UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zboże

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zboże
zboża
D. zboża
zbóż
C. zbożu
zbożom
B. zboże
zboża
N. zbożem
zbożami
Ms. zbożu
zbożach
W. zboże
zboża

Pochodzenie

psł. *sъbožьje 'szczęście, pomyślność'

Rozwój znaczenia: 'dobry przydział' > 'szczęśliwy los, pomyślność' > 'to, co zapewnia szczęście, dobrobyt' > 'majątek, dobytek' : 'zboże'.

1.a roślina

Definicja

roślina uprawiana po to, aby uzyskiwać ziarno, które potem przerabia się na mąkę lub produkty spożywcze

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny uprawne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  roślina

Połączenia

  • skoszone, zżęte; urodzajne zboże; zboża jare, ozime, paszowe
  • zboże na polach
  • łany; snop, stóg zbóż
  • pola za zbożem
  • kręgi w zbożu
  • zboże dojrzewa
  • kosić, żąć; uprawiać; zasiać, siać zboże
  • pola obsiane, zasiane zbożem; obsiewać zbożami
  • schować się w zbożu

Cytaty

Korzystając ze słonecznej pogody koszono zboże i zwożono do stodół słomę.

źródło: NKJP: K.Kowalski: 170-200 zł kosztuje godzina pracy kombajnu: Żniwa w pełni, Tygodnik Ciechanowski, 2002-08-02

Teściowie starościny prowadzą gospodarstwo o powierzchni 63 ha, w którym hodują bydło oraz uprawiają zboże i buraki.

źródło: NKJP: (e.Ż): Za rok w Budziskach, Nowiny Raciborskie, 2007-10-09

Słoneczna pogoda panująca w ostatnich dniach sprawiła, że dojrzało zboże na polach w naszym regionie.

źródło: NKJP: ST: Żniwa w pełni, Nakielski Czas, 2003-08-06

Długotrwały brak opadów i bardzo wysokie temperatury spowodowały szybsze dojrzewanie zbóż ozimych, a w zbożach jarych słabsze wykształcenie ziarna, w wyniku czego wielkość przewidywanych plonów znacznie się obniżyła.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 19.08.1994

Maszyna spadła w pole zasiane zbożem, dosyć daleko od najbliższych zabudowań.

źródło: NKJP: Sławomir Oskarbski: To cud, że przeżyli!, Nowiny, 2006

1.b ziarno

Definicja

ziarno zboża - rośliny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny uprawne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ziarno

Połączenia

  • magazyny na zboże
  • ciężarówki, traktory, wagony, wóz; pola; worki ze zbożem
  • mleć, wymłócić zboże
  • worek wypełniony zbożem

Cytaty

Wiązała wieś jak konopny sznur wiąże worek wypełniony zbożem po całonocnej młocce.

źródło: NKJP: Na Klasztornej, Dziennik Polski, 1999-11-06

Na terenie folwarku były budynki mieszkalne, stolarnia, stajnia – w późniejszym okresie obora, kuźnia, magazyny na zboże.

źródło: NKJP: A.W.: Mineralna z folwarku, Nowiny Raciborskie, 2007-08-21

Ładowali na te karawany cały dobytek, wszystko, co dało się wywieźć – meble, pierzyny, dywany, worki ze zbożem.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Dobre miejsce do umierania, 2005

Cała rzecz polegała na tym, że sprytny sąsiad wymłócił zboże i pozostawił je bez odwiewania plew, myśląc, że w ten sposób uchroni się przed rekwizycją.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, Twój Styl, 1997

Frazeologizmy

ktoś płaci za coś jak za zboże
ktoś zapłacił za coś jak za zboże
Data ostatniej modyfikacji: 31.03.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json