UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

urastać

Chronologizacja

SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. róść, rosnąć

1. problem

Definicja

osiągać rozmiary lub rangę czegoś

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

  • drobiazg, jakiś fakt, głupstwo, problem, proceder, prosta czynność, sprawa urasta do rozmiarów czegoś
  • urastać do absurdu, do arcydzieła, do gigantycznych (apokaliptycznych…) rozmiarów, do godności, do problemu, do rangi, do roli, do symbolu czegoś, do wydarzenia, do wymiaru czegoś
  • coś urasta w czyichś oczach, w czyjejś głowie do rozmiarów czegoś

Cytaty

Każdy szczegół urastał do problemu, o który rodzice spierali się godzinami.

źródło: KWSJP: Maria Klimas-Błachutowa: Siedem krów tłustych, 1965

Ludzie w Polsce przestali wierzyć marketingowi. Kiedyś wierzyli bardziej, bo to była nowość. Teraz przekonują się, jak często do rangi megagwiazd urastają zwykli wyrobnicy, przeciętniacy, a nawet chałturnicy.

źródło: KWSJP: Mirosław Pęczak: Zdarta płyta, Polityka, 2000, nr 2

Do legendy urastała historia ze starostą miotającym się w przewróconym do góry nogami wozie.

źródło: KWSJP: Eugeniusz Paukszta: Po burzy jest pogoda, 1966

Wizyta pochodzącego z Niemiec następcy św. Piotra na cmentarzysku Żydów w Auschwitz urasta do najważniejszego punktu polskiej pielgrzymki Ojca Świętego.

źródło: KWSJP: Jacek Harłukowicz: Był w Auschwitz-Birkenau jeszcze jako kardynał. Co powie teraz, jako papież?, Super Express, 2006

Pisanie na maszynie to osobna powieść przy żegludze małym jachtem. Po pierwsze maszyna jeździ na mokrej powierzchni, nie mogąc znaleźć oparcia, po drugie wilgotny papier kręci się we wszystkie strony – jeśli piszemy z kopią, co czynię, problem urasta do wymiaru piekielnego.

źródło: KWSJP: Andrzej Urbańczyk: Dziękuję ci, Pacyfiku, 1985

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. urastam
urastamy
2 os. urastasz
urastacie
3 os. urasta
urastają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. urastałem
+(e)m urastał
urastałam
+(e)m urastała
urastałom
+(e)m urastało
urastaliśmy
+(e)śmy urastali
urastałyśmy
+(e)śmy urastały
2 os. urastałeś
+(e)ś urastał
urastałaś
+(e)ś urastała
urastałoś
+(e)ś urastało
urastaliście
+(e)ście urastali
urastałyście
+(e)ście urastały
3 os. urastał
urastała
urastało
urastali
urastały

bezosobnik: urastano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę urastał
będę urastać
będę urastała
będę urastać
będę urastało
będę urastać
będziemy urastali
będziemy urastać
będziemy urastały
będziemy urastać
2 os. będziesz urastał
będziesz urastać
będziesz urastała
będziesz urastać
będziesz urastało
będziesz urastać
będziecie urastali
będziecie urastać
będziecie urastały
będziecie urastać
3 os. będzie urastał
będzie urastać
będzie urastała
będzie urastać
będzie urastało
będzie urastać
będą urastali
będą urastać
będą urastały
będą urastać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. urastajmy
2 os. urastaj
urastajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. urastałbym
bym urastał
urastałabym
bym urastała
urastałobym
bym urastało
urastalibyśmy
byśmy urastali
urastałybyśmy
byśmy urastały
2 os. urastałbyś
byś urastał
urastałabyś
byś urastała
urastałobyś
byś urastało
urastalibyście
byście urastali
urastałybyście
byście urastały
3 os. urastałby
by urastał
urastałaby
by urastała
urastałoby
by urastało
urastaliby
by urastali
urastałyby
by urastały

bezosobnik: urastano by

bezokolicznik: urastać

imiesłów przysłówkowy współczesny: urastając

gerundium: urastanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. urastanie
urastania
D. urastania
urastań
C. urastaniu
urastaniom
B. urastanie
urastania
N. urastaniem
urastaniami
Ms. urastaniu
urastaniach
W. urastanie
urastania

imiesłów przymiotnikowy czynny: urastający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. urastający
urastający
urastający
urastające
urastająca
D. urastającego
urastającego
urastającego
urastającego
urastającej
C. urastającemu
urastającemu
urastającemu
urastającemu
urastającej
B. urastającego
urastającego
urastający
urastające
urastającą
N. urastającym
urastającym
urastającym
urastającym
urastającą
Ms. urastającym
urastającym
urastającym
urastającym
urastającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. urastający
urastający
urastające
urastające
D. urastających
urastających
urastających
urastających
C. urastającym
urastającym
urastającym
urastającym
B. urastających
urastających
urastających
urastające
N. urastającymi
urastającymi
urastającymi
urastającymi
Ms. urastających
urastających
urastających
urastających

odpowiednik aspektowy: urosnąć

Składnia

bez ograniczeń + urastać +
do CZEGO

2. dług

Definicja

zwiększać swoją liczebność, wartość lub intensywność

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rosnąć

Połączenia

  • dług, dźwięk, głos, krzyk urasta

Cytaty

W ciągu kilku miesięcy dług urasta do kilkuset złotych, a to już oznacza równię pochyłą.

źródło: KWSJP: Mariusz Urbanek: Się umorzy, Polityka, 2000, nr 2

Jeden drugiemu opowiada, że widział dwa autobusy z kibicami z Koszalina. Ktoś dodaje, że pociągiem jadą tysiące zadymiarzy z Trójmiasta. Po kilku godzinach tysiąc urasta do trzech tysięcy.

źródło: KWSJP: Piotr Adamowicz: Słupsk, Rzeczpospolita, 1998, nr 10

Krzyk ludzi urastał we wrzawę, ta zaś zamieniła się w ryk.

źródło: KWSJP: Jan Dobraczyński: Listy Nikodema, 1951

Głos urastał, wzbijał się w powietrze nutą starej, znużonej, smutnej melodii.

źródło: KWSJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. urastam
urastamy
2 os. urastasz
urastacie
3 os. urasta
urastają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. urastałem
+(e)m urastał
urastałam
+(e)m urastała
urastałom
+(e)m urastało
urastaliśmy
+(e)śmy urastali
urastałyśmy
+(e)śmy urastały
2 os. urastałeś
+(e)ś urastał
urastałaś
+(e)ś urastała
urastałoś
+(e)ś urastało
urastaliście
+(e)ście urastali
urastałyście
+(e)ście urastały
3 os. urastał
urastała
urastało
urastali
urastały

bezosobnik: urastano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę urastał
będę urastać
będę urastała
będę urastać
będę urastało
będę urastać
będziemy urastali
będziemy urastać
będziemy urastały
będziemy urastać
2 os. będziesz urastał
będziesz urastać
będziesz urastała
będziesz urastać
będziesz urastało
będziesz urastać
będziecie urastali
będziecie urastać
będziecie urastały
będziecie urastać
3 os. będzie urastał
będzie urastać
będzie urastała
będzie urastać
będzie urastało
będzie urastać
będą urastali
będą urastać
będą urastały
będą urastać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. urastajmy
2 os. urastaj
urastajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. urastałbym
bym urastał
urastałabym
bym urastała
urastałobym
bym urastało
urastalibyśmy
byśmy urastali
urastałybyśmy
byśmy urastały
2 os. urastałbyś
byś urastał
urastałabyś
byś urastała
urastałobyś
byś urastało
urastalibyście
byście urastali
urastałybyście
byście urastały
3 os. urastałby
by urastał
urastałaby
by urastała
urastałoby
by urastało
urastaliby
by urastali
urastałyby
by urastały

bezosobnik: urastano by

bezokolicznik: urastać

imiesłów przysłówkowy współczesny: urastając

gerundium: urastanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. urastanie
urastania
D. urastania
urastań
C. urastaniu
urastaniom
B. urastanie
urastania
N. urastaniem
urastaniami
Ms. urastaniu
urastaniach
W. urastanie
urastania

imiesłów przymiotnikowy czynny: urastający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. urastający
urastający
urastający
urastające
urastająca
D. urastającego
urastającego
urastającego
urastającego
urastającej
C. urastającemu
urastającemu
urastającemu
urastającemu
urastającej
B. urastającego
urastającego
urastający
urastające
urastającą
N. urastającym
urastającym
urastającym
urastającym
urastającą
Ms. urastającym
urastającym
urastającym
urastającym
urastającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. urastający
urastający
urastające
urastające
D. urastających
urastających
urastających
urastających
C. urastającym
urastającym
urastającym
urastającym
B. urastających
urastających
urastających
urastające
N. urastającymi
urastającymi
urastającymi
urastającymi
Ms. urastających
urastających
urastających
urastających

odpowiednik aspektowy: urosnąć

Składnia

Rznieżywotny + urastać +
do CZEGO
Rznieżywotny + urastać +
w CO
Data ostatniej modyfikacji: 05.07.2010
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json