Chronologizacja
Pochodzenie
Por. ścierać; zob. trzeć
1. o śladach
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | rozmywać się, znikać |
Połączenia
- obraz zaciera się; kontury, ślady zacierają się
Cytaty
|
Obraz w oknie zacierał się, zachodził coraz ciemniejszą mgłą. źródło: KWSJP: Jerzy Broszkiewicz: Wielka, większa i największa, 1960 |
|
|
Miało się ku wiośnie, lód na sadzawce zachodził wodą i zacierały się na nim rysy po butach Tomasza - ślizgał się, albo bawił się samym stukaniem w zieloną taflę, w której niedosięgalne, zakrzepły owady i liście wodorostów. źródło: KWSJP: Czesław Miłosz: Dolina Issy, 1955 |
|
|
Mrok już panował i twarz jego zacierała się w tym mroku. źródło: KWSJP: Władysław Terlecki: Dwie głowy ptaka. Powrót z Carskiego Sioła, 1975 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zacieram się |
zacieramy się |
|||
| 2 os. |
zacierasz się |
zacieracie się |
|||
| 3 os. |
zaciera się |
zacierają się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zacierałem się +(e)m się zacierał |
zacierałam się +(e)m się zacierała |
zacierałom się +(e)m się zacierało |
zacieraliśmy się +(e)śmy się zacierali |
zacierałyśmy się +(e)śmy się zacierały |
| 2 os. |
zacierałeś się +(e)ś się zacierał |
zacierałaś się +(e)ś się zacierała |
zacierałoś się +(e)ś się zacierało |
zacieraliście się +(e)ście się zacierali |
zacierałyście się +(e)ście się zacierały |
| 3 os. |
zacierał się |
zacierała się |
zacierało się |
zacierali się |
zacierały się |
bezosobnik: zacierano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się zacierał będę się zacierać |
będę się zacierała będę się zacierać |
będę się zacierało będę się zacierać |
będziemy się zacierali będziemy się zacierać |
będziemy się zacierały będziemy się zacierać |
| 2 os. |
będziesz się zacierał będziesz się zacierać |
będziesz się zacierała będziesz się zacierać |
będziesz się zacierało będziesz się zacierać |
będziecie się zacierali będziecie się zacierać |
będziecie się zacierały będziecie się zacierać |
| 3 os. |
będzie się zacierał będzie się zacierać |
będzie się zacierała będzie się zacierać |
będzie się zacierało będzie się zacierać |
będą się zacierali będą się zacierać |
będą się zacierały będą się zacierać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zacierajmy się |
|
| 2 os. |
zacieraj się |
zacierajcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zacierałbym się bym się zacierał |
zacierałabym się bym się zacierała |
zacierałobym się bym się zacierało |
zacieralibyśmy się byśmy się zacierali |
zacierałybyśmy się byśmy się zacierały |
| 2 os. |
zacierałbyś się byś się zacierał |
zacierałabyś się byś się zacierała |
zacierałobyś się byś się zacierało |
zacieralibyście się byście się zacierali |
zacierałybyście się byście się zacierały |
| 3 os. |
zacierałby się by się zacierał |
zacierałaby się by się zacierała |
zacierałoby się by się zacierało |
zacieraliby się by się zacierali |
zacierałyby się by się zacierały |
bezosobnik: zacierano by się
bezokolicznik: zacierać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
zacierając się
gerundium: zacieranie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zacieranie się |
zacierania się |
| D. | zacierania się |
zacierań się |
| C. | zacieraniu się |
zacieraniom się |
| B. | zacieranie się |
zacierania się |
| N. | zacieraniem się |
zacieraniami się |
| Ms. | zacieraniu się |
zacieraniach się |
| W. | zacieranie się |
zacierania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: zacierający się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zacierający się |
zacierający się |
zacierający się |
zacierające się |
zacierająca się |
| D. | zacierającego się |
zacierającego się |
zacierającego się |
zacierającego się |
zacierającej się |
| C. | zacierającemu się |
zacierającemu się |
zacierającemu się |
zacierającemu się |
zacierającej się |
| B. | zacierającego się |
zacierającego się |
zacierający się |
zacierające się |
zacierającą się |
| N. | zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającą się |
| Ms. | zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zacierający się |
zacierający się |
zacierające się |
zacierające się |
| D. | zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
| C. | zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
| B. | zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
zacierające się |
| N. | zacierającymi się |
zacierającymi się |
zacierającymi się |
zacierającymi się |
| Ms. | zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
odpowiednik aspektowy: zatrzeć się
2. o granicach
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | utożsamiać się |
Połączenia
- podział, różnica zaciera się
Cytaty
|
Zaciera się granica pomiędzy omawianą prozą autobiograficzną a - na przykład - Dezerterem Tadeusz Siejaka, którego bohater jest kolejnym wcieleniem tzw. zaangażowanego bohatera poprzednich osobliwych powieści produkcyjno-politycznych tego autora [...]. źródło: KWSJP: Alina Brodzka, Lidia Burska (red.): Sporne sprawy polskiej literatury współczesnej |
|
|
Jeśli istnieje choćby częściowa zbieżność między tymi trzema czynnikami (przekazy - upodobania - wyobrażenia o upodobaniach), to zaciera się różnica między domniemaną przyczyną (przekazem), a skutkiem (gustami, postawami, poglądami odbiorców). źródło: KWSJP: Tomasz Goban-Klas: Media i komunikowanie masowe : teorie i analizy prasy, radia, telewizji i Internetu, 1999 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 3 os. |
zaciera się |
zacierają się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 3 os. |
zacierał się |
zacierała się |
zacierało się |
zacierali się |
zacierały się |
bezosobnik: zacierano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 3 os. |
będzie się zacierał będzie się zacierać |
będzie się zacierała będzie się zacierać |
będzie się zacierało będzie się zacierać |
będą się zacierali będą się zacierać |
będą się zacierały będą się zacierać |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 3 os. |
zacierałby się by się zacierał |
zacierałaby się by się zacierała |
zacierałoby się by się zacierało |
zacieraliby się by się zacierali |
zacierałyby się by się zacierały |
bezosobnik: zacierano by się
bezokolicznik: zacierać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
zacierając się
gerundium: zacieranie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zacieranie się |
zacierania się |
| D. | zacierania się |
zacierań się |
| C. | zacieraniu się |
zacieraniom się |
| B. | zacieranie się |
zacierania się |
| N. | zacieraniem się |
zacieraniami się |
| Ms. | zacieraniu się |
zacieraniach się |
| W. | zacieranie się |
zacierania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: zacierający się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zacierający się |
zacierający się |
zacierający się |
zacierające się |
zacierająca się |
| D. | zacierającego się |
zacierającego się |
zacierającego się |
zacierającego się |
zacierającej się |
| C. | zacierającemu się |
zacierającemu się |
zacierającemu się |
zacierającemu się |
zacierającej się |
| B. | zacierającego się |
zacierającego się |
zacierający się |
zacierające się |
zacierającą się |
| N. | zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającą się |
| Ms. | zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zacierający się |
zacierający się |
zacierające się |
zacierające się |
| D. | zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
| C. | zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
| B. | zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
zacierające się |
| N. | zacierającymi się |
zacierającymi się |
zacierającymi się |
zacierającymi się |
| Ms. | zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
odpowiednik aspektowy: zatrzeć się
3. w pamięci
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | zanikać |
Połączenia
- pamięć zaciera się; wspomnienia zacierają się
- zacierać się w pamięci
Cytaty
|
Wszystkie epizody, fakty, szczegóły, drobiazgi, które przeważnie zacierają się w pamięci i zostają z niej po pewnym czasie wyrzucone, ty pielęgnujesz, przywołujesz, rozdrabniasz i starasz się nadać im sens, jakby zdarzyły się niedawno - przedwczoraj, wczoraj, przed godziną - i mogły decydować o twoim obecnym postępowaniu. źródło: KWSJP: Andrzej Zaniewski: Król Tanga, 1997 |
|
|
We wspomnieniach Elżbiety Młodszej, Bośniaczki, zacierały się wiwaty i toasty na uczcie, i hałas trąb wzywających dostojnych gości na turniej rycerski. źródło: KWSJP: Stefan M. Kuczyński: Litwin i Andegawenka, 1977 |
|
|
Choć było to tak niedawno, pamięć tych wydarzeń coraz bardziej się zacierała. źródło: KWSJP: Dawid Bieńkowski: Nic, 2005 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zacieram się |
zacieramy się |
|||
| 2 os. |
zacierasz się |
zacieracie się |
|||
| 3 os. |
zaciera się |
zacierają się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zacierałem się +(e)m się zacierał |
zacierałam się +(e)m się zacierała |
zacierałom się +(e)m się zacierało |
zacieraliśmy się +(e)śmy się zacierali |
zacierałyśmy się +(e)śmy się zacierały |
| 2 os. |
zacierałeś się +(e)ś się zacierał |
zacierałaś się +(e)ś się zacierała |
zacierałoś się +(e)ś się zacierało |
zacieraliście się +(e)ście się zacierali |
zacierałyście się +(e)ście się zacierały |
| 3 os. |
zacierał się |
zacierała się |
zacierało się |
zacierali się |
zacierały się |
bezosobnik: zacierano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się zacierał będę się zacierać |
będę się zacierała będę się zacierać |
będę się zacierało będę się zacierać |
będziemy się zacierali będziemy się zacierać |
będziemy się zacierały będziemy się zacierać |
| 2 os. |
będziesz się zacierał będziesz się zacierać |
będziesz się zacierała będziesz się zacierać |
będziesz się zacierało będziesz się zacierać |
będziecie się zacierali będziecie się zacierać |
będziecie się zacierały będziecie się zacierać |
| 3 os. |
będzie się zacierał będzie się zacierać |
będzie się zacierała będzie się zacierać |
będzie się zacierało będzie się zacierać |
będą się zacierali będą się zacierać |
będą się zacierały będą się zacierać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zacierajmy się |
|
| 2 os. |
zacieraj się |
zacierajcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zacierałbym się bym się zacierał |
zacierałabym się bym się zacierała |
zacierałobym się bym się zacierało |
zacieralibyśmy się byśmy się zacierali |
zacierałybyśmy się byśmy się zacierały |
| 2 os. |
zacierałbyś się byś się zacierał |
zacierałabyś się byś się zacierała |
zacierałobyś się byś się zacierało |
zacieralibyście się byście się zacierali |
zacierałybyście się byście się zacierały |
| 3 os. |
zacierałby się by się zacierał |
zacierałaby się by się zacierała |
zacierałoby się by się zacierało |
zacieraliby się by się zacierali |
zacierałyby się by się zacierały |
bezosobnik: zacierano by się
bezokolicznik: zacierać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
zacierając się
gerundium: zacieranie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zacieranie się |
zacierania się |
| D. | zacierania się |
zacierań się |
| C. | zacieraniu się |
zacieraniom się |
| B. | zacieranie się |
zacierania się |
| N. | zacieraniem się |
zacieraniami się |
| Ms. | zacieraniu się |
zacieraniach się |
| W. | zacieranie się |
zacierania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: zacierający się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zacierający się |
zacierający się |
zacierający się |
zacierające się |
zacierająca się |
| D. | zacierającego się |
zacierającego się |
zacierającego się |
zacierającego się |
zacierającej się |
| C. | zacierającemu się |
zacierającemu się |
zacierającemu się |
zacierającemu się |
zacierającej się |
| B. | zacierającego się |
zacierającego się |
zacierający się |
zacierające się |
zacierającą się |
| N. | zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającą się |
| Ms. | zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zacierający się |
zacierający się |
zacierające się |
zacierające się |
| D. | zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
| C. | zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
| B. | zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
zacierające się |
| N. | zacierającymi się |
zacierającymi się |
zacierającymi się |
zacierającymi się |
| Ms. | zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
odpowiednik aspektowy: zatrzeć się
Składnia
|
+ | zacierać się | + |
(w CZYM)
|
4. o silniku
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | psuć się, uszkadzać się |
Połączenia
- silnik zaciera się
Cytaty
|
Łożysko zaciera się dosyć często i ściera dźwigienki do końca źródło: Internet |
|
|
Tłok zaciera się - przegrzany silnik. źródło: Internet |
|
|
Czy ktoś zna taki problem, czy to znaczy, że gdy się zbytnio nagrzeje (przy wyższej prędkości) tłok puchnie i silnik się zaciera? źródło: Internet |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 3 os. |
zaciera się |
zacierają się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 3 os. |
zacierał się |
zacierała się |
zacierało się |
zacierali się |
zacierały się |
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 3 os. |
będzie się zacierał będzie się zacierać |
będzie się zacierała będzie się zacierać |
będzie się zacierało będzie się zacierać |
będą się zacierały będą się zacierać |
|
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 3 os. |
zacierałby się by się zacierał |
zacierałaby się by się zacierała |
zacierałoby się by się zacierało |
zacieraliby się by się zacierali |
zacierałyby się by się zacierały |
bezosobnik: zacierano by się
bezokolicznik: zacierać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
zacierając się
gerundium: zacieranie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zacieranie się |
zacierania się |
| D. | zacierania się |
zacierań się |
| C. | zacieraniu się |
zacieraniom się |
| B. | zacieranie się |
zacierania się |
| N. | zacieraniem się |
zacieraniami się |
| Ms. | zacieraniu się |
zacieraniach się |
| W. | zacieranie się |
zacierania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: zacierający się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zacierający się |
zacierający się |
zacierający się |
zacierające się |
zacierająca się |
| D. | zacierającego się |
zacierającego się |
zacierającego się |
zacierającego się |
zacierającej się |
| C. | zacierającemu się |
zacierającemu się |
zacierającemu się |
zacierającemu się |
zacierającej się |
| B. | zacierającego się |
zacierającego się |
zacierający się |
zacierające się |
zacierającą się |
| N. | zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającą się |
| Ms. | zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zacierający się |
zacierający się |
zacierające się |
zacierające się |
| D. | zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
| C. | zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
zacierającym się |
| B. | zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
zacierające się |
| N. | zacierającymi się |
zacierającymi się |
zacierającymi się |
zacierającymi się |
| Ms. | zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
zacierających się |
odpowiednik aspektowy: zatrzeć się