

Najsłynniejsza wśród tych karczem była podobno karczma mojego późniejszego dziadka, w samym rynku, naprzeciw ratusza. Nie mówiło się zresztą nigdy karczma, lecz restauracja, bo karczmy tylko na wsiach są, obruszała się matka, gdy ktoś powiedział karczma.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Widnokrąg, 1996

- Wydaliśmy już 248 zezwoleń na sprzedaż alkoholi. Do rady napływają kolejne wnioski, miasto gwałtownie się rozrasta, przybywa karczm regionalnych, szałasów - argumentowali radni. Niektórzy z nich zastanawiali się w ogóle nad celowością limitu.

źródło: NKJP: (RAV): Picie w 300 punktach, Dziennik Polski, 2001-11-29

Frazeologizmy

karczma piwna
karczma wjezdna

Przysłowia

Dobrego (i) karczma nie zepsuje, (a) złego i kościół nie naprawi
Dobrego karczma nie zepsuje, złego i Kościół nie naprawi
Data ostatniej modyfikacji: 29.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json