UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

uszyć

Chronologizacja

SJPXVII, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. szyć

1. ubranie

Definicja

połączyć za pomocą igły i nici kawałki materiału lub skóry

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Ubranie ➔ czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

Relacje znaczeniowe

	antonimy:	spruć
	hiperonimy:	połączyć, wytworzyć

Połączenia

babcia, ciocia, krawcowa, mama; firma uszyła; krawiec uszył
uszyć futro, garnitur, kostium, kreację, kurtkę, marynarkę, mundur, mundurek, spodnie, spódnicę, strój, sukienkę, suknię, torbę, ubranie; kołdrę, zasłony; pokrowiec; flagę, sztandar
uszycie bluzy, namiotu, płaszcza, sutanny

Cytaty

	Kombinezony uszył im z atestowanego szwajcarskiego materiału zaprzyjaźniony [...] krawiec [...]. źródło: KWSJP: Janusz Zielonacki: No to skaczemy!, prasa, 2004
	Z 20-letnich prześcieradeł odziedziczonych po teściowej uszyła suknię. źródło: KWSJP: Agnieszka Maj: Pejzaż z Białą Damą, 1998
	Kontrahenci Austriaków przyszli do mnie z pytaniem, czy nie uszyję 60 tys. par butów [...]. źródło: KWSJP: Paweł Wrabec: Nowe na państwowym, prasa, 2005
	Wykonali oni piękną dekorację, uszyli ładne kostiumy, przygotowali oświetlenie i muzykę. źródło: KWSJP: Ireneusz Krzysztof Szmidt: Wdzięczność na opak wywrócona, prasa, 1998

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	uszyję	uszyjemy
2 os.	uszyjesz	uszyjecie
3 os.	uszyje	uszyją

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uszyłem +(e)m uszył	uszyłam +(e)m uszyła	uszyłom +(e)m uszyło	uszyliśmy +(e)śmy uszyli	uszyłyśmy +(e)śmy uszyły
2 os.	uszyłeś +(e)ś uszył	uszyłaś +(e)ś uszyła	uszyłoś +(e)ś uszyło	uszyliście +(e)ście uszyli	uszyłyście +(e)ście uszyły
3 os.	uszył	uszyła	uszyło	uszyli	uszyły

bezosobnik: uszyto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		uszyjmy
2 os.	uszyj	uszyjcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uszyłbym bym uszył	uszyłabym bym uszyła	uszyłobym bym uszyło	uszylibyśmy byśmy uszyli	uszyłybyśmy byśmy uszyły
2 os.	uszyłbyś byś uszył	uszyłabyś byś uszyła	uszyłobyś byś uszyło	uszylibyście byście uszyli	uszyłybyście byście uszyły
3 os.	uszyłby by uszył	uszyłaby by uszyła	uszyłoby by uszyło	uszyliby by uszyli	uszyłyby by uszyły

bezosobnik: uszyto by

bezokolicznik: uszyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: uszywszy

gerundium: uszycie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	uszycie	uszycia
D.	uszycia	uszyć
C.	uszyciu	uszyciom
B.	uszycie	uszycia
N.	uszyciem	uszyciami
Ms.	uszyciu	uszyciach
W.	uszycie	uszycia

imiesłów przymiotnikowy bierny: uszyty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	uszyty	uszyty	uszyty	uszyte	uszyta
D.	uszytego	uszytego	uszytego	uszytego	uszytej
C.	uszytemu	uszytemu	uszytemu	uszytemu	uszytej
B.	uszytego	uszytego	uszyty	uszyte	uszytą
N.	uszytym	uszytym	uszytym	uszytym	uszytą
Ms.	uszytym	uszytym	uszytym	uszytym	uszytej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	uszyci	uszyci	uszyte	uszyte
D.	uszytych	uszytych	uszytych	uszytych
C.	uszytym	uszytym	uszytym	uszytym
B.	uszytych	uszytych	uszytych	uszyte
N.	uszytymi	uszytymi	uszytymi	uszytymi
Ms.	uszytych	uszytych	uszytych	uszytych

odpowiednik aspektowy: szyć

Inne uwagi

Zwykle imb

Składnia

Rz_osobowy	+	uszyć	+	CO + (KOMU/CZEMU) + (z CZEGO)
Rz_osobowy	+	uszyć	+	CO + (dla KOGO/CZEGO) + (z CZEGO)

2. u krawca

Definicja

kupić ubranie przygotowane dla konkretnej osoby

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Ubranie ➔ czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Biznes ➔ handel i usługi

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

kupić, zamówić

Cytaty

Czy uszyjesz mundurek u Armaniego, wydziergasz go sama, skroi koleżanka, czy zakupisz w Tesco - Twoja decyzja.

źródło: NKJP: Internet

Wybrałem u niego materiał z granatowej wełny znanej wówczas firmy Jankowski z Bielska-Białej, a ponieważ pan Kubacki zrezygnował wobec mnie z zysku na materiale, licząc tylko za robotę, mogłem nabyć to ubranie znacznie taniej, niż gdybym dał je uszyć u innych krawców w Gdańsku.

źródło: KWSJP: Brunon Zwarra: Wspomnienia gdańskiego bówki, 1984

Miałem uszyty u rymarza plecak monstrum, tak na 100 kg, 6 kieszeni, pasy z filcem, płozy, naramienniki.

źródło: KWSJP: Jan Bijak: Piekłem nie postraszy, 1982