Chronologizacja
Pochodzenie
1. mała buda
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo rodzaje budowli i ich cechy
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | buda |
Połączenia
- blaszana, drewniana; zielona, czerwona; licha, nędzna budka
- budka z blachy, z drewna, z tektury
- budka stoi gdzieś
- mieszkać, schować się, skryć się w budce
Cytaty
|
Na zdjęciu widać małą, drewnianą budkę, taki baraczek, który zapewne ustawicznie groził zawaleniem. W podobnym domku mieszkała rodzina Dole'ów, składająca się po pewnym czasie z sześciu osób [...]. źródło: NKJP: Stanisław Głąbiński: Polityka po amerykańsku, 1996 |
|
|
W dole, wśród nędznych budek skleconych z dykty i kartonowych pudeł paliło się ognisko i słychać było śpiewy. źródło: NKJP: Marek Miller: Pierwszy milion czyli Chłopcy z Mielczarskiego, 1999 |
|
|
Większość mieszka w budkach przykrytych dachami z blachy falistej. źródło: NKJP: Beata Pawlak: Zanim tu będzie Szwajcaria, Gazeta Wyborcza, 1993-09-25 |
|
|
Domy są puste, pilnuje ich kilku Cyganów, nie wchodzą do środka, palą ognisko w blaszanej budce nieopodal. źródło: NKJP: Marcin Kołodziejczyk: Romacja, Polityka, 2007-05-26 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | budka |
budki |
|
| D. | budki |
budek |
|
| C. | budce |
budkom |
|
| B. | budkę |
budki |
|
| N. | budką |
budkami |
|
| Ms. | budce |
budkach |
|
| W. | budko |
budki |
2. telefoniczna
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo rodzaje budowli i ich cechy
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | pomieszczenie |
Połączenia
- budka dróżnicza, dziennikarska, policyjna, sędziowska, strażnicza; telefoniczna
- budka celnika, dróżnika, portiera, spikera, strażnika, stróża, suflera, wartownika; straży granicznej
Cytaty
|
Rozluźnieni podjechali, może odrobinę zbyt prędko, w stronę budki kontroli celnej. źródło: NKJP: Manuela Gretkowska, Piotr Pietucha: Sceny z życia pozamałżeńskiego, 2003 |
|
|
Razem z pisarzem udają się do budki wartowników przy wejściu na rządowy teren. Próbują negocjować, żeby ich wpuścili. źródło: NKJP: Joanna Solska: Na Parkowej, Polityka, 2007-12-01 |
|
|
Obok bramy było przejście dla pieszych i budka strażnicza, przed którą, czytając gazetę, stał młody wartownik. źródło: NKJP: Aleksander Minkowski: Szaleństwo Majki Skowron, 1994 |
|
|
Marek Lewicki komentował rozgrywany w Doniecku mecz piłkarski między miejscowym Szachtarem i Krymem Symferopol. Siedział w budce dziennikarskiej koło trybuny dla VIP-ów. źródło: NKJP: Marcin Wojciechowski: Pomarańczowy majdan, 2006 |
|
|
Prawdopodobnie już od stycznia przyszłego roku na ulicach czeskich miast pojawią się pierwsze budki internetowe. źródło: NKJP: Mariusz Pączkowski: Internet w budce, Dziennik Polski, 2000-10-11 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | budka |
budki |
|
| D. | budki |
budek |
|
| C. | budce |
budkom |
|
| B. | budkę |
budki |
|
| N. | budką |
budkami |
|
| Ms. | budce |
budkach |
|
| W. | budko |
budki |
Składnia
|
+ | budka | + |
KOGO
|
|
|
+ | budka | + |
JAKA
|
3. kiosk
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes handel i usługi
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | kiosk |
Połączenia
- nielegalna, prowizoryczna; ciasna, nowa, obskurna budka; budka gastronomiczna, handlowa, spożywcza, towarowa, warzywna; dworcowa, targowa, uliczna; blaszana, drewniana
- budka z piwem, z wodą; z hamburgerami, z kebabami, z kiełbaskami, z lodami, z jarzynami, z napojami, z owocami, z warzywami; z biletami, z gazetami
- budki i kioski, budki i stragany
- lody, mięso, piwo; kioskarka, sprzedawca z budki
- postawić budkę
- stać pod budką; stać przed budką
- kupować; pracować, sprzedawać w budce
Cytaty
|
Zbliżyły się do budki, gdzie syfon i kolorowa bania ściągały przechodniów. Marta zwolniła kroku, przeważyła się cała ku budce, miała powiedzieć: - Mamusiu, mnie tak strasznie chce się pić... źródło: NKJP: Maria Kuncewiczowa: Cudzoziemka, 1995 |
|
|
Budka, ciasna jak dziupla, jest wypełniona worami kartofli, skrzynkami jabłek, beczkami ogórków, kapusty, pękami majeranku, marchwią, pietruszką, brukselką. Sprzedają tu także syfony z wodą sodową i gumę do żucia. źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Może nie, może tak, 1995 |
|
|
Rano pojadę do niego na bazar Różyckiego, on tam ma budkę. - Budkę? Z czym? - Ze spodniami. źródło: NKJP: Zofia Chądzyńska: Przez ciebie, Drabie!, 1995 |
|
|
Ich marzenia o budce na targowisku, o niewielkim sklepiku z tandetą, gdzie od tyłu można by załatwiać paserskie transakcje, wydają im się zrealizowane. źródło: NKJP: Bohdan Czeszko: Pokolenie, 1974 |
|
|
Tydzień Kultury Beskidzkiej od lat zachęca publiczność oświęcimską do zabawy. [...] Dodatkowym atutem były ustawione wokół budki z lodami, kiełbaskami i piwem. źródło: NKJP: (UC): Przebudzone miasto, Dziennik Polski, 1999-08-09 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | budka |
budki |
|
| D. | budki |
budek |
|
| C. | budce |
budkom |
|
| B. | budkę |
budki |
|
| N. | budką |
budkami |
|
| Ms. | budce |
budkach |
|
| W. | budko |
budki |
Składnia
|
|
+ | budka | + |
z CZYM
|
4. dla ptaków
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | gniazdo |
Połączenia
- budka drewniana; lęgowa, ptasia, specjalna
- budka dla pliszki, dla sowy; dla kuropatw, dla sikorek, dla szpaków; dla ptaków
- budki i karmniki
- budować, robić, wybudować, zrobić budkę
Cytaty
|
Budka lęgowa dla sowy pójdźki wygląda inaczej niż budki dla sikorek czy szpaków: poza dużymi rozmiarami różni się jeszcze dodatkową przegrodą w otworach wentylacyjnych i otworze wejściowym. źródło: NKJP: Gniazdko w niszy balkonu, Dziennik Polski, 2002-03-18 |
|
|
Nie zaplanowano przy renowacji budki dla łabędzi - ale może ptactwo się tu, przy czystej wodzie, zagnieździ. źródło: NKJP: (MM): Z kwarcem na dnie, Dziennik Polski, 2001-11-15 |
|
|
Na dachu, nad światowymi bankami, nad renomowanymi prawnikami i wszechwiedzącymi konsultantami zamieszkała para sokołów wędrownych - ptaków niezwykle rzadkich [...]. Gdy zdechło im pisklę, przeniosły się na WCF, gdzie natychmiast przygotowano dla nich drewnianą budkę. źródło: NKJP: Joanna Podgórska: Tylko dla sokołów, Polityka, 2000-02-26 |
|
|
W zeszłym roku wybudowano także 16 paśników, 8 ambon myśliwskich i 38 podsypów dla bażantów i budek dla kuropatw. źródło: NKJP: Agnieszka Drzymała: Dziki jak terroryści..., Sztafeta, 2006 |
|
|
Zwiększyliśmy sukces lęgowy sowy płomykówki i gągoła przez zainstalowanie 200 budek lęgowych chroniących je przed drapieżnikami. Wykonawcami budek dla płomykówki byli uczestnicy warsztatu terapii zajęciowej dla osób z upośledzeniem umysłowym, a dla gągoła wykonywali je inwalidzi źródło: NKJP: Anna Bikont: Skrzydła dla inicjatyw, Gazeta Wyborcza, 1995-11-27 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | budka |
budki |
|
| D. | budki |
budek |
|
| C. | budce |
budkom |
|
| B. | budkę |
budki |
|
| N. | budką |
budkami |
|
| Ms. | budce |
budkach |
|
| W. | budko |
budki |
Składnia
|
|
+ | budka | + |
dla CZEGO
|
5. przy wózku
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia narodziny i dzieciństwo
Połączenia
- składana, zdejmowana budka
- spacerówka, wózek z budką
- rozłożyć, złożyć budkę
Cytaty
|
Warto kupić wózek z budką z siatkowym okienkiem, przez które możemy obserwować dziecko. Niektóre modele wózków posiadają dwie wersje budek – zimową i letnią. źródło: Internet |
|
|
Spacerówka z budką i okryciem na nóżki posiada pasy bezpieczeństwa i regulowany podnóżek. źródło: Internet |
|
|
Miała prawdziwe lalki, kupowane w Kielcach, lalki, które mrugały oczami, a przewracane na wznak, wydawały pisk, mający przypominać płacz dziecka. Miała dla nich drewniany wózek, nawet dwa wózki - jeden był ze zdejmowaną budką. źródło: NKJP: Olga Tokarczuk: Prawiek i inne czasy, 1996 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | budka |
budki |
|
| D. | budki |
budek |
|
| C. | budce |
budkom |
|
| B. | budkę |
budki |
|
| N. | budką |
budkami |
|
| Ms. | budce |
budkach |
|
| W. | budko |
budki |
6. kapelusz
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | kapelusz |
Połączenia
- czarna, niebieska, szara...; słomkowa budka
- budka z filcu
- budka z kokardami
- dziewczynka, kobieta w budce
- nosić, założyć/zakładać budkę
Cytaty
|
W kapeluszach - tysiąc rozmaitości. Najpierw wysokie, jak czaka Wielkiej Armii, polem przeładowane wstążkami lub proste z ryżowej słomki, nareszcie (i najdłużej) milutkie, bardzo twarzowe budki, związane wstążkami pod szyją. źródło: NKJP: Stanisław Wasylewski: Życie polskie w XIX wieku, 2008 |
|
|
Któregoś wieczora otworzyłam tom Marcela Prousta i przeczytałam „... uroczym zjawiskiem była pani Swann w skromnej budce lila albo w małym kapelusiku, na którym wznosił się jedynie prosty kwiat irysu” [...]. źródło: NKJP: Małgorzata Szejnert: Teresa Bogucka wspomina w rozmowie z Krystyną Zachwatowicz, że policja francuska w 1830 roku zabroniła ..., Dodatek do Gazety Wyborczej, 1996-02-16 |
|
|
Pani Matka obstalowała nowy czepek; ja również – obydwa z białej taśmy, ustrojone białymi wstążkami. Stwierdzam, że moja słomkowa budka jest bardzo podobna do innych, które się tu nosi, i nie mniej wytworna. źródło: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | budka |
budki |
|
| D. | budki |
budek |
|
| C. | budce |
budkom |
|
| B. | budkę |
budki |
|
| N. | budką |
budkami |
|
| Ms. | budce |
budkach |
|
| W. | budko |
budki |