Chronologizacja
Pochodzenie
Zob. dzban
1.a naczynie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | naczynie |
Połączenia
- fajansowy, gliniany, kamionkowy, porcelanowy, szklany; biały, błękitny, czarny, czerwony...; pełen, pusty; półlitrowy; pękaty, pęknięty, rozbity, wyszczerbiony; zabytkowy dzbanek
- dzbanek bez ucha; do herbaty, do kawy; do parzenia czegoś (herbaty, kawy); z plateru, z porcelany; z serwisu kawowego; dzbanki z garncarskiego koła
- dzbanek z alkoholem, z kawą, z miętą, z mlekiem, z oliwą, z sokiem, z wodą; z borówkami, z poziomkami, ze śmietaną; z dzióbkiem
- cukiernica, dzbanek i waza; misy, miski, moździerze, dzbanki, kubki, szklanki, talerze
- taca z dzbankiem
- mleko, woda w dzbanku
- dzbanek potłukł się
- napełnić czymś; przepłukać; rozbić, stłuc, zbić; skleić dzbanek; formować, lepić, toczyć, wyrabiać (z gliny) dzbanki
- przelać coś do dzbanka; nalewać, rozlewać coś z dzbanka
- podać coś w dzbanku
Cytaty
|
[...] Chłopiec nalewa z dzbanka wino swemu panu [...]. źródło: NKJP: Georgi Minczew: Święta księga - ikona - obrzęd, 2002 |
|
|
Pani Lichoniowa postawiła na stole fajansowy dzbanek z gorącą kawą. źródło: NKJP: Adam Bahdaj: Wakacje z duchami, 1996 |
|
|
Na oczach kupujących, garncarze lepili dzbanki [...]. źródło: NKJP: Wspomnienia, wspomnienia..., Dziennik Polski - Podhale, 2003-08-25 |
|
|
Porcelanowy dzbanek z zimną wodą stał na podłodze. źródło: NKJP: Kazimierz Orłoś: Niebieski szklarz, 1996 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | dzbanek |
dzbanki |
|
| D. | dzbanka |
dzbanków |
|
| C. | dzbankowi |
dzbankom |
|
| B. | dzbanek |
dzbanki |
|
| N. | dzbankiem |
dzbankami |
|
| Ms. | dzbanku |
dzbankach |
|
| W. | dzbanku |
dzbanki |
1.b zawartość
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem
Połączenia
- dzbanek malin, poziomek; jogurtu, kakao, kawy, kompotu, mleka, piwa, śmietany, wody...
- pół dzbanka czegoś (kawy, wody...)
- wypić; zamówić dzbanek czegoś (kawy, soku, wody...); zaparzyć dzbanek kawy, herbaty
Cytaty
|
Nim przybiegł lekarz [...], ocuciła Kozłowskiego sekretarka, wylewając nań pół dzbanka wody. źródło: NKJP: Andrzej Zbych: Bardzo dużo pajacyków, 2005 |
|
|
Skinął na kelnera i zamówił dzbanek mrożonej lemoniady. źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999 |
|
|
Laura wróciła do domu tuż przed świtem i zaparzyła dzbanek mocnej kawy. źródło: NKJP: Dean R. Koontz: Drzwi do grudnia, 1999 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | dzbanek |
dzbanki |
|
| D. | dzbanka |
dzbanków |
|
| C. | dzbankowi |
dzbankom |
|
| B. | dzbanek |
dzbanki |
|
| N. | dzbankiem |
dzbankami |
|
| Ms. | dzbanku |
dzbankach |
|
| W. | dzbanku |
dzbanki |
Składnia
|
+ | dzbanek | + |
CZEGO
|
2. wazon
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka meble i wystrój wnętrz
Połączenia
- gliniany, kamionkowy, szklany dzbanek
- dzbanek z chryzantemami
- dzbanki, świeczniki, kubki, dzwonki i misy; donice i doniczki, pojemniki, podstawki, dzbanki
- bukiet (kwiatów, dalii, róż...) w dzbanku; kwiaty, mimozy w dzbanku
- wkładać coś (bazie, kwiaty...) do dzbanka
- włożyć coś (kwiaty, róże...) w dzbanek
Cytaty
|
[...] Namalował na zielonkawym tle bukiet kwiatów w dzbanku. źródło: NKJP: Dorota Jarecka, Gazeta Wyborcza, 1999-03-17 |
|
|
Gospodynie - po ich poświęceniu - wkładały bazie do dzbanka [...]. źródło: NKJP: (TEZ): Bazie, Judasz i śmiertecka, Dziennik Polski - Podhale, 2001-04-13 |
|
|
To ja teraz zmienię kwiaty w dzbanku [...]. źródło: NKJP: Maria Borowa: Dominika znaczy niedziela, 1995 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | dzbanek |
dzbanki |
|
| D. | dzbanka |
dzbanków |
|
| C. | dzbankowi |
dzbankom |
|
| B. | dzbanek |
dzbanki |
|
| N. | dzbankiem |
dzbankami |
|
| Ms. | dzbanku |
dzbankach |
|
| W. | dzbanku |
dzbanki |
3. do gotowania
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem
Połączenia
- blaszany, ceramiczny, emaliowany, mosiężny, plastikowy dzbanek; dzbanek bezprzewodowy; elektryczny
- dzbanek z metalu
- dzbanek z grzałką; z wrzątkiem
- filtr dzbanka
- dzbanek dymił, parował; perkotał
- nastawić; włączyć dzbanek
Cytaty
|
Woda na barszcz zaczynała właśnie szumieć w elektrycznym dzbanku. źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski: Linia nocna, 2002 |
|
|
Przywieźli do każdego pokoju te eleganckie, leciutkie, plastikowe czajniki elektryczne [...]. Nie to co te emaliowane dzbanki z grzałką na dnie [...]. źródło: NKJP: Dawid Bieńkowski: Nic, 2005 |
|
|
W rogu pokoju na krześle stał ceramiczny, trochę obtłuczony dzbanek, podłączany do prądu. źródło: NKJP: Zbigniew Kruszyński: Na lądach i morzach, 1999 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | dzbanek |
dzbanki |
|
| D. | dzbanka |
dzbanków |
|
| C. | dzbankowi |
dzbankom |
|
| B. | dzbanek |
dzbanki |
|
| N. | dzbankiem |
dzbankami |
|
| Ms. | dzbanku |
dzbankach |
|
| W. | dzbanku |
dzbanki |