Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *gospoda 'panowie, pan i pani, państwo, gospodarze, władcy, członkowie wyższej warstwy społecznej'
Znaczenia współczesne są wtórne: 'państwo, gospodarze' > 'dom pana, dom gościnny, zajazd, kwatera'.
1. na wsi
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | karczma wjezdna, oberża |
Połączenia
- wiejska gospoda, gospoda ludowa
- drzwi, podwórze, wnętrze, zaplecze; właściciel gospody
- wejść do gospody; wyjść z gospody
- odpocząć, spać, siedzieć w gospodzie
Cytaty
|
Przepychali się uporczywie od gospody do gospody, żeby znaleźć miejsce, gdzie mogliby zatrzymać się choć na chwilę i wzmocnić nadwątlone siły. źródło: NKJP: Iwona Surmik: Talizman złotego smoka, 2002 |
|
|
Tak też doszli do gospody, co stała przy drodze, którą wozacy zwozili drzewo z lasu do tartaku. źródło: NKJP: Wiesław Dymny: Opowiadania zwykłe, 1997 |
|
|
W uroczych wiejskich gospodach przy drewnianych stołach zjeść można świetne sery, specjały z warzyw czy smakowitą jagnięcinę. źródło: NKJP: Paulina Grych: Numer zerowy, 2007 |
|
|
Po drodze stanęli na nocleg w gospodzie. źródło: NKJP: Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne, 1963 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | gospoda |
gospody |
|
| D. | gospody |
gospód |
|
| C. | gospodzie |
gospodom |
|
| B. | gospodę |
gospody |
|
| N. | gospodą |
gospodami |
|
| Ms. | gospodzie |
gospodach |
|
| W. | gospodo |
gospody |
2. restauracja
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem
Połączenia
- miejscowa, najbliższa, pobliska, przydrożna; ulubiona gospoda
- drzwi, podwórze, wnętrze, zaplecze; właściciel gospody
- opuścić; zbudować gospodę
- wejść do gospody, wyjść z gospody
Cytaty
|
Trzy dni później, tak jak zostało to umówione w Bolkowie, udałem się w porze nony, wczesnym październikowym popołudniem, do znajdującej się w pobliżu kościoła Świętego Piotra gospody „Pod Kluczem Apostoła”. Karczma ta znana była szeroko w Legnicy z wybornego jadła i przedniego świdnickiego piwa (...) źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004 |
|
|
W tym celu z gospody ludowej „Szeherezada” udaliśmy się do ogrodu zoologicznego do klatki z orłem. źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania 1960-1965, 1965 |
|
|
Weszliśmy do gospody. W jednej sali była restauracja, w drugiej kawiarnia. Dym wisiał nisko, w szarych zwełnionych smugach. Kelner przyniósł wino. źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Busz po polsku, 2007 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | gospoda |
gospody |
|
| D. | gospody |
gospód |
|
| C. | gospodzie |
gospodom |
|
| B. | gospodę |
gospody |
|
| N. | gospodą |
gospodami |
|
| Ms. | gospodzie |
gospodach |
|
| W. | gospodo |
gospody |